Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/2312 K.2025/9460

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı iş yerinde 07.05.2004-11.05.2010 tarihleri arasında apartman görevlisi olarak çalışmasının Kuruma bildirilmediğini belirterek 07.05.2004- 11.05.2010 tarihleri arasındaki hizmetinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının eski kapıcı dairesinde kira karşılığı oturduğunu, 2004 yılında doğalgaz bağlandıktan sonra boşaltılan kapıcı dairesinin gelir sağlamak amacıyla kiraya verildiğini, kira ödemelerinin elden yapıldığını, doğalgaza geçilmesiyle merdiven temizliğinin kat maliklerince sırayla yapıldığını, sıra kendisine gelen bazı kat maliklerinin gündelikçi olarak çalışan davacıya yevmiye karşılığı temizlik yaptırdıklarını, yönetimin hiç bir zaman bu yönde bir iradesi ve talimatı olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının 1016328 no.lu iş yerinde 01.01.2008-11.05.2010 tarihleri arasında asgari ücret üzerinden hizmet akdine dayalı olarak sigortasız çalıştırıldığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde,

"09.01.2020 günü davalı apartmanda keşif yapıldığı, inşaat müh. ve hukukçu bilirkişiden oluşturulan iki kişilik bilirkişi kurulunun 26.05.2020 tarihli raporunda; taşınmazın 6 katlı olup her katta 4 daire bulunduğu toplam 24 daire olduğu, bahçesinin bulunduğu, ısınmanın doğalgaz-kombi ile sağlandığı ancak kapı önlerinin temizlenmesi gerektiği, tanık .. .... beyanı, apartmanın konut sayısı, bahçe büyüklüğü, gün aşırı temizlik, çöp toplama, çevre temizliği hizmetlerinin tam zamanlı çalışma gerektirdiği yönünde görüş bildirildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davalı apartman yönetimince doğalgaz bağlandıktan sonra boşaltılan kapıcı dairesinin gelir sağlamak amacıyla davacıya kiraya verildiği, kira ödemelerinin elden yapıldığı ileri sürülmüş ise de apartman karar defteri bulunmadığının bildirildiği, taraflar arasında düzenlenmiş 01.12.2007 ve 22.02.2010 tarihli kira sözleşmelerinin sunulduğu, tanık ...'ın davacının çalışmasını doğruladığı, tanığın nüfus hareketlerinden talep edilen dönemin bir kısmında (07.10.2008- 11.09.2012 arası) davalı sitede 6. Blokta ikamet ettiği, ... İlçe Emniyet Müdürlüğünün mahal araştırmasında beyanlarına başvurulan kat malikleri ... ve ...'ın emniyet araştırması sırasında davacı ...'in merdiven silme karşılığında bodrum kattaki dairede bir müddet kaldığını ifade ettikleri anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer alan açıklamalar ışığında, Mahkemece çalışma olgusunun tespiti bakımından yapılan inceleme ve araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olduğu davacı adına 1 no.lu daire için elektrik aboneliğinin başladığı (abonelik: 03.01.2008-01.04.2010) ve dinlenen tanıkların beyanları ve ikamet süreleri dikkate alınarak davacının çalışmasının tespitine dair hüküm kurulmasının yerinde olduğu anlaşılmakla, Mahkemece yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu" belirtilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili özetle; İlk Derece Mahkemesince dinlenilen davacı tanıklarının beyanları esas alınarak tespit talebinin kabulüne karar verilmesinin kanuna ve hukuka aykırı olduğunu; davacının, ileri sürdüğü iddialarını, müvekkil Kurum kayıtlarına eş değer belgeler ile kanıtlaması gerektiğini, davacının, iddialarını ispatta yetersiz kalmış olmasına rağmen davanın kısmen kabulü kararının hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Diğer taraftan 4857 sayılı İş Kanunu'nun 13. maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63. maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, iş yerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır.

Bu tür hizmet tespiti davalarında tam gün üzerinden veya kısmi zamanlı olarak çalışma olgusunun ortaya konulması önem arz etmekte olup çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde günde kaç saat hizmet verildiği ve giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63. madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiğinden yola çıkılarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir.

3.Eldeki davada davacının davalıya ait apartman iş yerinde kapıcı olarak çalıştığına yönelik tespit yerinde ise de çalışma süresi konusunda yapılan araştırma ve değerlendirme yeterli değildir. Davacının çalıştığını iddia ettiği apartmanın 6 katlı, 24 daireli olduğu, ısınmanın doğalgaz-kombi ile sağlandığı, servis hizmetinin bulunmadığı göz önüne alındığında davacının ayda 30 gün çalıştığının kabulü hatalıdır.

Davacının aile yaşantısı ile hizmet ilişkisinin iç içe geçtiği bu durumda hizmet akdiyle çalışmasında hangi işi günlük kaç saat zaman ayırarak yaptığı belirlenerek günlük 7,5 saat üzerinden haftalık ve aylık çalışma süresi belirlenmeli ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR