Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/4101 K.2025/15757

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili ile davalılardan ...Gıda Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacılar vekili,asıl dava dilekçesinde; davacının... Sanayi bölgesinde bulunan iş yerinde fabrika binasının çevresinde çalışırken elektrik akımına kapılarak yaralandığını, davalılar arasında alt işveren ilişkisi bulunduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, 1.000,00 TL maddi ve 200.000,00 manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; iş kazası nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 338.031,62 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davacı vekilinin 26.12.2016 tarihli asıl davaya yönelik ıslah dilekçesi ile fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak maddi tazminat talebi 291.456,55 TL olarak artırılmıştır.

II. CEVAP

1.Davalı ... Mühendislik vekili cevap dilekçesinde, davalının diğer davalı ile arasında alt işverenlik ilişkisi olmadığı, davalılar arasında eser sözleşmesi olduğu, alt işverenlik şartlan olan işyeri paylaşımı ve işin paylaşımı olgularının olmadığı, davalının yaptığı asıl işin beton işiyle alakası olmadığı, davalının tamamen metal baca ve ekipman ürettiği, ürettiğini satışa sunduğu, hiçbir şekilde beton işiyle uğraşmadığı, davalılar arasındaki iş ilişkisinin süreklilik arz etmediği hususları belirtilmiştir.

2.Davalı... Makine vekili cevap dilekçesinde, davacının sigortalı çalışanı olduğu, beton dökümü işi sırasında kazanın olduğu, davacının işin yapıldığı fabrika sahası dışında bulunan OSB'ye ait nakil hatlarına elindeki süpürgenin sapıyla değmgsi nedeniyle akıma kapıldığı ve istinat duvarından aşağı düştüğü, davalının gerekli önlemleri aldığı, koruyucu ekipmanları davacıya temin ettiği ama davacının bunları kullanmadığı, hattın çalışma yerinin üzerinden geçmediği, eğer davacının süpürge sapını diğer tarafa uzatsa akıma kapılmayacağı hususları belirtilmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Mahkememizce öncelikle taraflara usulünce davetiye tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmış, deliller ibraz ettirilmiş, delil listesinde bildirilmiş olup uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması için toplanması gereken belgeler ilgili yerlerden celbedilmiş, davacıya ait sigorta sicil dosyası, sigortalı hizmet cetveli, sigortalı iş yeri tescil bilgileri, .... yazı cevabı, ... İnşaat İş, ... İş, tarafların sosyal ekonomik durum araştırması yazı cevabı celp edilerek incelenmiş, bildirilen tanıklar dinlenerek dosya kusur ve aktüerya bilirkişilerine tevdi edilmiştir.

Mahkememiz 2016/774 esas sayılı dosyası Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi'nin 31.03.2022 tarihli 2022/7 96... /794 karar sayılı ilamı bozulmuş olup bozma gerekçesinde;

...Somut olayda, mahkemece davalı ... Mühendislik AŞ ile diğer davalı... Makina Ldt Şti arasındaki ilişkinin istisna akdi olduğuna yönelik kabulle ve bilirkişi raporunda da bu davalıya kusur atfedilmemiş olmasına binaen davalı ...

Mühendislik AŞ yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmişse de; her iki davalı arasındaki ilişkinin istisna akdi olduğuna yönelik delillerin dava dosyasına celbedilmediği sabit olup, davalılar arasındaki ilişkinin asıl işveren alt işveren ilişkisi mi veya eser sözleşmesi kapsamında bir ilişki mi veya anahtar teslim iş niteliğinde mi olup olmadığı yönünden tüm delillerin dosyaya celbi ile davalılar arasındaki hukuki ilişkinin tereddüte yer bırakmayacak şekilde tespitinden sonra davalı ...

Mühendislik AŞ'ye husumet yöneltilip yöneltilmeyeceğinin belirlenmesi gerekirken bu davalı yönünden husumete yönelik deliller toplanmaksızın davalılar arasındaki ilişkinin istisna akdi olduğuna yönelik kabulle davalı ... Mühendislik AŞ yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddi isabetsiz olup, hükmün bu yönden ortadan kaldırılması gerekir.

Mahkemece yapılacak iş, davalılar arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik olarak varsa sözleşmelerin, teknik şartnamelerin dosyaya celbinden sonra dosyanın bilirkişi heyetine tevdii ile davalılar arasındaki ilişkinin tereddüte mahal bırakmayacak şekilde tespitinden sonra hüküm kurmaktan ibaret olup, eksik delillerin toplanması yönünden dosyanın ilk derece mahkemesine iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Bu nedenlerle yukarıda belirtilen şekilde usulü işlemlerin tamamlanması ve ek rapor alınmasına yönelik olarak HMK'nın 353/l-a.6 maddesine aykırı davranılmış olması nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerektiği kanaatine varılmıştır...'' Şeklinde gerekçelendirilerek bozulmuş olup Mahkememizde 2022/254 esasını almıştır. Bozma kararı gereği;

... Mühendislik ve Enerıi Sistemleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nin İTO kayıtları celp edilmiştir.

Bam kaldırma sonrası tensip zaptının 3 nolu ara kararında taraf vekillerine davalılar arasındaki ilişkinin asıl işveren ilişkisi mi veya eser sözleşmesi kapsamında bir ilişki mi ya da anahtar teslim iş niteliğinde olup olmadığı hususlarındaki tüm bilgi belgeleri sunmaları için 2 haftalık kesin süre verilmiş olup davalı ... Müh. ve Enerji Sistemleri A.Ş. vekili 01.12.2022 havale tarihli dilekçesinde istenilen belgeleri sunmuştur.

01.01.2023 tarihi itibariyle asgari ücretlerde artış olması sebebiyle dosyanın ek rapor alınmak için Aktuerya bilirkişisi ...'e tevdi edilmiştir. ... 03.01.2023 tarihli ek raporunda yasal asgari ücret artış oranında yeniden hesaplama yaparak Mahkememize sunmuştur. ... ... 25. İş Mahkemesi 2023/15 Esas sayılı dosya 17.01.2023 tarihinde Mahkememiz dosyası ile birleştirilmiştir.

Celp edilen belgeler sonrasında dosyamız kusur bilirkişisine tevdi edilmiş olup 25.04.2023 tarihli kusur raporunda özetle;

''...Davalılar arasındaki İş İlişkisi

... Mühendislik faaliyet konusunun enerji projelerine yönelik mühendislik, danışmanlık faal., sanayiye yönelik ekipman imalatı olduğu görülmektedir. Olayın ... Mühendislik fabrikası inşaatının etrafındaki beton duvar işinin yapılması sırasında meydana geldiği görülmektedir. Dosya içine alınan davalılar arasındaki sözleşme aşağıda yer almaktadır. Bu sözleşmeye göre davalı ...

Mühendislik tarafından fabrika saha betonu ve çevre düzenlemesi işinin ekipman, malzeme ve işçilik sağlanması şeklinde verildiği görülmektedir. İşin yapılması için beton tedariği vb. hususların davalı ... Mühendislik tarafından sağlandığı görülmektedir. Bu şekilde işin bütünüyle davalı...'e verilmesi şeklinde olmadığı beton tedariğinin davalı ...

Mühendislik tarafından sağlandığı ayrıca sözleşmede işçilik hizmet alınması vb. ifadelerin geçtiği bu şekilde olan ilişkinin anahtar teslimi şeklinde olmadığı kanaati ile aralarında alt işverenlik ilişki olduğu görüşüne ulaşılmıştır. Bu hususta nihai takdir Sayın Mahkemeye aittir.

Kazalı ...'in Olayın Meydana Gelmesindeki Kusurunun Değerlendirilmesi: Davacı Kazalı ... elektrik hattı yakınında uzun saplı olan bir ekipman ile iş yaptığı sırada bu şekildeki ekipmanı sap kısmını elektrik hattına temas ettirerek yaklaştırarak şahsi güvenliği için gereken özeni göstermeyerek hareket ettiğinden dolayı olayın meydana gelmesinde kusurlu davranışta bulunmuştur. Davalı ...Tur. San. Gıda ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Müh. Mak. ve İnş. San. ve Tic. A.Ş.'nin olaydaki Kusurunun Değerlendirilmesi:

Davacı işçiye iş ekipmanları, yüksek gerilim hatları, iş kazaları vb. konularda yeterli sürelerde ve nitelikte iş güvenliği eğitimini verilmemiş. Bu şekilde iş güvenliği bilinci oluşturulmamıştır. Çalışma yapılan bölgelerde risk değerlendirmesi vb. çalışmalar yapılmamıştır.

Bu bölgesinin riskleri tespit edilmesi sonrası işçilerin elektrik hattına yakın çalışma yapmaması sağlanmıştır ve/veya bu çalışma sırasında gerekli dikkat ve özenin gösterilmesi kullanılacak ekipmanların uygun olması vb. hususlarında iş güvenliği talimatları verilmemiştir. Bu bölgede çalılma yapılması sırasında yüksek gerilim hattında elektriğin kesilmesi veya elektrik hattına temas etmeyecek şekilde çalışma yapılmaması için engel, uyarı gibi tedbirleri almamıştır.

Elektrik hattına temas etmeyecek uzunlukta özellikte(yalıtkan vb.) nitelikte alet/ekipman kullanılması sağlanmıştır. Gerekli önlemlerin alınması halinde işyerinde bu kazanın meydana gelmesi önlenebilirdi. Davalı işverenler yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı olayın meydana gelmesinde kusurludur. İşin doğrudan yapımını üstelen alt işveren olayda daha büyük oranda sorumludur.

Dosya içeriğindeki SGK tahkikat raporu isabetli olduğu görülerek tarafımca bu raporlarda belirtilen oranlara iştirak edilmektedir. Raporda değerlendirmelerde belirtilen nedenlerden dolayı olayın meydana gelmesinde; Davalı ...Tur. San. Gıda ve Tic. Ltd. Şti.'nın olayın meydana gelmesinde %60 (Y. Altmış) oranında kusuru olduğu, Davalı ... Müh. Mak. ve İnş. San. ve Tic. A.Ş.'nin olayın meydana gelmesinde %20 (Y. Yirmi) oranında kusuru olduğu, Davacı ...'in olayın meydana gelmesinde %20(Y. Yirmi) oranında kusuru olduğu, Görüş ve kanaatimi Sayın Mahkemeye saygılarımla arz ederim...'' Şeklinde belirtmiştir.

Davalının yürürlükte bulunan 6331 sayılı yasa ile belirlenen ve kusur kök ve heyet raporlarında atfedilen yükümlükleri yerine getirmediği için davalı ...Tur. San. Gıda ve Tic. Ltd. Şti.'nin %60 kusurlu olduğu anlaşılmıştır. Davacının 6331 sayılı yasanın 19. Maddesi gereği kendi güvenliği için gerekli özeni göstermediğinden davacının %20 kusurlu olduğu anlaşılmıştır. Diğer davalı ... Müh. Mak. ve İnş. San. ve Tic.

A.Ş. hakkında SGK inceleme raporunda ve kusur raporunda asıl işveren olarak % 20 kusur atfedilmemiştir. Davacının meydana gelen kaza sebebiyle, SGK Sağlık Kurulu kararına göre sürekli maluliyetinin % 12,3 olduğu tespit edilmiştir.

21.08.2021 tarihli kusur raporunda davacının meydana gelen iş kazasında sürekli maluliyetinin % 12,3 olduğu belirtilmiş olup, ilgili rapor taraflara tebliğ edilmesine rağmen maluliyet oranına herhangi bir itiraz olmamıştır. bilirkişi ...'in 03/01/2023 raporu denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuştur.

Her ne kadar davacı TÜİK 2017-2019 yaşam tablosuna göre zararın hesaplanmasını talep etmişse de güncel Yargıtay kararlarına göre hesaplamanın yapıldığı 03/01/2023 tarihli aktüer rapordaki TRH 2010'a (Ulusal Mortalite Tablosuna ) göre hazırlanmış rapor hükme esas alınmıştır.

Bedensel ve ruhsal bütünlüğü zedelenen kişinin ekonomik geleceği de derinden etkilenir.Bu durumda, zarar,çalışma gücü azalan kişinin mesleki geleceğinin sarsılması nedeniyle mahrum kaldığı kazançtır.”Kazanç ise, yapılan bir iş veya harcanan emek karşılığında elde edilen getiridir ve ekonomik değeri olan bir varlığın belli zamanlarda kazandırdığı para anlamına gelir,ve işgücünün karşılığı olarak ödenen parayı ifade eden ücret kavramlarından daha geniş bir anlama sahiptir.Alınan kusur raporları ile kusur hususu,

davacının tanık beyanları ,aldığı maaş hususu ve dosya kapsamına göre iş güç kaybı bu şekilde kesinleştirildikten sonra dosya hesap bilirkişisine verilmiş, hesap bilirkişisi ...'in 03/01/2023 tarihli raporu ile davacının maddi tazminat miktarını hesaplanmış ve kazaya sebebiyet veren davalı ...Tur. San. Gıda ve Tic. Ltd. Şti.'nin %60 oranında kusurlu olduğu, ... Müh. Mak. ve İnş. San. ve Tic.

A.Ş.' nin %20 oranında kusurlu olduğu davacının SGK'dan aldığı geçici ve sürekli işgöremezlik tazminatı dikkate alınarak yapılan maddi zarar hesabına göre maddi zararın iş kazası tarihi olan 13.05.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir..Yargıtay içtihatları ve sayılan nedenler hep birlikte değerlendirilerek davacının meydana gelen olay sebebiyle çektiği acı, elem, ızdırabın karşılığı olmak üzere takdiren 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine hükmetmenin hak,

nesafet ve adalet kurallarına uygun olacağı kanaatine varılmıştır...

"gerekçesiyle,

1- Davacının asıl davasının kabulü ile

a- 291.456,55-TL maddi tazminatın, kaza tarihi olan 13.05.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

b- 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 13.05.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2-Davacının birleşen davasının (... ... 25.İş Mahkemesi E.2023/15 kısmen kabulü ile

a- 164.375,19-TL maddi tazminatın, kaza tarihi olan 13.05.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ...Tur. San. Gıda ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...

Davacının davalılara ait işte çalışırken 13.5.2016 tarihinde iş kazası geçirerek yaralandığı, kaza sonucu %12,3 oranında malül kaldığı, kazanın oluşumunda bilirkişi heyeti raporuna göre davalıların %80 (davalı ... Mühendislik A.Ş. %20, davalı... Ltd.

Şti. %60 oranında olmak üzere) oranında, davacı işçinin ise %20 oranında kusurlu olduğu, kusur raporu ile aktüerya raporunun dosya kapsamı ile uyumlu olup tarafların raporlara yönelik istinaflarının haklı olmadığı, taraflarca kendilerine SGK Sağlık Kurulu raporu tebliğ edilmesine rağmen maluliyet oranına itiraz edilmediğinden ve maluliyet oranının tespitine yönelik dava açılmadığından mahkemece maluliyet oranının %12,3 olarak kabulünde isabetsizlik bulunmadığı, davacının ücretinin tespitinde hata bulunmadığı, davalı... istinafının haklı olmadığı,

ancak kazanın oluşumu, maluliyet oranı, tarafların sosyo ekonomik durumları ve paranın satın alma gücü gözetildiğinde mahkemece belirlenen manevi tazminatın düşük kaldığı, manevi tazminatın 40.000,00 TL olarak belirlenmesi gerektiği sabit olup hükmün bu yönden ortadan kaldırılması gerekir. Davacı istinafının haklı, davalı... istinafının ise haklı olmadığı anlaşılmıştır. ..." gerekçesiyle davalı... Mak. İnş. Tur. San. Gıda ve Tic. Ltd. Şti.

İstinaf başvurusunun esastan reddile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak

"Davanın kısmen kabulüne,

Asıl Dava Yönünden;

a)Net 291.456,55 TL maddi tazminatın iş kazası tarihi olan 13.5.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

b)Net 40.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi13.5.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

Birleşen Dava Yönünden;

a)Net 164.375,19 TL maddi tazminatın iş kazası tarihi olan 13.5.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ...Tur. San. Gıda ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Davacı vekili temyiz dilekçesinde, bilirkişi raporunda ücretin hatalı olarak tespit edildiğini, davacının kaza tarihindeki net ücretinin 3.600,00 TL olduğunu, bilirkişice mahkemenin ara kararının dikkate alınmadığını, mahkemece bilirkişiye güncel Yargıtay kararlarındaki yaşam tablosu ve davacı tarafça talep olunan TÜİK 2017 - 2019 yaşam tablosu dikkate alınarak ihtimali hesap yapılmak üzere şeklinde görevlendirme yapılmasına rağmen bilirkişi tarafından TÜİK 2017 - 2019 yaşam tablosu dikkate alınmadan hesaplama yapıldığını, bilirkişi raporunun bu yönüyle de hatalı ve eksik olduğunu, davacıya atfedilen kusur oranını kabul etmediklerini,

her iki davalının da müştereken ve müteselsilen sorumlu olup kazanın oluşumunda davacının kusurunun bulunmadığını, davacının maluliyetinin %12,3 oranından çok daha fazla olduğunu, manevi tazminat bedelinin düşük olarak belirlendiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı ...Tur. San. Gıda ve Tic. Ltd.

Şti. vekili temyiz isteminde, Kusur oranını kabul etmediklerini, maluliyet oranını da kabul etmediklerini, SGK Sağlık Kurulu raporunun bağlayıcı olmayıp Yüksek Sağlık Kurulundan rapor alınması gerektiğini, dosyanın Adli Tıp Kurumuna gönderilmesini talep etmelerine rağmen mahkemece bu taleplerinin reddedildiğini, davacının SGK'dan almakta olduğu geçici maluliyet maaşının mahsubunun yapılmadığını, Mahkemece kaza mahallinde keşif yapılmayarak alınarak kusur bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, davalı şirket ile diğer davalı ...

A.Ş.'nin işte birbirinden bağımsız olmayıp yaptıkları işte illiyet bağı bulunduğunu, kazanın işçinin ve diğer davalının kusurundan kaynaklandığını, davacının koruyucu ekipmanları kullanmadığını, davacının annesine elden 3.000,00 TL davacının annesinin adına banka hesabına 1.700,00 TL ve davacının babasına 5.000,00 TL tutarında inşaat makinası verildiğini, davacının buna hiçbir itirazın bulunmadığını, davacının Adli Tıp Kurumuna sevkini talep etmelerine rağmen mahkemece maluliyet oranına itiraz etmedikleri belirtilerek bu talebin hukuka aykırı şekilde reddedildiğini,

dosyanın Yüksek Sağlık Kuruluna ve Adli Tıp Kurumuna gönderilmesinin gerektiğini belirterek kararı temyiz etmişir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Davacı vekilinin davacı lehine hükmedilen manevi tazminat tutarına yönelik temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE, 2-Davacı vekili ile davalı ...Tur. San. Gıda ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından davacı yararına hükmedilen maddi tazminat tazminat alacağı yönünden yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harçlarının ilgililerinden alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 19.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.