Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/2786 K.2025/3430

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının... İşletme Müdürlüğünde 23.11.1988 de işe girdiğini, 1989'a kadar sürekli çalışmasının devam ettiğini, Kuruma bildirge verildiğini ancak prim yatırılmadığını, müvekkili davacının fidan dikimi ve ağaç kesimi işinde çalıştığını, bu kapsamda 23.11.1998 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun kapsamında sigorta başlangıç tespiti amacıyla dava açtıklarını belirterek, 1 gün süre ile çalıştığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, haksız ve hukuka aykırı bir şekilde açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı adına (SSK işe giriş bildirgesi, şahsi sicil dosyası, bordro, izin belgeleri, çalışma saatlerine ilişkin ... ile puantaj kayıtlarının, işten çıkışına ilişkin belge ve ödemeleri) herhangi bir kayıt bulunamadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 23.11.1988 tarihinde 1 gün süre ile davalıya ait ... sicilli... İşletme Müdürlüğü işyerinde asgari ücret ile çalıştığının tespitine, çalışma tarihi itibariyle davacının 18 yaşından küçük olduğu dikkate alınarak, başlangıç tarihinin 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi gereği 18 yaşının dolduğu 10.06.1989 olarak kabul edilmesi gerektiğinin tespitine, 1 günlük sürenin davacının prim gün sayısına eklenmesine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, eksik araştırma ile hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6., 9., 60. maddenin (G) bendi, 79.,108. madde hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı Kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtayın Yerleşik İçtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına davalı işverenin ... sicil no.lu işyerinden 23.11.1988 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, işyeri ağaçlandırma faaliyetleri mahiyetinde olup 01.04.1976 tarihinde kanun kapsamına alındığı, işyerinin 1988/1-3 aarası dönem bordroları geldiği,dava konusu 3. dönem bordrosunda da onlarca çalışanın bildrildiğinin görüldüğü, ...

İşletme Şefliği davacı adına sadece kayıtlarında işe giriş bildirgesinin olduğu,,davacı adına puantaj kaydı yada ödeme evrağı olmadığının bildirildiği, 3 davacı tanığının dinlendiği, 3 tanığın da 88/3. dönemden bildirimleri olsa da bu sürelerin ya dava konusu tarihten sonraya ait olduğu yada dönemlik bildirim sürelerinin çok kısa süre olup dava konusu dönemi kapsayıp kapsamadığının anlaşılamadığı görülmekle Mahkemece anılan tanık beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

4.Buna göre, Mahkemece, işyerinin 1988/3. dönem bordrosunda bildirimi yapılanlar arasından davacının da beyanı alınarak davacının çalışmasını bilebilecek ve dava konusu tarihi kapsar bildirimi olan yeteri kadar bordro tanığı dinlenmeli, anılan bordro tanıklarının beyanları ile bozma öncesi dinlenen davacı tanıkların beyanları birlikte değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR