Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/2313 K.2025/8726

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı şirket bünyesinde 01.10.2001-30.06.2014 tarihleri arasında şef mimar olarak çalıştığını, en son aldığı 30 günlük çıplak net ücretin 8.000,00 TL olduğunu, banka ekstrelerine göre Haziran 2014 yılında .. .. .. Şubesine yatırılan rakamın 1.901,73 TL olduğunu, SGK hizmet dökümüne göre de fesih tarihi itibariyle beyan edilen prime esas ücretinin ise 2.672,94 TL olduğunu, davalı aleyhine İstanbul Anadolu 14. İş Mahkemesinin 2014/622 E.sayılı dosyasından açılan davanın da iddialarını doğruladığını, bu nedenle davacının davalı işyerinde 12 yıl, 8 ay, 29 gün çalıştığının tespitiyle, beyan edilen dönemlere ilişkin prime esas kazancının tespitini talep etmistir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının prime esas kazancının işveren tarafından bildirilenden daha yüksek olduğu iddiası varsa bunun yazılı delille ispatlanmasını, bu noktada tanık delilinin yeterli olmadığını, işyerinin kanun kapsamına alındığı ve dışına çıkarıldığı tarihin araştırılmasını, hakdüşürücü süre ve zamanaşımı itirazlarının olduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur. Diğer davalı davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “1-Açılan davanın kabulüne,

Davacının, davalı işveren yanında;

01.10.2001-31.03.2002 tarihleri arasında 1050,00 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.04.2002-30.06.2002 tarihleri arasında 1389,36 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.07.2002-31.03.2003 tarihleri arasında 1637,92 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.04.2003-30.06.2003 tarihleri arasında 1965,49 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.07.2003-31.12.2003 tarihleri arasında 2290,07 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.01.2004-30.06.2004 tarihleri arasında 2748,15 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.07.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 2886,97 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında 3176,70 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında 3451,50 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.01.2007-30.06.2007 tarihleri arasında 3656,25 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.07.2007-31.12.2007 tarihleri arasında 3802,50 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.01.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 4151,70 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.01.2009-30.06.2009 tarihleri arasında 4329,00 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 4504,50 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.01.2010-30.06.2010 tarihleri arasında 4738,50 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.07.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 4943,40 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında 5177,40 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.07.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 5440,50 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.01.2012-30.06.2012 tarihleri arasında 5762,40 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.07.2012-31.12.2012 tarihleri arasında 6113,40 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.01.2013-30.06.2013 tarihleri arasında 6360,90 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.07.2013-31.12.2013 tarihleri arasında 6639,90 TL prime esas tavan ücretiyle,

01.01.2014-30.06.2014 tarihleri arasında 6961,50 TL prime esas tavan ücretiyle çalıştığının tespitine,” karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde.

01.09.2014 tarihinden sonra açılacak davalarda Kuruma başvuru yapılması dava şartı olup; zorunlu dava şartı eksikliğinden davanın reddedilmesi gerektiğini, davacı tarafın davasını ispatlayamadığını, çalıştığını iddia ettiği dönemler için yazılı herhangi bir delil bulunmadığını, raporda yer alan tespitlerin tamamen çelişkili tanık beyanlarına dayandığını, davacı tarafın hukuksal niteliğe haiz yazılı delil sunamadığını, davacının çalışmaları ve aldığı ücret bakımından Kurum kayıtlarının esas alındığını,

davacının talebi prime esas kazancın işveren tarafından bildirilenden yüksek olduğu iddiası bulunduğundan bunun her türlü şüpheden uzak yazılı delille kanıtlanması gerektiğini, bu noktada tanık delilinin yeterli olmayacağı yazılı delilin olması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiği talebiyle temyiz yoluna başvurmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir. 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77. maddesinin 1. fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlıklı 80. maddesinin 1 inci fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun.

200. maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belirli bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş bu madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği,

202. maddesinde de senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça veya temsilcisi tarafından verilen belgeler olduğu belirtilmiştir.

3. Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır.

4. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

5. İnceleme konusu dosyada; 01.10.2001-17.07.2014 döneminde davalı iş yerinden bildirimleri olan davacının prime esas kazancının tespitini talep ettiği, Mahkemece davacının son aldığı ücretin asgari ücrete oranlanması suretiyle tüm dönemde asgari ücretin 9,45 katı ile çalıştığının tespit edildiği anlaşılmaktadır. Dosya içerisinde davacıya 04.07.2006-15.08.2014 tarihleri arasında yapılan ödemeleri gösteren Yapı Kredi Bankası hesap kayıtları bulunmaktadır.

6. Yukarıda belirtilen hukuki düzenlemeler kapsamında inceleme yapılarak, tespiti istenilen sürenin öncesinde ve sonrasında davacıya yapılan maaş ödemeleri ve yazılı delil başlangıcı sayılabilecek ödeme belgeleri, banka kayıtları celp edilmeli ve sair bu nitelikte belgeler var ise bu belgeleri dosya arasına getirterek incelenmeli, davalı işyerlerine ait ve davacı tarafından imzalı ücret bordroları ile Kuruma bildirilen prime esas kazançlar arasında ay ve ay karşılaştırma yapılarak, eksik bilirkişi raporuyla yetinilmeden, uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,