Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/15000 K.2025/16769

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; davalı Kurum ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 01.01.1988 tarihinde ... Üniversitesi Dişçilik Fakültesinde ... işyeri numaralı ... Ltd.

Şti.'de temizlik işçisi olarak çalışmaya başladığını, aynı yerde 2000/1 dönemine kadar temizlik ihalesini alan şirketlerin işçisi olarak çalışmaya devam etmesine rağmen 19 88... .dönemi ile 1989, 1993-19 94... yıllarına karşılık gelen 1560 günlük hizmetinin SGK'ya bildirilmediğini ve primlerinin yatırılmadığını, yine temizlik ihalesini alan ... Yem. Tarım Ürünleri Ltd.

Şti.'nin işçisi olarak 1996/2-3 dönemlerinde, 1997, 1998-1999 yılları ile 2000/1 dönemine karşılık gelen 1440 günlük hizmet bildiriminin yapılmadığını belirterek 1988/2 dönem ile 2000/1 dönem arasındaki hizmet bildirimi yapılmayan toplam 3000 iş günü hizmetinin tespitine, yargılama giderleriyle vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkilinin işçisi olmadığını, davalı şirketlerin işçisi olduğunu, davalı şirketlerle imzalanan hizmet alım sözleşmeleri gereği davacının özlük hakları, çalışma esas ve usulleri, işçilik alacakları primleri keserek ödeme gibi konularda tüm sorumluluğunun işveren şirketlere ait olduğunu bu nedenle idarelerine husumet yöneltilmeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Dahili davalı ... Yem. Tarım Ürünleri şirketi Müdürü ... cevap dilekçesinde; davacının şirketlerinde hiçbir zaman çalışmadığını ve davacıyı tanımadığını, davanın kötüniyetle açıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

4.Dahili davalı ... şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi nezdinde temizlik işini ilk olarak 2011 yılı ocak ayındaki ihaleyle aldığını, dava konusu çalışıldığı iddia edilen dönemde müvekkilinin aldığı bir ihale olmadığını bu nedenle husumet yöneltilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, "1-Davalı ... Yem Tarım .. Şirketi, dahili davalı ... Sos. Hiz. .. Şti., dahili davalı ... Tem. Sos. Hiz. Şirketi hakkındaki davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine

2-Diğer davalı şirketler ve SGK hakkındaki davanın kısmen kabulü ile

A-Davacının davalı ... İnş. Bakım Ona. .. Ltd. Şti. ünvanlı işyerinde 1988/3. döneminde 120 gün,

1989/1 döneminde 120 gün,

1989/2. dönemde 120 gün,

1989/3. dönemde 1 20... /1. dönemde 90 gün,

1993/2. dönemde 120 gün,

1993/3. dönemde 120 gün,

B.Davacının davalı ... Üni. ait işyerinde 01.01.1994-31.03.1994 tarihleri arasında 90 gün,

C-Dahili Davalı ... Tem. Hiz. .. Şirketinde 01.04.1994 tarihinden itibaren

1994/1. dönemde 30 gün,

1994/2. dönemde 120 gün,

1994/3. dönemde 120 gün,

1995/1. dönemde 120 gün,

1995/2. dönemde 120 gün,

1995/3. dönemde 120 gün,

1996/2. dönemde 1 20... /3. dönemde 1 20... /1. dönemde 1 20... /2. dönemde 1 20... /3. dönemde 1 20... /1. dönemde 120 gün

D- ... Tem. ... Şirketinde 01.05.1998 tarihinden 31.03.1999 tarihine karar 1998/2. döneminde 1 20... /3. döneminde 1 20... /1 . döneminde 90 gün olmak üzere SGK ya bildirilmeyen toplam 2550 günlük hizmetinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiş, 29.03.2022 tarihinde 'Mahkemenin 28.12.2021 tarih, 2010/656 Esas ve 2021/829 Karar sayılı Gerekçeli kararın 3. sayfanın gerekçe kısmında; ".... ancak toplam 2550 günlük hizmetinin bildirilmediği anlaşıldığından...." hizmet gününün sehven 2550 gün olarak yazıldığı, doğrusunun " .... ancak toplam 2580 günlük hizmetinin bildirilmediği anlaşıldığından...." olarak düzeltildiği şerh olunur.' şeklinde tashih yapılmıştır.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum ve ... vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 20.10.2022 tarihli kararı ile istinaf taleplerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Bozma kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 20.10.2022 tarihli kararının süresi içinde davalılardan Kurum ve ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 23.11.2023 tarihli kararı ile "Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun 297. maddesinde hükmün sonuç kısmında gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında, açık şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerektiği düzenlenmiş olup, eldeki davada dahili davalı ... İnş. Ltd. Şti. hakkında olumlu veya olumsuz herhangi bir karar verilmemesi isabetsiz olup, ilgili husus sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Davalı ... Yem Tarım .. Şirketi, dahili davalı ... Sos. Hiz. .. Şti., dahili davalı ... Tem. Sos. Hiz. Şirketi ve dahili davalı ... İnş. Savunma Sanayi Dış Ticaret Ltd. Şti. hakkındaki davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine

2-Diğer davalı şirketler ve SGK hakkındaki davanın kısmen kabulü ile

A-Davacının davalı ... İnş. Bakım Ona. .. Ltd. Şti. ünvanlı işyerinde 1988/3. döneminde 120 gün,

1989/1 döneminde 120 gün, 1989/2. dönemde 120 gün,

1989/3. dönemde 120 gün,1993/1. dönemde 90 gün,

1993/2. dönemde 120 gün, 1993/3. dönemde 120 gün,

B-Davacının davalı ... Üni. ait işyerinde 01.01.1994-31.03.1994 tarihleri arasında 90 gün,

C-Dahili Davalı ... Tem. Hiz. .. Şirketinde 01.04.1994 tarihinden itibaren

1994/1. dönemde 30 gün, 1994/2. dönemde 120 gün, 1994/3. dönemde 120 gün,

1995/1. dönemde 120 gün, 1995/2. dönemde 120 gün, 1995/3. dönemde 120 gün,

1996/2. dönemde 120 gün,1996/3. dönemde 120 gün,1997/1. dönemde 1 20... /2. dönemde 120 gün,1997/3. dönemde 120 gün,1998/1. dönemde 120 gün

D- ... tem. ... Şirketinde 01.05.1998 tarihinden 31.03.1999 tarihleri arasında;

1998/2. döneminde 120 gün, 1998/3. döneminde 120 gün,1999/1. döneminde 90 gün olmak üzere SGK'ya bildirilmeyen toplam 2580 günlük hizmetinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, " karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle,

1. Çalışma olgusu, her hürlü delille ispatlanabilirse de çalışmanın konusu, sürekli, kesintili, mevsimlik mi olduğu, başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konularında tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulması gerektiğini, öte yandan dinlenen tanıkların sadece adlarına hizmet bildirilen süreler için bordro tanığı sıfatı taşıdıklarını, dolayısı ile tanıkların adlarına hizmet bildirilmeyen süreleri kapsayan davacının çalışmalarına ilişkin beyanlarına itibar etmek mümkün olmadığından, bordro tanığı sıfatı olmayan tanıkların beyanlarına itibar edilerek davacının diğer davalılar yanında çalıştığının kabul edilemeyeceğini, davacının diğer davalılar yanında kesintisiz çalıştığını inandırıcı ve yazılı delillerle ispat edemediğini ileri sürmüştür.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle;

1.Müvekkili Kurumun, 1988/2001 yılları arasında temizlik ihalesine ilişkin şirketler ve ihale dönemlerine ait herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığını ilgili Mahkemeye bildirdiğini,

2.Ek bilirkişi raporuna istinaden 01.01.1994-31.03.1994 tarihleri arasında Üniversite Yönetiminin ihale yaptığı bir firma belirlenemediğinden 90 gün müvekkili Kurumda hizmet süresinin olduğunu kabul etmenin dayanaksız ve hukuka aykırı olduğunu,

3.Ayrıca elde edilen bilgi ve belgelerin eksik olduğunu ve davacının hizmetinin bildirilmediği dönemlere ilişkin aslında 15 er gün hizmet kaydının olduğunu ve bu hususlara herhangi bir açıklık getirilmeden hüküm kurulduğunu, eksik inceleme ve değerlendirme ile kurulan ilgili Mahkeme hükmünün bozulması gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Davalı şirketin ticaret sicil kayıtları incelendiğinde terkin edildiği anlaşılmıştır.

2.Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

3.Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

4.Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231).

5.Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder ( Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).

6.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile ilgili şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir.

7. Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, davalı şirket hakkında ihya yapılması için yasal prosedür işletilmek suretiyle ihyasına dair karar alındıktan sonra, usulüne uygun şekilde taraf teşkilinin sağlanması ve sonrasında karar verilmesi gerekmektedir. Ancak davalı ... İç Dış Tic. Nak. Tekstil Turz. İnş. Gıda Orm. Ürün. İletişim Elektronik Danışmanlık San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin dava dışı ... tarafından açılan Adıyaman İş Mahkemesi dava dosyasına yönelik olarak ihyasına karar verildiği anlaşıldığından, taraf teşkilinin sağlanması amacıyla işbu dosyaya yönelik olarak davacı tarafça ihya edilip tasfiye memuru atanması sağlanmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum ve davalı ... vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm sair hususlar incelenmeksizin bozulmalıdır.

VI. KARAR