Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/1724 K.2025/14055

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.06.1990 tarihinden itibaren profesyonel futbolcu olarak 01.06.19 90... .10.1990 tarihleri arasında ...'nde, 01.06.19 91... .09.1995 tarihleri arasında ...'nde, 13.09.19 95... .01.1998 tarihleri arasında ...'nde, 24.10.20 00... .05.2001 tarihleri arasında ...'da futbol oynadığını, müvekkilinin ...

Federasyonuna 28.09.2016 tarihinde başvurduğunu ve federasyonun kayıtlarına göre hangi dönemde hangi futbol takımında oynandığını gösteren bir dökümün kendisine verilmesini talep ettiğini, ... Federasyonunda 03.10.2016 tarih ve 20-16/4125-7714 sayılı yazısıyla cevap verdiğini, davalı SGK İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne başvuran müvekkilinin hizmet dökümünü talep ettiğini, verilen "Hizmet Dökümü" incelendiğinde, müvekkiline ait sigortalılık süresinin ...

Federasyonunun müvekkile verdiği cevabi yazıdaki bilgi ve kayıtlarla daha ötesinde de gerçek durumla açıkça çeliştiğinin görüldüğünü, davalılardan ...'nde eksik gösterilen sigortalılılk gün sayısı toplamının 981 gün. Kuşadası Spor Kulübü'nde eksik gösterilen sigortalılık gün sayısı toplamının 787 gün; ...

Kulübü'nde eksik gösterilen sigortalılık gün sayısı toplamının ise 156 gün olduğunu beyanla, eksik bildirilen sigortalılık sürelerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Derneği vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddinin gerektiğini, davalı kulüp yöneticilerinin, dernekte çalışan idari personel ve sporcuların Sosyal Güvenlik Kurumu nezdinde tüm bildirimlerinin geçmişten günümüze süregelen bir profesyonellik çerçevesinde zamanında yapıldığını, yine SGK müfettişleri tarafından anılan tarihlerde yapılmış olan yerinde ve Kurum kayıtları üzerinden incelemelerde de davacı iddialarına ilişkin herhangi bir husus bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i müdahil ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarında görülenlerin dışındaki iddia ve talepleri kabul etmediklerini, hizmet tespit davalarının kamu düzenini ilgilendirdiğinden özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini, davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığının re'sen araştırılması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, 1...4 TC Kimlik nolu, 3...8 sigorta sicil numaralı davacı ...’nun, ... sicil sayılı davalı ... Derneğine ait spor kulübü işi işyerinde 01.06.1990 - 15.10.1990 tarihleri ve 01.06.1991 - 31.05.1992, 23.06.1992 - 31.05.1994, 27.07.1994 - 13.09.1995 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden asgari ücret ile 1600 gün çalıştığı, 715 günlük çalışmasının fer'i müdahil Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği, 885 günlük çalışmasının ise fer'i müdahil Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; hak düşürücü süreye yönelik itirazlarının değerlendirilmediğini, kamu düzenine ilişkin davada, çalışmanın gerçek ve fiili olup olmadığına, işyerinin kapsam ve kapasitesine yönelik araştırma yapılması gerektiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1- Hak düşürücü süre hak sahibinin hakkını kanunda belirtilen sürede kullanmaması halinde hakkın sona ermesine neden olur. Hak düşürücü süre dava şartı olup 6100 sayılı Kanun'un 115 inci maddesi uyarınca hâkim tarafından re’sen gözetilir. Bir başka deyişle Mahkeme davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı gibi taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.

2- 506 sayılı Kanun'un mülga 79. maddesi uyarınca Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Çalışmanın tespiti istemiyle hak arama yönünden kanun ile getirilen süre, doğrudan doğruya hakkın özünü etkileyen hak düşürücü niteliktedir ve dolması ile hakkın özü bir daha canlanmamak üzere ortadan kalkmaktadır.

506 sayılı Kanun'un kabul edilip yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla beş yıl olarak öngörülen süre, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanun'un 5. maddesiyle on yıla çıkarılmış, daha sonra 07.06.1994 tarihinde yürürlüğe giren 3995 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle yeniden beş yıl olarak belirlenmiştir.

Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.

3- Bir başka anlatımla sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi veya çalışmaların Kurum tarafından tespit edilmesi halinde. Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez.

Ne var ki sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihi de kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında; bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır.

4- Eldeki dosyada, dava 18.10.2016 tarihinde açılmıştır. Davacı adına ilk işe giriş bildirgesi 11.07.1990 tarihinde verilmiş ve anılan tarih öncesi için davalı işverene ait işyerinden herhangi bir sigortalı hizmet bildirimi yapılmamıştır. Dosya kapsamındaki hizmet cetvelinden davacının bildirimlerinin 01.06.1995 tarihinde sona erdiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla 01.06.1995 tarihinden başlayan hak düşürücü sürenin dava tarihi olan 18.10.2016 tarihi itibariyle fazlasıyla geçtiği belirgindir. Bu nedenle davanın bu dönem yönünden hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmemesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR