Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/4884 K.2025/10654

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalıya ait kahvehane işyerinde 25.06.2019-12.02.2022 tarihleri arasında çaycı olarak çalıştığını, 25.06.2019-03.10.2019 arası dönemin Kuruma hiç bildirilmediğini, 04.10.2019-12.02.2022 arası dönemin ise eksik bildirildiğini ileri sürerek Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir. 2.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

"1-Davanın Kısmen Kabulüne;

A-Davacı 3 54..... T.C nolu ve 6...8 sigorta sicil nolu ...'ın davalı işveren ...'ya ait ... SGK İl Müdürlüğünde 25...31 ... sicil numaralı dosyada işlem gören iş yerinde 25.06.2019 - 03.10.2019 tarihleri arasında çalıştığının tespiti talebinin reddine,

B- Davacı 3 54...94 T.C nolu ve 6...8 sigorta sicil nolu ...'ın davalı işveren ...'ya ait Uşak SGK İl Müdürlüğünde 25...31 ... sicil numaralı dosyada işlem gören iş yerinde 04.10.2019 - 12.02.2022 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı ve tam zamanlı olarak çalıştığı ve bu çalışmalarının 162 günlük kısmının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğinin, bildirimi yapılmayan dönemlerde o günlerin asgari ücretini aldığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili, davanın kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4. Eldeki davada, davacı davalı iş yerinde 25.06.2019-03.10.2019 arası dönemin Kuruma hiç bildirilmediğini, 04.10.2019-12.02.2022 arası dönemin ise eksik bildirilen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiş olup Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de yapılan araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olmadığı anlaşılmaktadır.

5. Somut olayda, Mahkemece öncelikle talep konusu dönemde pandemi nedeniyle çalışma ve halka açık yerlerde bulunma yasağı kapsamında çalışmanın geçtiği kahvehanenin hangi tarihlerde kapalı olduğu zabıta ve ilgili kurumlardan araştırılmalı, bu konuyla ilgili tanık beyanları arasında oluşan çelişki giderilmeli, işyeri kahvehane olup kapsam ve kapasitesine göre aynı anda kaç kişinin çalıştığı bordrolardan ve tanıklardan sorularak tespit edilmeli, işe giriş bildirgesi öncesi dönem yönünden de tanık beyanları detaylı alınıp bu dönem yönünden de davacının çalışıp çalışmadığı, hangi dönemde çalıştığı hususunda değerlendirme yapılmalı, tüm deliller değerlendirilmek suretiyle davacının çalışma dönem ve süreleri tereddütsüz şekilde tespit edilip sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR