Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/15365 K.2025/16766

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen kararın davacı, davalı Bakanlık, davalı Kurum ve davalı ... ... Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde davalı şirketler (... İnşaat ve Alt Yapı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, ... Temizlik Tekstil İnşaat Yay. Eğitim Sağlık Hizmetleri Limited Şirketi) işçisi olarak davalı şirketlerde 2007 yılı Eylül-Haziran aylarında, 2008 yılı Ekim-Haziran aylarında ve 2009 yılı Eylül-Mayıs aylarında ... İlköğretim Okulundaki temizlik ve kalorifer yakma işlerinde görevlendirildiğini, buna rağmen davacının çalışma süresinin 01.10.20 07... .12.2007 tarih aralığı şeklinde gösterildiğini ve davacının 25 aylık mağduriyetine ve hak kaybına sebebiyet verildiğini iddia ederek Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Ankara 8. İş Mahkemesinde açılan ve 2014/1013 E. 2014/1090 K. sayılı karar ile birleşen davada davacı vekili 07.05.2014 tarihli dilekçesi ile ... ve ... Otomotiv Tur. Nak İnş. Ltd. Şti.'ye husumet yönelterek ... İlköğretim Okulunda bu işverenler nezdinde geçen hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.

Davacı 21.10.2020 günlü duruşmada 15.09.2007-24.05.2010 tarihleri arasında sömestr tatilleri de dahil olmak üzere çalıştığını, bu tarihler arasındaki eksik hizmetlerinin tespitini talep ve beyan etmiştir.

II. CEVAP

Asıl ve birleşen davada davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddia ettiği döneme ilişkin çalışmalarının eylemli olarak gerçekleştiğinin yöntemince ve yazılı belgelerle kanıtlanması gerektiğini belirterek Kurum yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İnş. Ltd. Şti. 25.09.2012 tarihli beyan dilekçesinde özetle; davacının müvekkili şirket nezdinde 2008-2009 yıllarında ücret bordrolarında belirtilen kadar çalışması bulunduğunu, bunların dışında hiç bir çalışmasının olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Otom. Tur. Nak. İnş. Ltd. Şti. vekili aşamalardaki beyanlarında özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Grup Tem. Gıda İnş. Yay. Eğit. ve Sağlık Hiz. Ltd. Şti; cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi ilk kararında "1-Davanın kısmen kabulüne, davacının, davalı işverenler nezdinde 01.10.2007-23.05.2010 tarihleri arasında (Sömestr tatilleri dahil ve yaz tatil süreleri hariç olmak üzere) asgari ücretle toplam 366 gün hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine" karar verilmiş; bu kararın davalı Bakanlık, davalı Kurum ve davalı ... Otom. Tur. Nak. İnş. Ltd. Şti. vekillerinin istinafı ile kaldırılması sonrasında İlk Derece Mahkemesinin 29.04.2024 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının, davalı işverenler nezdinde 01.10.2007 - 23.05.2010 tarihleri arasında (sömestr tatilleri dahil, yaz tatil süreleri hariç olmak üzere) asgari ücretle toplam 347 gün hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı Bakanlık, davalı Kurum ve Davalı ... Otom. Tur. Nak. İnş. Ltd. Şti. vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 12.09.2024 tarihli kararı ile istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 12.09.2024 tarihli kararının süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce 20.03.2025 tarihli karar ile özetle; "Davacının hangi davalının yanında ne kadar süre ile çalıştığı belirtilmeksizin infaza elverişli olmayacak şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

" gerekçesiyle sair yönler incelenmeksizin karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının:

-Davalı ... Temizlik Tekstil İnşaat Yay. Eğitim Sağlık Hizmetleri Limited Şirketi nezdinde 01.10.2007 - 31.12.20 07... .02.2008 - 01.04.2008 tarihleri arasında,

-Davalı ... İnşaat ve Alt Yapı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi nezdinde 10.04.2008 - 12.06.2009 tarihleri arasında,

-Davalı ... Otomotiv Turizm Nakliye İnşaat Temizlik Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi nezdinde 01.10.2009 - 15.01.2010 tarihleri arasında,

-Davalı Bakanlık (... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü) nezdinde 11.03.2010 - 23.05.2010 tarihleri arasında olmak üzere davalı işverenler nezdinde 01.01.2007 - 23.05.2010 tarihleri arasında (sömestr tatilleri dahil ve yaz tatili süreleri hariç olmak üzere) asgari ücretle toplam 347 gün hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili özetle; davacının çalıştığı dönemlere ilişkin olarak 347 gün değil 475 gün eksik bildirim yapıldığını, müvekkilinin 01.10.2007 - 23.05.2010 tarihleri arasındaki eksik bildirilen günlerin sorumlusunun sadece davalı şirketler değil davalı ... Bakanlığının da sorumlu olduğunu ileri sürmüştür.

Davalı Bakanlık vekili özetle; hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının şirket personeli olarak çalıştığı döneme ilişkin sigorta primlerinden Bakanlığın sorumlu tutulamayacağını, davacının toplum yararına çalışma kapsamında görev aldığı dönemler için de tespit hükmü kurulmasının hatalı olduğunu, söz konusu dönemlerde prim ödeme yükümlülüğünün İŞKUR üzerinde olduğunu, davacının yaz tatilinde çalışmadığı tespiti yerinde olmakla beraber sömestr tatilinde okullar kapalı olup çalışmanın söz konusu olamayacağını, son olarak kısmen reddedilen davada idare lehine vekalet ücreti verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Davalı Kurum vekili özetle; yasal dayanaktan yoksun, haksız ve yersiz davanın reddine karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmesi, Kurum dava açılmasına sebebiyet vermediği halde diğer davalılarla birlikte müvekkili Kurum aleyhine de yargılama gideriyle vekalet ücretine hükmedilmesi, ayrıca davanın kısmen kabulüne karar verilmekle müvekkili Kurum yararına yargılama giderine ve vekalet ücretine hükmedilmemesi nedenleriyle kararı temyiz ettiklerini beyan etmiştir.

Davalı ...

Otomotiv Turizm Nakliye İnşaat Temizlik Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili özetle, her ne kadar İŞKUR Ankara İl Müdürlüğü ile müvekkili şirket arasında okulların temizlik işine ilişkin olan sözleşmede tarihler 01.10.2009 - 15.01.2010 şeklinde belirtilmiş olsa da davacının işe giriş tarihinin 06.10.2009 olmasının sebebinin tamamen idareden kaynaklı sebepler olduğunu, İdarenin işe alım için belirlenen tarihi 06.10.2009 olduğu için davacının işe girişinin o tarihte yapıldığını, bu konuda müvekkili şirketin bir kusuru bulunmadığını,

Milli Eğitim Bakanlığınca davacının da dahil olduğu çalışanlara çalışma alanı belirlenmiş olup emir ve talimatların okul müdürlerince verildiğini, ihaleci Kurumun sunmuş olduğu şartları harfiyen uygulayan müvekkili şirkete herhangi bir sorumluluk yüklenmesinin hukuka aykırı olacağını, her ne kadar sigorta primleri müvekkili şirket tarafından ödenmiş olsa da asıl işverenin ... olduğunu ve müteselsilen sorumluluğu bulunduğunu beyan ederek temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. İnceleme konusu eldeki davada, Mahkemece bozmaya uyulmuş ancak davacının hangi şirkette, hangi tarihler arasında kaç gün süre ile çalıştığının tespitine karar verildiği ayrı ayrı belirtilmemiş, daha önce yapılan bildirimler de dışlanmamış olup, davacının toplam 347 gün çalıştığına yönelik verilen karar infaza elverişli değildir. Bu kapsamda örneğin davacının davalı ... Temizlik Tekstil İnşaat Yay. Eğitim Sağlık Hizmetleri Limited Şirketinden 23.02.2008 - 01.04.2008 tarihleri arasında Kuruma bildirim yapıldığı halde tekrar tespit kararı verilmiş olması yerinde değildir.

3. Ayrıca, ... İnşaat ve Alt Yapı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden 10.04.2008 tarihli sözleşme kapsamında 02.06.2008 tarihine kadar ve 03.12.2008-15.6.2009 tarihleri arasında davacının çalışması Kuruma bildirilmiş olup, arada yaz tatili bulunmasına rağmen 10.04.2008- 12.06.2009 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığı kabul edilmek suretiyle, ve bildirilen süreler dışlanmaksızın hüküm kurulmuş ise de yaz tatili sonrasında çalışmanın 01.09.2008 tarihinde başlayacak şekilde hesaplama yapılarak bildirim yapılmayan diğer sürelerde çalıştığının kabulü gerektiğinin gözetilmemesi isabetsizdir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR