Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/1563 K.2025/7700

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının merhum eşi ve babasının ölümleri üzerine dul ve yetim aylığı almak için davalı Kuruma başvuruda bulunduğunu, müvekkiline dul ve yetim aylığı bağlandığını, aylık ödemeleri düzenli bir şekille devam ederken müvekkilinin davalı Kurumca gelir testine tabi tutularak 2016 yılı Şubat ayı itibariyle maaşının kesildiğini, müvekkilinin babasının vefatı sebebiyle almakta olduğu maaş kesildiği gibi müvekkiline ödenen tutarın da 5 yıl geriye dönük olarak iadesinin gerçekleştirildiğini, sürecin devamında müvekkilinin yeniden aylık almaya başladığını, davalı Kurumun davaya konu işleminin kanuna aykırı olduğunu,

her ne kadar davalı Kurumun Yönetim Kurulu Kararı uyarınca söz konusu kesilen aylıkların yeniden bağlanmasına karar verilmiş ise de müvekkili tarafından Kuruma başvuru yapılana kadar müvekkiline ödeme yapılmadığını ileri sürerek davalı Kurumun hukuk, usul ve yasalara aykırı işlemlerinin iptaline/ortadan kaldırılmasına, usul ve yasaya aykırı olarak düzenlenip müvekkiline gönderilen ödeme emrinin iptaline/ortadan kaldırılmasına,

söz konusu ödeme emri nedeniyle haciz baskısı altında davalı Kuruma ödenen veya aylıklarından kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilen tutarın (fazlaya ilişkin ve Islah hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL) bilirkişi marifetiyle tespiti ile ödenen tutarların ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine, kesildiği günden yeniden maaşın bağlandığı tarihe kadar müvekkiline ödenmeyen maaşların tutarı tespit edilerek kesildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının 20.10.2021 tarihli tahsis talebine istinaden, 01.01.2018 tarihinden itibaren davacıya tekrardan aylık bağlanmış olup Ekim 2021 ödeme dönemi itibariyle 36.067,08 TL birikmiş aylık ödemesi yapılmış ve aylıklarının halen ödenmeye devam ettiğini, müvekkil Kurum tarafından borç olarak çıkarılan tutarlar yerinde olup davacının davasının yerinde olmadığını belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kurum tarafından davacının eşinden almakta olduğu ölüm aylığından toplam 22.827,03 TL kesinti yapıldığına dair kayıtlar gönderilmiştir.

Davacıya aylığının kesildiği 27.02.2016 ve yeniden bağlandığı 01.01.2018 tarihinde aylık bağlansa idi ne kadar ödeneceğine dair ödenmeyen döneme ilişkin tespit için Mahkemece bilirkişi görüşüne başvurulmuş, denetime elverişli bilirkişi raporunda bu miktar 12.475,94 TL olarak hesaplanmış, davacının babasından ve eşinden yaşlılık aylığı alma koşullarını taşıdığı sabit olup Kurum işlemi yerinde görülmemiştir.

Ayrıca davacıya 27.02.2016 - 01.01.2018 tarihleri arasında yaşlılık aylığı da ödenmemiş olup davacı vekili maaşından yapılan kesintilerin iadesi talebini ıslah etmiş ve ödenmeyen aylıkların yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep etmiş olup Mahkemece Kurum kayıtları ve 09.01.2023 tarihli itibar edilen bilirkişi raporundaki tespitler de dikkate alınarak davanın kabulüne ;

1-Davanın kabulüyle davacının ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, 2-Davacının kuruma borcu olmadığının tespitiyle, davacıdan yersiz tahsil edilen 22.827,03 TL'nin kesintilerin yapıldığı tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Davacıya ödenmeyen 27.02.2016-01.01.2018 tarihleri arasındaki aylıkların yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından; ... davacının eşinden (5434 sayılı Kanun kapsamında), babasından (2926 sayılı Kanun kapsamında) ölüm aylığı almaya hak kazandığı ve ikisini birden almaya engel bir yasal düzenleme olmaması karşısında Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK Başkanlığı vekili, Kurum işleminde hata olmadığını beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 5434 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan eşinden ölüm aylığı alırken, 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan babasından da ölüm aylığı alıp alamayacağına ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR