Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/2134 K.2025/13884

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalılar ... ve İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edildiği; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; sigortalının 18.01.2017 tarihinde meydana gelen iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğradığını iddia ederek maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının maruz kaldığını iddia ettiği kazanın iş kazası olup olmadığı hususunda müvekkiline ulaşmış bir inceleme kararı veya denetmenlik kararı olmadığını, maluliyet oranının SGK tarafından henüz tespit edilmediğini, iddia ettiği kazanın oluşumunda müvekkili şirkete atfedilecek bir kusur bulunmadığını, davacının müvekkili şirkete iş başvurusu yaptığını ve sağlık incelemesinden geçirildiğini, tüm sağlık testleri yapıldıktan sonra işçi olarak işe başladığını, davacıya tüm iş güvenliği eğitimlerinin verildiğini ve tüm koruyucu ekipmanların da sağlandığını,

ancak davacının dikkatsizliği ve kendi hatası sonucu iş bu vahim kazanın meydan geldiğini, kazanın akabinde davacının tedavisinin Türkiye'nin en önemli hastanelerinde biri olan ... Hastanesinde yapıldığını, müvekkili şirketin gerek kazadan önce gerekse de kazadan sonra edimlerini en üst seviyede yerine getirdiğini, bu nedenlerle haksız müvekkiline yöneltilen açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki haksız ve dayanaksız iddiaların aksine davacının ... Makine Elektrik Elektronik İnşaat Danışmanlık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. unvanlı firma çalışanı olduğunu ve iş kazası sonucu yaralanmasına ilişkin olayda davalı müvekkili firmanın herhangi bir kusuru olmadığını, İş Kanunu'nun 77. maddesine aykırı davranış söz konusu olmadığını, müvekkili firma ile diğer davalı ...

Makine Elektrik Elektronik İnşaat Danışmanlık Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. unvanlı firma arasında imzalanmış sözleşmede; işin yapımı sırasında meydana gelen her türlü kaza, hasar ve zararlardan doğabilecek yükümlülükleri alt işverenin yüklendiği işle ilgili iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini eksiksiz ve zamanında almakla, iş kanunu, tüzük, yönetmelik, Yargıtay kararları ve tüm yasal mevzuatta belirtilen ve ayrıca teknik standart ve şartnamelerde belirlenen hususları yerine getirmekle, bu hususların devamlılığını sağlamakla ve bu hususların işyerinde sistemli olarak denetimini yapmak/yaptırmakla yükümlü olduğunu, ve tamamen alt yüklenicinin sorumlu olacağının imza altına alındığını,

kaza nedeniyle davacı işçinin tazmini gereken maddi zararı olmadığını, kaza sonrası ilk yardım ve bakım giderlerinin işveren firma tarafından karşılandığını, kendisine maddi ödemelerin yapıldığını, bu nedenlerle müvekkili firmanın dava konusu iş kazasında herhangi bir yükümlülüğü bulunmadığından, müvekkiline yöneltilen davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı işçinin yüklenici ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş şirketinin işçisi değil onun da alt işvereni durumunda bulunan ... Makine Elektrik İnş. Dan. San Tic. Ltd. Şti.'nin işçisi olduğunu, kazanın oluşunda gerek yüklenici ... İnşaat San ve Tic.

A.Ş'nin gerekse alt yüklenicinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını ve yüklenicinin talimatı olmaksızın meydana gelen bir kaza olduğu hususunun da belirtildiğini, müvekkili üniversitenin ise ihale makamı olduğundan kazanın oluşunda herhangi bir sorumluluğu söz konusu olmadığını, buna rağmen müvekkili üniversite tarafından proje sahasındaki iş sağlığı ve güvenliği bakımından yapılan işlem ve çalışmaların sözleşme hükümlerinin yerine getirilip getirilmediği yönünden kontrol edildiğini ve gerekli denetimlerde yapıldığını, müvekkili üniversitenini ihale makamı olduğundan kazanın oluşunda herhangi bir sorumluluğunun söz konusu olmadığını,

bu nedenlerle haksız açılan ve müvekkiline yöneltilen davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "A)Davalılardan ...Üniversitesi Rektörlüğüne yönelik açılan maddi ve manevi tazminat talebine ilişkin davanın reddine, B)Diğer davalılar ... Makina ve ... İnşaat'a yönelik açılan davada; 1- Maddi tazminata ilişkin davanın kısmen kabulü ile A) Net 496.544,92 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 18.01.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye talebin reddine

2- Manevi tazminata ilişkin davanın kısmen kabulü ile A) Net 180.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 18.01.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye talebin reddine " şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Sosyal Güvenlik Merkezi Ünite Raporu ile iş kazası olduğu tespit edilen 18.01.2017 tarihli olayda, kazalı davacının, görev yaptığı davalı ...

Üniversitesine ait inşaatta ankraj demirlerini kesmek amacıyla bindiği kule vinçe bağlı kum sepetinin açılması sonucu yaklaşık 4,5 metre yüksekten beton zemine düşmek suretiyle yaralandığı sabit olup Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulunun 06.02.2017 tarihli kararı ile sürekli iş göremezlik derecesinin %77 olarak belirlendiği, davalı itirazı üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun incelemesi sonucu bu oranın korunduğu, itiraz üzerine inceleme yapan ATK 3. İhtisas Kurulu tarafından davacının muayenesi de yapılmak suretiyle sürekli işgörmezlik oranının yine %77 olarak bildirildiği,

bu duruma göre raporlar arasında çelişki bulunduğuna yönelik davalı itirazının yerinde olmadığının değerlendirildiği, Mahkemece, tarafların kusur oranlarının tespiti açısından alınan 30.03.2022 tarihli bilirkişi raporunda, taraf ve tanık beyanları, Savcılık soruşturması kapsamında kolluk tarafından olay mahallinde yapılan tespitlerin birlikte değerlendirilmesi sonucu, işverenlerin, işyerinde kullanılan ekipmanın çalışanların sağlık ve güvenliğini tehlikeye düşürmesini önleyecek tüm tedbirleri alması, çalışanlara iş sağlığı ve güvenliğine yönelik eğitimlerin verilmesi,

denetim ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmesi gereğine ilişkin kurallara uymadığı anlaşılmış, iş kazasının meydana gelmesinde kazalı işçinin %10 oranında kusurlu bulunduğuna dair kanaatin Dairece de benimsendiği, ancak işverenler yönünden bilirkişi raporunda belirlenen kusur oranları ile SGK tarafından açılan ve İstanbul 36. İş Mahkemesinin 2018/203 Esas sayılı dosyasında görülen davada alınan raporda kazalı işçiye atfedilen kusur oranı yine %10 olmakla birlikte, işveren kusur oranlarının farklı olduğunun görüldüğü, yapılan incelemede, anılan davada, dosyamız davalılarının yanı sıra, dosyamızda taraf sıfatı bulunmayan ...

İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin de dava edildiği ve birlikte istihdam ilişkisinden söz edilerek adı geçen şirkete de kusur atfedildiği, raporlar arasındaki çelişkinin bundan kaynaklandığının anlaşıldığı, bu durumda, tazminat hesabına esas alınan kazalı işçinin kusur oranı bakımından bir çelişki bulunmadığından hesaplanan ve hüküm altına alınan tazminat miktarında bir değişiklik olmayacağı gibi davalıların, kendi kusur oranlarına bakılmaksızın bütün alacaktan müteselsilen sorumlu olacağı, müteselsil sorumluluğun hukuki niteliği ve usul ekonomisi gözetilerek ve ayrıca dosyada taraf sıfatı olmayan ...

İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin kusura ilişkin iddia ve savunması alınıp delillerini tespit imkanı bulunmadığı dikkate alınarak, ...

İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketini de etkileyecek şekilde kusur tespiti yapılmasının hakkaniyete uygun olmayacağı, davalılar arasındaki kusur oranı tespitinin iç ilişki olarak değerlendirilmesi ve bu konuda davalıları bağlayacak bir tespit yapılmaması gerektiği kanaatine varılarak İlk Derece Mahkemesi gerekçesinin bu şekilde değiştirildiği, davacının kazanın meydana gelmesinde %10 oranında kusurlu bulunduğuna dair kabulün aksine yönelik davalı itirazları yerinde görülmediğinden reddine karar verildiği,

kaza neticesinde meslekte kazanma gücünden kaybetme oranına göre davacının duyduğu elem ve ızdırabın derecesi, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, olayın oluş şekli ve meydana geldiği tarihe göre, 22.06.19 66... /7-7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının içeriğine ve öngördüğü koşulların somut olayda gerçekleşme biçimine ve hak ve nesafet kurallarına göre takdir olunan manevi tazminat miktarının ölçüsüz olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı, ...Üniversitesi Kampüsü Yeni Fakülte Binası yapım işinin davalı ... tarafından anahtar teslim şeklinde üstlenildiği, ...

İnşaat firması tarafından mekanik tesisat işlerinin davalı ... Makina Elektrik Elektronik İnş. Dan. San. Tic. Ltd. Şti.'ye verildiği, davacının ... Makine firmasının sigortalısı olduğu anlaşılmakla aralarında asıl işveren ve alt işveren ilişkisi bulunan davalıların husumete yönelik itirazlarının yerinde görülmediği gerekçesiyle;

"I-Davalı ... ve davalı ... Makina Elektrik Elektronik İnş. Dan. San. Tic. Ltd. Şti.'nin istinaf başvurularının ayrı ayrı reddine,

II-Davalı ...'nin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi gereği İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi hükmü yerine geçmek üzere;

1-Davalı ... Rektörlüğüne yönelik açılan davanın husumet nedeniyle reddine,

2-Davalı ... ve davalı ... Makina Elektrik Elektronik İnş. Dan. San. Tic. Ltd. Şti.hakkında açılan davanın kısmen kabulüne,

a- 496.544,92 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 18.01.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ve davalı ... Makina Elektrik Elektronik İnş. Dan. San. Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye talebin reddine,

b-180.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 18.01.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ve davalı ... Makina Elektrik Elektronik İnş. Dan. San. Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye talebin reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle;

a. Karara dayanak alınan kusur bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, müvekkilce sigortalıya tüm iş güvenlik eğitimleri verildiğini ve sürekli gerekli denetimlerin yapıldığını, müvekkilce tutulan kayıtlar ile ilgili eğitimlerin verildiğinin ve denetimlerin yapıldığının belgeleri ile sabit olduğunu, işbu kazanın oluşumunda müvekkili şirketin hiçbir ihmal ve kusuru bulunmadığını, kazanın oluşumu işçinin kendi dikkatsizliğinden kaynaklandığını,

b. Davacının sadece sigorta bildirimleri ve maaş ödemeleri müvekkili şirket üzerinden yapıldığını, fiilen ve gerçek anlamda hem yaptıkları iş hem de işçi-işveren ilişkisi ... İnş. A.Ş. ve ... İnş. ile olduğundan davada müvekkilin taraf sıfatı bulunmadığını,

c. Karara dayanak alınan maluliyet raporlarının hatalı olduğunu,

d.Karar verilen mamevi tazminat miktarının fahiş olduğunu belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle;

a.Davalı müvekkili firmanın kazanın meydana gelmesi yönünden kusurlu davranışının olmadığını, işyerinde tüm çalışanların gerekli eğitimleri alması ve koruyucu ekipmanların kullanılmasının sağlandığını, müvekkili şirkete yüklenen %45 oranında kusur oranının hakkaniyet ve adalet esaslarına uygun olmadığını, dava dosyasına sunulan belgeler ve tanıkların anlatımları ile iş kazasının meydana geldiği günde oluşan yoğun sis ve görüş kısıtlılığı nedeniyle çalışmaların durdurulmasına dair açık talimat verilmiş olmasına karşın hiçbir şekilde insan taşıması için kullanılmayacağı belli olan, yaşı, çalışma süresi,

hayat tecrübesi ile böyle bir cihaza yüksek alanda iş yapmak için binilmeyeceğini bilen/bilebilecek durumdaki iş kazası geçiren çalışana yönelik olarak kusur raporunda belirtilen kusur oranının az olduğunu,

b.İtiraz ve beyanlarına rağmen değişmeyen, esaslı maddi hata içeren 30.03.2022 tarihli bilirkişi raporu esas alınarak verilen kararı kabul etmediklerini,

c.Müvekkili firmanın ...Üniversitesi ile sözleşme yaptığını ve üniversitenin ...Kampusü ... Fakülte Binası için yükümlülük altına girdiğini, bu işlerin bir bölümü için alt yüklenici sıfatı ile ... Makine Elektrik Elektronik İnşaat Danışmanlık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. unvanlı firma ile anlaşma yaptığını, şantiye alanında her taşeron firmanın sorumlu mühendisi ve teknik adamlarının bulunduğunu, şantiye alanındaki tüm işçiler bir sorumlu gözetiminde işlerini yapıtıkları bu nedenle diğer davalı ... Ltd. Şti. çalışanının bu şekilde kaza geçirmiş olmasının davalı müvekkili firma ile bir ilgisinin bulunmadığını,

d.Hesaplanan alacak miktarının ve hesaplanma yönteminin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, kaza nedeniyle davacı işçinin tazmini gereken maddi zararının olmadığını, kaza sonrası ilk yardım ve bakım giderlerinin işvereni firma tarafından karşılandığını, kaza nedeniyle kendisine maddi ödemelerin yapıldığı ve SGK tarafından kendisine maaş bağlandığını,

e.Kabul edilen maddi ve manevi tazminat rakamlarının fahiş ve kabul edilmesi olanaksız rakamlar olduğunu belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

1.Manevi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

a.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362. maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366. maddesi atfıyla aynı Kanun'un 352. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

b.6100 sayılı HMK nın 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı dikkate alınmalıdır.

c.Dosya içeriğine göre, temyize getirilen miktarlar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında bulunduğu anlaşılmakla temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde reddine karar verilmiştir.

2.Maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR