Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/19914 K.2025/18025

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... SGK sicil numaralı ... unvanlı işyerinde 20.02.1988 tarihinde çalışmaya başladığını, bu tarihte ... unvanlı işyeri tarafından işe giriş bildirgesinin davalı Kuruma verildiğini, ancak davalı Kurumun emeklilik için yapılan başvuru üzerine 15.07.1988 tarihine kadar dönem bordrosunun bulunmadığı gerekçesiyle müvekkilin sigorta başlangıç tarihini 01.04.1991 olarak esas aldığını ileri sürerek 15.07.1988 tarihinde işe giriş bildirgesi sebebiyle davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 15.07.1988 olarak karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre yönünden davanın reddinin gerektiği, davanın çalışıldığını iddia edilen işyerine yöneltilmesi gerektiği, Kuruma başvuru şartı ve hukuki yarar yokluğundan davanın reddi gerektiğini, davacının sunduğu işe giriş bildirgesinin tek başına sigortalılığı kanıtlar nitelikte olmadığını iddia ederek davanın reddi gerektiğini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının davalı ... unvanlı işyerinde 15.07.1988 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 15.07.1988 olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili fiili çalışmanın ispatlanamadığını belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6., 9., 79., 108. maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davalı ... ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 15.07.1988 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, demir doğrama mahiyetindeki işyerinin 15.07.1988-30.05.1991 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinden verilen dava konusu 1988/2.

Dönem bordrosu ile 3. Dönem bordrusunun dosyaya alındığı dava konusu 2. dönemden 3 kişinin bildirilmiş olduığu, bu bordrolu çalışanlardan sadece ...'nun vefat etmiş olduğu, ...'nun dinlendiği 01.08.1988-15.11.1988 arası çalışması olan bu tanığın davacının çalışmasını doğruladığı ancak bildiriminin dava konusu tarihten sonra başladığının görüldüğü, diğer bordrolu çalışan ...'un da bildiriminin 01.08.1988 tarihinden itibaren başlamış olduğu ve bu çalışanın Mahkemece dinlenmediği, ayrıca davalı işverenin beyanının alındığı,

komşu işyeri araştırmasının sadece belediye marifetiyle yapıldığı ve komşu işyeri tespit edilemediği böylece Mahkemece tek davacı tanığı ile dosyadaki diğer delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, dava konusu dönemde işyerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları emniyet, SGK ve vergi dairesi nezdinde de araştırılarak belirlenmeli, belirlenen bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, komşu işyeri tespit edilemediği takdirde taraflardan davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler sorulmak suretiyle bu tanıkların da sigortalılık ve vergi kayıtları getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, ayrıca ...'un da beyanı alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR