Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/4668 K.2025/11282

Bölge Adliye Mahkemesinin kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıları murisi ...'ın, ...................Jandarma Komutanlığında Temmuz 2022 tarihinde görevlendirildiğini, vefat tarihine kadar ikametgahının bulunduğu ..............., İlçe Jandarma Komutanlığına gidip gelerek görevini sürdürdüğünü, ... ...'ın 05.10.2022 tarihinde izin talebinde bulunduğunu ve kendisine 7 gün izin ve 2 yol izni olmak üzere 9 günlük iznini 07.10.2022 günü saat 08.00'den itibaren kullanmak üzere izin verildiğini, müteveffanın 07.10.2022 günü operasyonda olduğundan saat 08.00'den itibaren olan iznini ancak operasyon dönüşü mesai bitiminden sonra kullanabildiğini,

07.10.2022 tarihinde bu izne dayanarak, görev yerinden ikametgahı Van İl merkezine dönüş yolu güzergahında, ...................... Mahallesi yakınlarında meydana gelen trafik kazasında hayatını kaybettiğini, kazaya da operasyondan dolayı yorgun ve uykusuz kalmasının etken olduğunu, müvekkillerinin ... ...'ın Uzman Onbaşı kadrosunda görevli iken ve görev dönüşü vefat ettiğinden, İçişleri Bakanlığına şehitlik maaşı bağlanması için 10.01.2023 tarihinde başvurduklarını, ...

Jandarma Genel Komutanlığının 11.01.2023 tarihli işlemi doğrultusunda "şehit aylığı bağlanması" talebinin reddine karar verildiğini belirterek ... ...'ın 07.10.2022 tarihinde Uzman Onbaşı kadrosunda görevli olduğu ..............

Jandarma Komutanlığından görev dönüşü izinli olarak ikametgahına geçerken yol güzergahında geçirdiği trafik kazası sonucu hayatını kaybetmiş olması nedeniyle, görev sırasında ve görevin tesiriyle hayatını kaybetmesi nedeniyle şehit olduğundan yakınlarına da şehit aylığı bağlanması gerektiğini belirterek davacılara ...’ın ölümünden itibaren şehit aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, ... J.Uzm.Onb. ... hakkında ... tarafından vazife malullüğü yönünde verilmiş bir karar bulunmadığından, mevzuatın amir hükmü gereği vazife malullüğü yönünde bir karar verilmemesi nedeniyle ’Şehitlik Yönetmeliği’ kapsamında işlem tesis edilmesine imkân bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; 5510 sayılı Kanun'un 13/1 maddesi gereğince davacı hakkında işvereni olan Kurum tarafından gerekli şartları taşımadığından ve herhangi bir iş kazası bildirimi/ihbarı yapılmadığından müvekkili Kurumca iş kazası olarak tespit yapılmadığını, iş kazası olduğu iddia olunan olayın doğal trafik kazası olduğunu, meydana gelen kazanın iş kazası olarak değerlendirilmesi için davacı tarafın veya işvereni olduğu iddia ettiği diğer davalı tarafın meydana gelen olayın iş kazası olup olmadığı hususunda ıspat edici belge ve bilgileri sunması gerektiğini, tüm bu sebeplerle olayın doğal trafik kazası olduğunu, iş kazası olarak değerlendirilemeyeceği gerçeği karşısında iş kazasının olmadığının tespiti ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... yönünden; pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, davalı ... yönünden; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilinin istinaf başvurusunda bulunması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile,

"Dosya kapsamından; mütevaffa ...’ın Van İl Jandarma Tabur Komutanlığı emrinde görevli iken 2022 yılı Temmuz ayı atamalarında Başkale İlçe Jandarma Tabur Komutanlığı emrine atanarak 26.07.2022 tarihinde yeni görevine başladığı, ailesinin ............ ilçesinde ikamet etmeye devam ettiği, davacının.

05.10.2022 tarihinden itibaren 9 gün izin talebini sözlü olarak ilettiği, ilgili birlik komutanının personelin izine ayrılacağı 07.10.2022 tarihinde birlik dışında görevde bulunacak olması nedeniyle personelin imzası olmaksızın izin belgelerini onayladığı ve izin dilekçesinin personel tarafından imzalanmasını müteakip izin belgesinin teslim edilmesi yönünde emir verildiği,

müteveffanın ve operasyonda bulunan diğer tabur personelinin operasyondan 07.10.2022 günü saat 00:16'da Başkale Jandarma Komando Tabur Komutanlığı kışlasına dönüş yaptığı, müteveffanın operasyon dönüşü kendi adına yazılmış olan izin dilekçesi ile izin kağıdını imzalamadan ve teslim almadan; dinlenmeksizin kullandığı şahsına ait özel aracı ile Van iline doğru yola çıktığı ve müteveffanın Başkale ilçesinden Van iline doğru aracı ile seyir halindeyken saat 01:35 sıralarında ........... mevkiinde direksiyon hakimiyetini kaybederek aracı ile orta refüjde bulunan su kanalına girmesiyle takla atmak suretiyle hayatını kaybettiği anlaşılmıştır.

Davacıların; şehitlik aylığı bağlanması ile ilgili olarak İçişleri Bakanlığına başvuruda bulundukları, 11.01.2023 tarihli cevabı yazıda; vazife malullüğüne dair SGK Başkanlığı bir karar tesis etmediğinden başvurunun reddine karar verildiğinin belirtildiği, SGK Başkanlığı’na yapılan başvurunun ise 28.11.2023 tarihli cevabi yazıya göre, müteveffanın trafik kazası neticesinde vefat ettiğinin ve vefatta görevinin neden ve etkisi bulunmadığından 5510 sayılı Kanun’un 47. maddesinin uygulanmasının mümkün olmadığının belirtildiği anlaşılmaktadır.

... ...’ın görev yerinden birliğe geldikten sonra amirlerine ve arkadaşlarına haber vermeksizin ve dinlenmeden Başkale’den Van iline doğru seyir halindeyken geçirmiş olduğu tek taraflı trafik kazası neticesinde vefat etmiş olduğunun dosya kapsamıyla sübut bulduğu; kazanın, görevli olmadığı sırada meydana geldiği gibi vefatında görevinin neden ve etkisi bulunmadığından; davacılar hakkında 5510 sayılı Kanun'un 47. maddesi hükümlerinin uygulanmasına yer olmadığı belirlenmiştir. Vazife malulü olarak sayılmayan ... ... hakkında 3713 sayılı Kanun ve 2330 sayılı Kanun kapsamında işlem yapılamayacağından; Mahkemenin bu yöndeki kabulü isabetlidir.

Diğer taraftan; husumet SGK Başkanlığı ile birlikte İçişleri Bakanlığına da yöneltilmiş ise de dava konusu itibariyle tüm iş ve işlemleri (müteveffanın vazife malulü sayılması ve yakınlarına vazife malullüğü aylığı bağlanması) yapma yetkisinin SGK Başkanlığında olduğu, İçişleri Bakanlığının bu hususta bir yetkisi olmadığından; davalı ... yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi de isabetli bulunmuştur." gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili özetle,

1.Gerek İlk Derece Mahkemesi, gerekse Bölge Adliye Mahkemesince, vuku bulan ölümün, müteveffanın görevli olmadığı sırada meydana geldiği ve görevin neden ve etkisinin bulunmadığına yönelik kabulünün yanlış olduğunu, personelin iş yerinden evine gidiş gelişlerinin vazife kapsamında olması gerektiğini,

2. Müteveffanın Van ilinden Başkale ilçesine tayin edilirken mehil müddeti kullanması hakkı iken kullandırılmadığını, hemen göreve başlatıldığını, evini yeni görev yeri olan Başkale’ye taşımaya imkan bulamadığını, mehil izni kullandırılsa idi, mehil müddeti içinde evini Başkale’ye taşıyacağını ve Van'daki evine gitme mecburiyetinde kalmayacağını,

3.Personelin işe gidiş gelişlerde veya izne ayrılmalarında kurumun belli bir servis veya araç tahsis etmemesi ve bu yönde tedbir almamasının kurumun kusuru olduğunu,

4.Yargı kararlarında, mehil müddetinde geçirilen kazanın görev sırasında sayılmakta olduğu gibi görevden eve giderken geçirilen kazanın da, görev sırasında geçirilmiş sayıldığını,

5.Gerek mevzuat, gerekse yüksek yargı mercilerinin kararları birlikte değerlendirildiğinde, müteveffanın hayatını kaybettiği durumun, görev sırasında veya görevle ilişkili olarak hayatını kaybetmiş olarak kabul edilmesi gerektiğini, bu sebeple de vazife malulü (asker kişi olanların şehit) sayılması gerektiği açık olup, müvekkili davacılara şehit aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesi gerekirken, aksi yönde verilen kararda hukuka uyarlık bulunmadığını, ayrıca davanın ... yönünden husumet nedeniyle reddine karar verilmesinde de hukuka uyarlık bulunmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacıların murisinin vazife malulü olduğunun tespiti istemine ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR