Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/2158 K.2025/3412

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asil dava dilekçesinde; 21154666 sigorta sicil numarası ile 04.02.1992 tarihleri ile 20.08.1992 tarihleri arasında ... Gıda ve Tarım Ürünleri Ltd. Şti.'de sekreter olarak hizmet verdiğini, işe alındığına dair işe giriş bildirgesi düzenlendiğini, işe giderek çalıştığı halde sigortaya bildirim de bulunmadığını ve sigorta primlerini de yatırılmadığını, primleri yatırılmadığı için emekli olamadığını, mağduriyetinin giderilmesi için 04.02.1992-20.08.1992 tarihleri arası ... Gıda ve Tarım Ürünleri Ltd. Şti.'de çalıştığının tespitini talep etmiştir.

Davacı asil 18.02.2020 günlü duruşmada; 04.02.1992 tarihi itibariyle bir günlük sigortalılığın tespiti talep ettiğini, işveren yönünden davasını atiye bıraktığını beyan etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davacının çalışmaları bakımından müvekkili Kurum kayıtlarının esas olduğunu, davacının iddialarını müvekkili Kurum kayıtlarına eş değerde belgelerle kanıtlaması gerektiğinden davacının çalışma iddialarını salt tanık anlatımlarına dayalı olarak kanıtlamasına muvafakat etmediklerini, işe giriş bildirgesindeki imza ve fotoğrafın davacıya ait olup olmadığı, davacının 18 yaşını doldurduğu tarihin ne zaman olduğu hususlarının araştırılması gerektiğini, çalışma iddiasının iş yeri ve Kurum kayıtlarından araştırılmasını ve yargılama sonunda fer'i müdahil olan müvekkili Kurum aleyhinde hüküm kurulmamasını talep ettiklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının ....34.08 sicil numaralı ... Gıda Tarım Ürünleri Limited Şirketi ünvanlı işveren yanında 04.02.1992 tarihi itibariyle bir gün süreyle dönemin asgari kazanç miktarı dahilinde çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6., 9., 6, 79., 108. madde hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu iş yeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına davalı ... Gıda Tar. Ür. Ltd.

Şti. ünvanlı işverenin ... sicil no.lu iş yerinden 04.02.1992 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, tarım ürünlerinin pazarlanması mahiyetli iş yerinin kanun kapsam döneminin 01.07.1989-01.04.1999 tarihleri arasında olduğu, iş yerinden dava konusu dönem olan 1992/1. dönemde bordro verilmediğinin, 2. dönem için bordro verildiğinin bildirildiği, bu bordroda bildirilenlerin ... ile ... olduğu, ...'ın beyanının alındığı,

komşu iş yeri olarak SGK aracılığıyla yapılan araştırmada ... ünvanlı iş yerinin bildirildiği ve 6 sigortalının bulunduğu anılan iş yerine ait 1992/1. dönem bordrosunun gönderildiği ancak bu iş yerinden bildirilen çalışanların dinlenmediği, başkaca komşu iş yeri araştırması yapılmadığı öte yandan davalı iş yerinden ...'ın yanı sıra iş yerinden 1990 ile 1991 yılında bildirimi bulunan ...'nin dinlendiği, öte yandan davalı iş yeri ile tanığın beyanına göre davalı şirketle aynı iş merkezinde olduğu belirtilen ancak bu konuda bir araştırma yapılmayan ...

Reklam Ltd. Şti.'de 15.04.1992 tarihinden itibaren 15 gün sigortalılığı olan dolayısıyla dava konusu dönemde bildirimi olmayan davacı tanığı ...'ın beyanının alındığı, Mahkemece anılan tanık beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde, hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

4.Buna göre Mahkemece, dava konusu dönemde iş yerine komşu iş yeri ve sigorta çalışanlarının emniyet, vergi dairesi ve belediye vasıtasıyla da araştırılarak, tespiti halinde tanıkların sigorta, çalışma ve vergi kayıtları getirtilerek beyanlarına başvurulmalı, bu kapsamda SGK tarafından belirlenen komşu iş yeri çalışanlarının da beyanlarına başvurulmalı, ... Reklam Ltd.

Şti.'nin de komşu iş yeri olup olamadığı mesafesi vs. belirlenmeli, komşu iş yeri olduğunun belirlenmesi halinde iş yeri tescil bilgileri ile 1992/1. dönem bordrosu Kurumdan celbedilerek bu iş yeri çalışanlarının da beyanı alınmalı, bu yöntemle de komşu iş yerinin tespit edilememesi halinde davacının çalışmasını bilebilecek olan kişilerin kimler olabileceği taraflardan sorularak bu kişiler de sigortalılık kayıtları getirtilerek dinlenmeli, davacının çalışmasını bilebilecek olan kişilerden olmak üzere bozma öncesi dinlenen davacı tanığı ... ...

Tosun'un beyanı değerlendirilmeli, bir başka davacı tanığı olarak dinlenen...'nün hizmet cetveli ile varsa iş yerinden verilmiş işe giriş bildirgesi Kurumdan celbedilerek beyanı denetlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle, davacının iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR