Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/3431 K.2025/16134

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 22.03.2014-10.06.2014 tarihleri arasındaki çalışmalarının davalı Kurumca iptal edildiğini, 4/1-a hizmetlerinin denetmen raporu ile iptal edilmesi nedeniyle bağlanan yaşlılık aylığının ve emeklilik işlemlerinin de iptal edildiğini, davalı Kuruma itiraz edildiğini, herhangi bir cevap verilmeyerek taleplerinin zımnen reddedildiğini, denetmen raporunun davacıya tebliğ edilmediğini, ifadesine başvurulmadığını, davacının ... sicil numaralı ... isimli işverene ait ... ili ... ilçesi ...

Mah. 202 Sk.

3/1 adresteki iş yerinde bizzat ve bilfiil çalıştığını, kahvehane şeklinde işletilen bu iş yerinde çaycılık, ocakçılık ve garsonluk yaptığını beyanla davalı Kurumun tesis etmiş olduğu işlemin iptaline, davacının borçlu olmadığının tespitine ve yersiz ödeme işleminin iptaline (bu kapsamda müvekkilinden tahsil edilen haksız miktarların yasal faiziyle tahsiline), davacının çalışmasının iptal edildiği 22.03.2014-10.06.2014 tarihleri arasındaki çalışmasının sahte olmadığının tespitine, müvekkilinin emeklilik işlemlerinin kaldığı yerden devam etmesine,

emekli aylığının kesildiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte tekrar tahakkukuna karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; görev, yetki, derdestlik, husumet ve hakdüşürücü süre gibi ilk itirazlar ile zamanaşımı defini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 22.03.2014-10.06.2014 tarihleri arasında ... unvanlı iş yerinden bildirilen hizmetlerin fiili çalışmaya dayanmadığı kanaatine varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde, 4/1-a hizmetlerinin iptal edildiği ifade edilen denetmen raporunun davacıya tebliğ edilmediğini, ifadesine başvurulmadığını, davacının bilgilendirilmediğini, çalışmasının gerçek olmadığına yönelik olan beyanların delil niteliğinde sayılamayacağını, bilirkişi tarafından başka inceleme yapılmadan sadece sosyal güvenlik raporu üzerinden inceleme yapıldığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının dava dışı ... unvanlı iş yerinde 22.03.2014-10.06.2014 tarihleri arasındaki çalışmalarının gerçek olup olmadığı, Kurumun yaşlılık aylığının iptaline ilişkin işleminin yerinde olup olmadığı hususlarına ilişkindir.

1Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu iş yeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

İnceleme konusu davada, davacının 21.07.2015 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, davalı Kurumca 01.09.1982- 20.07.2015 tarihleri arasında toplam 5192 prim günü bulunan davacıya 01.08.2015 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 506 sayılı Kanun'un geçici 81/B-d maddesi gereğince aylık bağlandığı, diğer taraftan davalı Kurum denetmenlerince düzenlenen 30.06.2020 tarih ve 2020/EÇ/31 sayılı Teftiş Raporu gereğince davacının dava dışı ... unvanlı iş yerinden 22.03.2014-10.06.2014 tarihleri arasında bildirilen 80 günlük çalışmasının gerçek ve fiili olmadığı değerlendirilerek iptaline karar verildiği,

buna göre iptal edilen sigortalı günleri sebebiyle davacının aylığının da 18.02.2021 tarihli yazı ile iptal edildiği, kendisine 01.08.2015-26.03.2021 tarihleri arasında 95.887,89 TL tutarında borç çıkarıldığı anlaşılmıştır.

Söz konusu Kurum işleminin iptaline karşı açılan eldeki davada Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının dava dilekçesinde kesilen aylığının başlangıç tarihinden geçerli olduğunu beyan ederek aylığının yeniden bağlanması yönünde talebi de söz konusu olup, davacının aylık koşulları değerlendirilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

Dosya kapsamında toplanan belgelere göre davacının iptal edilen süreler haricinde 5112 gün prim gün sayısının bulunduğu, 11.05.2017-28.07.2017 tarihleri arasında ise 79 gün sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmasının uzun vadeli sigortalı kollarına çevrilmesi üzerine,

davalı Kurum tarafından bu hizmet süreleri de dikkate alınarak 26.03.2021 tarihli tahsis talebine istinaden 01.04.2021 tarihinden itibaren davacıya yeniden yaşlılık aylığı bağlandığı bildirilmiş ise de davacının aylık şartlarının gerçekleştiği tarih olan 28.07.2017 tarihini takip eden aybaşı olan 01.08.2017 tarihinden itibaren aylık bağlanması gerekirken, davacıdan alınan ikinci tahsis talebi üzerine kendisine 01.04.2021 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması işlemi hatalı olup,

Mahkemece 01.08.2017 tarihinden itibaren aylık bağlanması halinde davacının Kuruma hangi miktarda yersiz ödeme borcundan sorumlu olduğu araştırılmadan eksik ve yanılgılı değerlendirme ile davanın reddine karar verilmesi bozma nedenidir.

VI.KARAR