Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/15456 K.2026/566

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı ...' e bağlı olarak ... Halk Eğitim Merkezinde öğretici öğretmen olarak 27.02.1976 tarihinde işe başladığını ve 31.12.1994 tarihine kadar da kesintisiz çalıştığını, ancak sigorta işlemleri yapılmadığından bu dönemlere ait çalışmalarının Kurum kayıtlarında yer almadığını, bu nedenle müvekkilinin mağdur olduğunu belirterek, 27.02.1976 - 31.12.1994 dönemleri arasında davacının sigortalı ve kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı Bakanlık vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili idarenin işveren sıfatını taşımadığını, davacı ile idare arasında işçi işveren ilişkisi bulunmadığını, davanın hak düşürücü süreye uğradığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının sigorta sicil dosyasına göre, tespitini talep ettiği dönemde davalı iş yerinden çok sayıda işe giriş bildirgesinin verildiğini, çalışmalarının Kuruma eksiksiz bildirildiğini ve çıkışının verildiğini, davalı iş yerinde kesintisiz çalıştığına dair somut delil olmadığını, davacının çalışmalarının kesintili olduğunu ve çalışılan sürelerin Kuruma bildirildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından 12.12.2019 tarih ve 2017/198 E. 2019/155 K. sayılı karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı Bakanlık vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 06.10.2021 tarihli kararının süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...Somut olayda, davacının 27.02.1976 - 31.12.1994 dönemleri arasında davacının sigortalı ve kesintisiz olarak çalışma iddiasına karşın Mahkemece verilen kabul kararı eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı olan Halk Eğitim Merkezi bir kamu kurumu olup, bu gibi işyerlerinde resmi kayıtlara dayanılması ve ücretlerin yazılı belge ile ödenmesi esastır. Mahkemece, Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğündeki, tespiti istenen tarihi kapsayacak şekilde ücret bordrosu, ders programı, varsa puantaj kayıtları getirtilerek, davacıya ilişkin kayıt bulunup bulunmadığı saptanmalı, davacının işyeri özlük dosyasının eksiksiz bir örneği işyerinden getirtilerek,

davacının resmi kayıtlara geçmeyen ancak çalıştığını ve ücretini aldığını gösterir belgelerin bulunup bulunmadığı araştırılmalı, yoksa bunun nedenleri araştırılmalı, tespiti istenen tarihte davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tanıklar resen belirlenerek kanaat edinmeye yetecek miktarda tanığın beyanına başvurulmalı, tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Kabule göre de Mahkemece verilen, davacının sömestr tatilleri haricinde sürekli çalıştığına ilişkin hüküm hangi yıl hangi sürelerde sömestr tatili olduğunun belirgin olmaması nedeniyle hükmün infaza elverişli olmadığı anlaşılmaktadır..." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bozma sonrası İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın kısmen kabul kısmen ret kararı usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın, eksik inceleme neticesinde verildiğini, açılan dava hukuki dayanaktan yoksun olup, davanın reddi gerektiğini ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) 4. maddesinin 2. fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:

"Birinci fıkranın (a) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler;

f) ... tarafından düzenlenen kurslarda usta öğreticiolarak çalıştırılanlar, kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler... hakkında da uygulanır."

2.5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinin ilgili 9. fıkrası şöyledir:

"Aylık prim ve hizmet belgesi (veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi) işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır."

3. 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinin ilgili j bendi şöyledir:

"j) (Ek: 31/7/2008-5797/1 md.) Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunur. Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratlar dikkate alınmaz."

4.22.05.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 13. maddesinin ilgili 1. fıkrası şöyledir:

"İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmî süreli iş sözleşmesidir.

5.4857 sayılı Kanun'un 63. maddesinin 1. fıkrasının ilgili ilk cümlesi şöyledir:

"Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır."

3.5510 sayılı Kanun'un 80/j maddesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunacağı düzenlenmiş olup söz konusu düzenleme usta öğretici ve uzman olarak çalışanların prim ödeme gün sayısına ilişkindir. Dolayısıyla usta öğretici ya da uzman statüsünde çalışması bulunmayan davacının prim ödeme gün sayıları hesaplanırken anılan maddenin uygulama alanı bulunmamaktadır.

4.Öte yandan 4857 sayılı Kanun'un 13. maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiştir. Anılan Kanun'un 63. maddesinin 1 inci fıkrasının ilk cümlesinde ise genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır.

5.Ücretli öğretmenlerin çalışma ilişkilerinde tam süreli iş sözleşmesi olarak nitelendirilmeye olanak verecek bir bağımlılık bulunmamaktadır. Bunların, öngörülen ve önceden belirlenen süre içerisinde bir çalışma yükümlülüğünü kabullendikleri ve ders saati karşılığında da ücrete hak kazandıkları belirgindir. Bu nedenle çalışmaları kısmi süreli kabul edilmelidir.

6.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı Bakanlığa bağlı ... Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde 19.10.1976-31.12.1994 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerde usta öğretici olarak çalıştığının tespitini istemiş, Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmediğinden hüküm eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır.

7.Yapılacak iş; usta öğretici statüsündeki davacının prim ödeme gün sayıları belirlenirken, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu öncesi Dairemiz uygulaması gereği toplam aylık çalışma saatleri 1 gün = 7,5 saat esası üzerinden aylık çalışma gün sayısına dönüştürülmek suretiyle hesaplama yapılarak davacının resmi kayıtlara yansıyan hizmet sürelerinin yukarıda belirtilen hesaplamaya göre tespit edilerek hüküm kurulması gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR