Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/15194 K.2025/16653

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının eşi ...'nın davalı ...'nın yanında çalışmakta iken 30.11.2012 tarihinde işten çıkışının yapıldığını, 04.04.2013 tarihinde yeniden girişinin yapıldığını, 30.11.20 12... .04.2013 tarihleri arasında çalışmaya devam ettiğini, çalıştığı günlerin sigortaya bildirilmediğini beyanla 30.11.2012-04.04.2013 tarihleri arasında sigortalı sayılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkili mahkemede açılmadığını, mahkemeleri konusundaki yetki kuralına göre davanın yetkili mahkeme davalının ikametgah mahkemesi olduğunu, davanın öncelikle yetki ve görev yönünden reddi gerektiğini, ayrıca zamanaşımı ve husumet itirazlarının da bulunduğunu beyanla davanın reddini istemiştir. 2. Davalı işveren tarafından davaya cevap verilmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.06.2020 tarihli kararı ile davanın kabulü ile davacı eşi ...'nın davalı nezdinde 30.11.2012 - 04.04.2013 tarihleri arasında kesintisiz olarak hizmet akdine tabi şekilde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 23.06.2020 tarihli kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 22.09.2023 tarihli kararı ile müteveffanın davalı iş yerinde 28.02.2012-30.11.20 12... .04.2013 - 02.05.2013 tarihleri arasında çalışmalarının Kuruma bildirildiği, yapılan araştırma ve dinlenen tanıkların davalı iş yerinde müteveffanın çalıştığını teyit ettikleri, gerek bordro gerekse komşu iş yeri tanıklarının beyanları esas alınarak davanın kabulüne karar verildiği ve verilen karar yerinde olduğu anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.09.2023 tarihli kararının süresi içinde feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "... davacının eşinin davalıya ait iş yerinden 28.02.2012 tarihinde işe girişinin bildirildiği, 30.11.2012 tarihine kadar tam olarak bildirimlerinin yapıldığı, bu tarihten sonra 04.04.2013 tarihinde yeniden işe giriş bildirgesi verildiği, ölüm tarihi olan 02.05.2013 tarihine kadar yine bildirim yapıldığı anlaşılmış olup dinlenen davacı tanıklarından birinin davacının ... eşinin ara vermesini doğruladığı,

diğer tanıklara ise davacının ... eşinin bu iş yerinde sürekli çalışıp çalışmadığının ve ara verme hususundaki beyanlarının sorulmadığı anlaşılmakla tanıklar yeniden dinlenmek suretiyle ve dinlenmeyen bordro tanıkları da dinlenerek davacının ... eşinin ara verip vermediği, çalışmasının sürekli olup olmadığı hususu tereddütsüz bir şekilde ortaya konularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirmeyle karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir. " gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacı eşi ...'nın (Tc: 1...0 ) davalı nezdinde 30.11.2012 - 04.04.2013 tarihleri arasında kesintisiz olarak hizmet akdine tabi şekilde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; yerel mahkemece yeterince araştırma yapılmadan davanın kabulüne karar verildiğini, bozma gereğince dinlenen tanıkların davacı murisinin düzenli olarak çalışmadığını belirttiklerini, buna göre ispatlanamayan davanın reddi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının ... eşinin davalı iş yerinde 30.11.2012 - 04.04.2013 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve bu davada dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

İnceleme konusu eldeki davada, davacının ... eşinin davalı iş yerinde 30.11.2012 - 04.04.2013 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin tespitinin talep edildiği, mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada; bozma sonrası dinlenen bordro tanığı ...'nın beyanları da gözetilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de; bu sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir.

Dosya kapsamına göre davacı ve davacı murisi ... ile davalı ... arasında akrabalık ilişkisinin bulunduğu, 20.03.1937 doğumlu olan muris ...'nın talep konusu dönemde 74 yaşında olduğu, dinlenen tanık beyanlarına göre davacı murisinin davalıya ait marangoz atölyesinin bulunduğu ... mahallesine 30 km mesafede bulunan bir köyde yaşadığının anlaşıldığı,

öte yandan bozma öncesi dinlenen komşu işyeri tanıklarından ...'in beyanında davalının çatı işi yaptığını, çalışanların malzemeleri dükkandan aldıktan sonra işyerinin kapalı olduğunu, bu nedenle muris ...'yı çalışan olarak bilmediğini beyan ettiği, dinlenen bordro ve kamu tanıklarından bir kısmının davacının çalışmasının düzensiz olduğundan bahsettikleri, bir kısım tanıklar ise davacı murisinin ayrıca çalışmaya ara verdiğini de beyan ettikleri anlaşılmıştır.

Tüm bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde davacı murisi ...'nın bildirim dışı kalan dönemde de kesintisiz çalıştığının tereddütsüz bir şekilde ortaya konulamadığının anlaşılması karşısında davanın reddi gerekirken kabulüne dair yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR