Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/16749 K.2025/17100

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asil dava dilekçesinde, 01.05.1985 tarihinde ... sigorta sicil numarası ile ... Basım ve Yayın Ltd. Şti. ünvanlı işyerinde işe giriş bildirgesi ile kayıtlı olarak çalışmaya başladığını 1987 yılına kadar bu işyerinde çalıştığını ancak işyerinin adına sigorta kartı çıkartmasına rağmen çalıştığı dönem içerisinde sigorta primlerini yatırmadığını, bu nedenle sigorta başlangıç tarihinin 01.05.1985 yerine 1993 olarak gözüktüğünü ve sigortalı çalıştığı 1985 yılında işe başladığı halde emeklilik işlemlerinde ve diğer hizmet toplamında mağduriyet yaşadığını belirterek, 01.05.1985 tarihinin sigortalılık başlangıcı olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, talebin haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 12.04.2022 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının, ... Basım ve Yayım Ltd. Şti.'de 01.05.1985 tarihinde çalışmaya başladığının sigortalılık başlangıcının 18 yaşını doldurduğu 17.02.1987 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 12.04.2022 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 26.10.2023 tarihli kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA KARARI

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 26.10.2023 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 09.10.2024 tarihli kararı ile davacının dava şartı olan Kuruma başvuru şartını yerine getirmediğinden Kuruma başvuru yapması için davacıya kesin süre verilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kuruma başvuru şartı yerine getirilerek davanın kabulü ile davacının ... Basın ve Yayın Ltd. Şti ünvanlı iş yerinde 01.05.1985 tarihinde çalışmaya başladığının ve sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 17.02.1987 olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, fiili çalışmanın ispatlanamadığını belirterek karara karşı temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıç tarihinin tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6., 9., 60. maddenin (G) bendi, 79.,108. hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanunun 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanunun 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanunun 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına da dışı ... Basım ve Yayın Ltd.

Şti. ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden 01.05.1985 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu,işyerinin matbaacılık mahiyetinde olup 01.10.1984-31.03.1988 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, ,işyerinden dava konusu 1985/2. dönemi ile 3. döneminden bordro verilmediği belirtilerek 1985/1. dönem bordrosu ile 1986/1-3 arası dönem bordrolarının gönderildiği, komşu işyeri araştırmasının sadece emniyet vasıtasıyla araştırıldığı ve komşu işyeri tespit edilemediği, başkaca komşu işyeri araştırması yapılmadığı, davacı tanıkları olarak işyerinden dava konusu dönem öncesi ve sonrası tarihlerden bildirimi olan kişilerin dinlendiği,

böylelikle anılan tanık beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

4.Buna göre, Mahkemece, işyerinden verilmiş dava konusu dönem bordrosu olmadığından, işyerine dava konusu dönemde komşu işyeri ve kayda geçmiş çalışanları, belediye, SGK ve vergi dairesi aracılığıyla da yapılacak araştırmayla yöntemince saptanarak, sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı, komşu işyeri ve çalışanlarının tespit edilememesi halinde tarafların da beyanları alınarak davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler tespit edilerek sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

5.Kabule göre de, 17.02.1969 doğumlu davacının sigorta başlangıcı olarak tespitini istediği tarih olan 01.05.1985 tarihinde, 16 yaşında olduğu, buna göre Mahkemece, davacının 01.05.1985 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının, sigorta başlangıcının ise 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi gereğince 18 yaşını ikmal ettiği tarih olan 17.02.1987 tarihi olarak tespiti ile 01.05.1985 tarihindeki (1) gün süreli çalışmasının prim ödeme gün sayısına ilave edilmesi gerektiğinin tespiti şeklinde hüküm kurulması yerine, yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR