Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/2324 K.2025/7687

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile davacının davalı işveren nezdinde 23.04.2004-31.05.2017 tarihleri arasında palet tamir ustası olarak kesintisiz bir şekilde çalıştığını, son aylık ücretinin net 2.000,00 TL olduğunu, sigortasının sadece 11.07.2014-06.01.2016 tarihleri arasındaki süre için yapıldığını, hizmetlerinin ve ücretinin Kuruma eksik bildirildiğini belirterek, davacının 23.04.2004-31.05.2017 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde çalıştığının ve ücretinin aylık net 2.000,00 TL olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... cevap dilekçesi ile davayı kabul etmediğini, davacının en fazla 3 sene çalışmasının olduğunu, bu çalışmasının da SGK'ya bildirdiğini, asgari ücretle çalıştığını, SGK'ya yaptığı bildirimlerin doğru olduğunu, davacının malulen emekli olup, bacağından özürlü olduğunu, bu sebeple kendi yanında çalıştığını, davacıya fazladan da para verdiğini, davacının herhangi bir alacağının olmadığını, hatta kendisine borcu olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı SGK vekili cevap dilekçesi ile zamanaşımı, hak düşürücü süre, derdestlik, husumet, görev ve yetki itirazında bulunduklarını, davacının talebi ile ilgili Kurumun yaptığı işlemin doğru olduğunu, herhangi bir eksiklik bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile 1-a)Davacının 1106458 sicil sayılı davalı işyerinde 23.04.2004-30.06.2014 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücret ile sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, b)Fazlaya ilişkin talebinin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine; davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararından sonra 12.09.2022 tarihli davadan feragat dilekçesi vermesi nedeniyle 20.12.2024 tarihli ek kararla davadan feragat mümkün olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili özetle, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı vekili özetle, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespitine ilişkindir. 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.506 sayılı Kanun'un 6. maddesinde ve 5510 sayılı Kanun'un 7. ve 8. maddelerinde çalıştırılanların işe alınmalarıyla kendiliğinden sigortalı olacakları, sigortalılar ile bunların işverenleri hakkında sigorta hak ve yükümlerinin sigortalının işe alındığı tarihten başlayacağı, bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği yönünde düzenleme yapılmış olmakla, buna göre sigortalı olmak, kamu düzenine ilişkin, kişiye bağlı,

vazgeçilemez ve kaçınılamaz hak ve yükümlülük doğuran bir hukuksal statü meydana getirmektedir ve kişiler ile sosyal güvenlik kuruluşlarının bu statünün oluşumundaki rolü de yenilik doğurucu ve iradi bir durum değil, kanun gereği kendiliğinden oluşan statüyü belirlemekten ibarettir. Dolayısıyla, sosyal güvenlik hakkından 6100 sayılı Kanun hükümleri kapsamında feragat olanaksız olduğu gibi sigortalılığın ve sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davadan da feragat edilemez.

Ancak, anılan Kanun'un 123. maddesinde düzenlenen hak kullanılabilir ve ileride yeniden dava açabilme hakkı saklı tutularak, davalının açık rızası ile dava geri alınabilir veya 150. maddede öngörülen hak ve olanaktan yararlanılarak dava takip edilmeyip yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılması ve giderek davanın açılmamış sayılması sonucu elde edilebilir.

3.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, 23.04.2004-31.05.2017 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde çalıştığının ve ücretinin aylık net 2.000,00 TL olduğunun tespitine karar verilmesini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de karar verildikten sonra davacı vekili tarafından verilen 12.09.2022 tarihli dilekçe ile davadan feragat ettiği belirtilmiştir.

Huzurdaki dava, hizmet ve prime esas kazanç tespitine ilişkin olup davadan feragat edilemeyeceği açık olmakla Mahkemece davadan feragat edilemeyeceği davacıya bildirilmeli, feragat beyanının HMK. 123 veya 150. maddelerinde düzenlenen haklardan birinin kullanımı niteliğinde olup olmadığı kendisine sorulmak suretiyle belirlenmeli, beyanın, anılan anlamlarda kullanıldığı saptandığı takdirde duruma göre 123 veya 150. maddelerde öngörülen prosedür işletilmeli, aksi durumda ise elde edilecek sonuca göre dava konusu istem hakkında karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ve davadan feragat mümkün olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,