Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/3287 K.2025/7822

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 1965 yılında Denizli ili, .... İlçesi, ..

Köyü'nde doğduğunu, 1988 yılında evlenen müvekkilinin yine aynı köyde yaşamını sürdürdüğünü ve ilçe merkezinde bulunan .... ile ... mahallelerinde, 1994 yılından itibaren uzun yıllar kesintisiz olarak sürdürdüğü tarımsal faaliyetler (sıralı tütün dikimi/yetiştiriciliği) ile geçimini sağladığını, davalı Kurum mevzuatı kapsamında davaya konu süreler içerisinde bir işverene iş akti ile bağımlı işçi olarak çalışmadığını veya kendi nam ve hesabına farklı bir bağımsız esnaflık faaliyetinde bulunmadığını,

davalı Kurum tarafından davacı müvekkilinin tarımsal sigortalılığı açısından davaya konu 01.06.1994 tarihi ile 31.12.2003 tarihi arasındaki sürelerde mülga 2926 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b hükümleri kapsamında kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunmasına karşın tarımsal sigortalılığı kayıt ve tescil edilmediğini, davalı Kurumca 01.06.1994 tarihi ile 31.12.2003 tarihine kadar yerine getirilmediğinden davacı müvekkilinin yasal ve anayasal hükümlerle güvence altına alınan sosyal güvenlik hakkından yoksun kaldığını, müvekkilinin 09.03.2023 tarihli dilekçe ile davalı Kuruma başvurarak,

1994 yılı ve sonrasındaki döneme dair aralıksız, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyetlerinden kaynaklı Bağ-Kur sigortalılık günlerinin tesciline karar verilmesi talep ettiğini, davalı Kurumca dava tarihine kadar başvuruya cevap verilmeyerek talebinin zımnen reddolunduğunu,

bu nedenlerle 01.06.1994 tarihi ile 31.12.2003 tarihi arasında bulunan (başvuruya davalı Kurumca yanıt verilmediğinden Kurumca kabul edilen süre olması halinde bu süreler haricinde kalan dönem için) mülga 2926 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanun'un 4b hükümleri kapsamındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığının devam ettiğinin tespiti ile tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımı/hakdüşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, müvekkil Kurum kayıtları incelendiğinde görüleceği üzere davacının işbu davanın açılmasında hukuki yararı bulunmadığını, davanın Kuruma karşı dava açmadan önce Kuruma başvuru zorunluluğu dava şartı olduğunu, davacı ilgili koşulları yerine getirmediğini, davacı ...'ın .... numaralı Bağ-Kur sicil dosyası incelenmiş olup;

ilgilinin Kurum kayıtlarına 16.03.2023 tarihinde intikal eden dilekçesi ekinde beyan edilen firmalara satmış olduğu ürün bedellerinden yapılan tevkifat kesintilerine istinaden Tarım Bağ-Kur Sigortalısı olarak işlemlerinin yapılmasını talep etmiş ve Kurumca yapılan inceleme neticesinde.

05/1994, 04/1995, 05/1996, 06/1998, 06/1999, 05/2001, 04/2002 aylarında yapılan tevkifat kesintilerinin Kuruma intikal ettiği tespit edildiğini, müvekkil Kurum 2013/11 sayılı genelgeye istinaden sadece 05/1994, 04/1995, 05/1996, 06/1998, 06/1999, 05/2001, 04/2002 yıllarında yapılan tevkifat kesintisi Kuruma intikal ettiğinden ve tevkifat kesintisinin intikal ettiği bu aylarda Ziraat Odası, tevkifata esas ürüne ilişkin kamu Kurum ve kuruluşları, meslek kuruluşları, kooperatif veya birliklerde kaydının bulunmaması sebebiyle yukarıdaki genelge gereği sadece tevkifat kesintisinin Kuruma intikal ettiği 01.06.1994-31.12.1996,

01.07.1998-31.12.1999, 01.06.2001-31.12/2002 tarihlerinde Tarım Bağ-Kur kapsamında sigortalılık işlemleri yapıldığını, buna istinaden 5510 sayılı Kanun'un Geçici 63. maddesi uyarınca prim borcu olan sigortalının anılan Kanun hükmü uyarınca sigortalılığının 31.10.1995 tarihinde 63 kodu ile durdurulmuş olup durdurulan sigortalılık süresini talep etmesi halinde borçlanarak ihya etmesinin mümkün bulunduğunu, bu nedenlerle davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın "1-Davanın kabulü ile Kurumca kabul edilen süreler dışlanmak suretiyle davacının 01.01.1997-30.06.1998, 01.01.2000-31.05.2001, 01.01.2003-31.12.2003 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında tarım bağkur sigortalısı olduğunun tespitine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde: a. Kurum kayıtlarının esas alınması gerektiğini, b. İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, c. Kurum işlemlerinin mevzuata uygun bulunduğunu, d. Hak düşürücü sürenin dolduğunu, e. Sadece tevkifat kesintisinin Kuruma intikal ettiği 01.06.1994-31.12.1996 01.07.1998-31.12.1999 01.06.2001-31.12.2002 tarihlerinde Tarım Bağ-Kur kapsamında sigortalılık işlemleri yapıldığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, dosya içerisine alınan bilgi ve belgeler, tanıklar beyanı, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR