Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/3790 K.2025/7325

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 486 804.32.02 SGK işyeri sicil numaralı ... ünvanlı işyerinde 01.02.1987 tarihinde işe alındığını, işe giriş bildirgesinin davalı Kuruma verildiğini ancak davalı Kurumun 01.02.1987 tarihine dair dönem bordrosunun bulunmadığı gerekçesiyle davacının sigorta başlangıç tarihini 01.02.1995 olarak esas aldığını, müvekkilinin bu hususla ilgili ... Sosyal Güvenlik Kurumuna yazılı başvuruda bulunduğunu, cevaben davacının ilgili işyerine ait 1987/1-2-3. dönem bordrolarının taraflarına verilmediğinin bildirildiğini beyan ederek müvekkilinin 01.02.1987 tarihinde 486804.32.02 SGK sicil no.lu ... ünvanlı işyerinde 1 gün süre ile çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 01.02.1987 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, Kurum kayıtlarının resmi yazılı belge vasfında belgeler olup, kayıtların aksi yönünde iddiaların aynı nitelikte belgelerle desteklenmesi ve ispatlanması gerektiğini, dava dilekçesinde belirtilen delille sigortalılığın tespiti iddialarını ispat edebilecek özellikler taşımayan deliller olduğunu, hizmet tespit davaları kamu düzeninden olduğundan hiçbir kuşku ve duraksamaya meydan vermeyecek ölçüde ispatlanması gerektiğini, dava hak düşürücü süreye tabi olup süresinde açılmadığından usülden reddi gerektiğini, Kurum kayıtlarının yazılı belge olduğundan Kurum kayıtları ile çelişen beyanlara itibar edilmemesi ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Sonuç olarak; mesleki eğitim merkezinde davacıya ait çıraklık eğitimine ilişkin bir kaydın bulunmadığı ve işe giriş bildirgesinde çıraklık kaydının belirtilmediği görülmekte ise de, dava konusu tarihte davalı işyerinde çalışmış olduğu Mahkeme kararı ile sabit ... gelen tanık ..., ... yanında çalışan davacının çırak olarak işe girdiği ifade etmiştir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre davacının çalışmasına çırak olarak başladığının aksine başkaca bir kayıt bulunmadığı gibi davacının uyuşmazlık konusu tarihte 14 yaşında olması dikkate alındığında tanık anlatımını doğrular nitelikte olduğu anlaşılmıştır.

Buna göre davacının çıraklık dönemini bitirmeden kalfa ya da usta olarak çalışmasının mümkün olmaması karşısında, dava konusu tarihte çırak olduğunun kabulü gerekmektedir (benzer yönde Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2021/9011 Esas 2022/2159 Karar sayılı ilamı).

Kaldı ki çırak olarak işe başlayan bir kişinin işe girer girmez tekstil işçiliği yapması da hayatın olağan akışına ve genel yaşam deneyimlerine aykırıdır (aynı yönde Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2019/6284 Esas 2020/1519 Karar sayılı ilamı).

Bu durumda, davacının dava konusu tarihteki çalışmasının üretime dayalı olmadığı, meslek ve sanatın öğretilmesinin ön planda olduğu, üretime dayalı çalışmasına ilişkin dosya kapsamı itibarıyla her türlü şüpheden uzak ve vicdani kanaate ulaştıracak bir delilin elde edilemediği anlaşılmakla," gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tanık beyanları da değerlendirilerek davacının üretime katılmak suretiyle çalıştığı ve bu suretle iddiasının sübuta erdiği kanaatine varıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulü ile davacının 01.02.1987 tarihinde dava dışı ...'a ait, 486804.34 sicil numaralı işyerinde 1 gün çalıştığının ve sigortalılık başlangıcının 18 yaşını ikmal ettiği 01.11.1990 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde, salt işe giriş bildirgesinin çalışmanın ispatı olamayacağını, eylemli çalışmanın ispatlanması, davanın kamu düzenine ilişkin olması sebebiyle her türlü araştırmanın re'sen yapılması gerektiğini, Kurum kayıtlarının esas olduğunu, aksinin eşdeğer belgelerle ispatlanması gerektiğini belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.5510 sayılı Kanun'un Geçici 7. maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür.

2.Eldeki davada, Mahkemece 01.02.1987 tarihli işe giriş bildirgesi gözönüne alınarak verilen davanın kabulü kararı yerinde olmakla birlikte; davacının 01.11.1972 doğumlu olduğu, tespitine karar verilen 01.02.1987 tarihinde 14 yaşında olduğu, buna göre davacı yönünden sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 01.11.1990 tarihi olduğu, bu tarihten önceki hizmet süresinin de prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğine hükmedilmesi yerine yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

3. Ne var ki bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VI. KARAR