Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/14713 K.2025/14881

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının sigortalılık başlangıç 01.09.1997 olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, müvekkili Kurumun feri müdahil konumuna alınması ve davanın işverene karşı yöneltilmesi gerektiğini, dava açılmadan önce Kuruma müracaat edilmesi gerektiğini, müracaat olmadığından davanın usulden reddi gerektiğini, davanın hak düşürücü süre yönünden de reddini talep ettiklerini, davacının 01.09.1997 yılı ... unvanlı iş yerine ait işe giriş bildirgesi olduğunu, ancak hizmetine rastlanılmadığının görüldüğünü, Kurum kayıtlarının resmi belge olması nedeniyle davacının resmi kayıtlarda görülmeyen hizmetinin varlığını kanıtlamasının ancak aynı güçte deliller ile mümkün olduğunu beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, ... sicil numaralı dosyasında işlem gören dava dışı ...'a ait iş yerinde 01.09.1997 tarihinde hizmet akdine dayalı olarak sigorta primine esas kazancın alt sınırından 1 gün süre ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 79., 108. madde hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.

Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ... ünvanlı işverenin ... sicil no.lu iş yerinden davacı adına 01.09.1997 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, inşaat mahiyetli iş yerinin 01.09.1997-24.12.1997 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu ve iş yerinden hiç bordro verilmediğinin bildirildiği, Mahkemece komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, inşaatın dava konusunda faal olup olmadığının araştırılmadığı,

davacı tanığı olarak davacı ile birlikte çalıştığını iddia eden ancak hizmet cetveli olmayan ... ile dava konusu dönem sonrası olan 08.04.1998 tarihinden itibaren vergi kaydı bulunan ...'ın dinlendiği, böylelikle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3.Buna göre Mahkemece, iş yerinin inşaat konulu olması nedeniyle, söz konusu inşaatın ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgileri, su, elektrik abonelik bilgileri ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılarak dava konusu tarihte faal olup olmadığı belirlenmeli, SGK, vergi dairesi, emniyet ve belediye aracılığıyla dava konusu dönemde iş yerine komşu iş yeri ve kayda geçen sigortalıları tespit edilerek sigortalılık ve çalışma kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı, komşu iş yerinin belirlenememesi halinde taraflardan sorulmak suretiyle davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler tespit edilerek beyanları alınmalı,

bu kişilerin de sigorta ve vergi kayıtları getirtilerek beyanları denetlenmeli, davacı tanığı ...'nın hizmet cetveli ile varsa iş yerinden verilmiş işe giriş bildirgesi celbedilerek beyanı denetlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle, sonucuna göre bir karar verilmelidir.

4.Kabule göre de davacının sigortalılığın başlangıcını talep etmesi nedeniyle dava konusu tarihte dava dışı iş yerinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının yanı sıra talebi doğrultusunda aynı tarihin sigorta başlangıcı olduğu yönünde de hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemiş olması isabetsiz bulunmuştur. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR