Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/2053 K.2025/3070

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.02.1994 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili, davada hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının 01.10.2008 tarihi itibariyle isteğe bağlı sigortalı olduğunu ve 30.04.2010 tarihinde sigortalılığının sona erdiğini, çalışma olgusunun somut ve inandırıcı belgelere dayalı şekilde 506 sayılı Kanun'un 2, 6, 9 ve 79/10. maddelerine uygun kanıtlanmasının esas olduğunu, tek başına işe giriş bildirgesinin fiili çalışmayı ispat edemeyeceğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 06.07.2023 tarihli kararı ile davanın kabulü ile davacının .... ... Hizmetleri Ltd. Şti.'ye ne ait 100392.... sicil sayılı iş yerinde 01.02.1994 tarihinde 1 gün sigortalı çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 06.07.2023 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 10.11.2023 tarihli kararıyla başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA KARARI

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 10.11.2023 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 29.11.2023 tarihli kararı ile davacının dava öncesinde dava şartı olan Kuruma başvuru şartını yerine getirilmediği anlaşıldığından Kuruma başvuru şartının yerine getirmek üzere Mahkemece süre verilmesi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece, bozma kararından sonra Kuruma başvuru şartının yerine getirildiği, davalı Kurumun davacının bu girişini kabul ederek 30.06.1994 tarihli isteğe bağlı sigortalılık talebini kabul ederek 506 sayılı Kanun'un 85/A-b) maddesi uyarınca müracaat tarihinden önce 506 sayılı Kanuna göre tescili olduğundan isteğe bağlı sigortalılığını 01.07.1994 itibariyle başlatıp nizasız primlerini tahsil ettiğini ve bu tescile göre 506 sayılı Kanun'un 85/A-b maddesi bağlamında isteğe bağlı sigortalılığını başlatması zımnen Kurumun da sigortalılık başlangıcını bu tarih olarak kabul

ettiğini gösterdiğini, dosyada dinlenen tanıkların, davacının söz konusu iş yerinde çalıştığını ifade ettikleri gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının .... ... Hizm. Tic. Ltd. Şti.'ye ait 1003926.35 sicil sayılı iş yerinde 01.02.1994 tarihinde 1 gün sigortalı çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini beyanla karara karşı temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 79., 108. hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir tereddüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı .... ... Hizm. Tic. Ltd.

Şti. unvanlı işverenin 1003926.35 sicil no.lu iş yerinden 01.02.1994 tarihli işe giriş bildirgesi verilmiş olduğu, iş yeri tescil bilgilerinin Kurumdan celbedilmediği, bu nedenle mahiyetinin bilinmediği, ancak tanık anlatımlarında, iş yerinde biletlerini satan acente hem de air alfa şirketinin yurt dışından İzmir'e gelen yolcularının konaklama,ulaşım transferi gibi işlemlerinin yürtüldüğünü beyan ettikleri, hem dava dışı air alfa ... isimli şirketin iş yerinin 01.04.1993-30.06.1997 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğunun ve dava konusu 1994/1. dönemde bordro vermediğinin bildirildiği,

1994/2-3 ile 1995/1-3 arası dönem bordrolarının ise dosyaya gönderildiği, komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, davacı tanığı olarak, air alfa şirketinin 719265 sicil sayılı iş yerinden 01.03.1994-13.06.1997 tarihleri arasında bildirimi olan ... ile 1994/2 ve 3. dönemden bildirimi olan iki kişinin bordro tanığı olarak dinlendiği,davacı tanığı ile diğer tanıkların dava konusu dönemde söz konusu iş yerlerinde bildirimlerinin olmamasına karşın anılan tanık beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik inceleme ve araştırmaya dayalı şekilde hüküm kurulduğu analaşılmıştır.

4.Buna göre Mahkemece, Kurumdan davacının işe giriş bildirgesinde belirtilen 1003926.35 sicil no.lu iş yerinin iş yeri tescil bilgileri celbedilmeli, davacının beyanı alınarak işyerinde yapılan iş,kendisinin ne iş yaptığı, kimlerle birlikte çalıştığı ve çalışmasını bilebilecek kişilerin kimler olduğu sorulmalı, dava konusu dönemde iş yerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanlarının, emniyet, belediye, vergi dairesi, SGK nezdinde araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı,

komşu iş yerinin tespit edilememesi halinde taraflardan sorulmak suretiyle davacının çalışmasını bilebilecek kişiler belirlenerek bu kişilerin de çalışma kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı, bu kapsamda işyerinde air alfa isimli şirkete ilişkin işlemlerin yapıldığının anlaşılması halinde ...

Altun dışında başkaca air alfa şirketi çalışanının olup olmadığı belirlenerek varsa bu kişilerin de beyanına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

Kabule göre de davacının sigorta başlangıcı talebinin olması karşısında (1) gün sigortalı çalıştığının yanı sıra sigorta başlangıcına da hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması isabetsiz bulunmuştur. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VII. KARAR