Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/2212 K.2025/9158

Bölge Adliye Mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı işverenin işlettiği demircide 2012 Mayıs- 2016 Kasım tarihleri arasında belirli aralıklarla demir işçisi olarak çalıştığını, ancak çalıştığı süreler boyunca davacının SGK primlerinin yatırılmadığını, müvekkilinin, işverenden SGK primlerinin yatırılmasını ve hak ettiği ücretlerinin ödenmesini defalarca istemesine rağmen davalı işverenin müvekkilini sürekli oyaladığını, SGK girişini bildirmediğini, primlerini yatırmadığını ve ücretlerini de ödemediğini, davacının davalı işveren nezdinde çalışmasının 2012 yılı 158 gün, 2013 yılı 97 gün, 2014 yılı 96 gün, 2015 yılı 167 gün,

2016 yılı 183 gün şeklinde olduğunu, davacının işveren nezdinde tam gün ve bilfiil çalıştığının tespitine, çalışma süreleri boyunca ödenmeyen SGK primlerinin ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının kendi halinde bir köy demircisi olduğunu, davalının parça başı iş yapan ve ana iştigal mevzuu tarım olan bir kişi olduğunu, dolayısıyla yanında işçi çalıştıracak bir işletmesinin bulunmadığını, kaldı ki oğulları ile birlikte çalıştığını, oğullarının da kalfalık belgelerinin bulunduğunu, bu nedenle haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer’i müdahil Kurum vekili özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacının davasına dayanak gösterdiği tanıklardan ... isimli tanığın davacının davasına konu iddiası hilafına beyan verdiği, diğer davacı tanıklarının dava konusuna ilişkin bilgi sahibi olmadıkları, buna mukabil davalı tanıklarının birbiriyle tutarlı ve uyumlu beyanları ile davacının dava konusu işte çalışmadığını beyan etmesi karşısında, davacının dava konusu iddiasını ispat edememiş olduğu" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili özetle; davacı müvekkili tarafından bildirilen deliller dışında Mahkeme tarafından delil toplama girişiminde bulunulmadığını, re'sen araştırma prensibine uyulmadığını, İlk Derece Mahkemesi tarafından tesis edilen kararın, her haliyle eksik inceleme ürünü olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Eldeki davada davacı 2012 Mayıs-2016 Kasım tarihleri arasında dönemler halinde davalıya ait iş yerinde çalıştığı iddiası ile tespit davası açmış olup davanın reddine ilişkin verilen karar eksik araştırmaya dayalıdır.

3. Öncelikle davacıya demirci dükkanında mı çalıştığı yoksa iş aldığı yerlere giderek mi çalıştığı hususu açıklattırılmalı, birlikte çalıştığı kişiler varsa sorulmalı, tespit edilen bu tanıklar dinlenilmeli; ayrıca komşu iş yeri sahipleri/çalışanları araştırılarak tespit edilmeli ve dinlenilmeli, iş yerinin kapasitesi araştırılmalı, bu kapsamda malzeme alımı, kullanımına ilişkin belgeler getirtilmeli, tüm deliller toplandıktan sonra çalışma hususu tereddütsüz bir şekilde ortaya konulup sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,