Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/5016 K.2025/13984

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilin davalı şirkete ait bağlama limanı ...olan...

Siciline kayıtlı olan ... isimli teknede 01.03.2009 tarihinden 03.03.2010 tarihine kadar kaptan olarak çalıştığım, müvekkilin çalıştığı müddet zarfında ücretlerini hiçbir zaman düzenli olarak alamadığını, günde yaklaşık 17 saat süreyle çalıştığını, hafta sonları , dini ve resmi bayramlarda dahi çalışmış olmasına rağmen kendisine bu çalışmalarının karşılığı dahi ödenmediğini, davalı şirket yetkililerinin müvekkilin çalışmalarını sigortaya dahi bildirmediğini gemi jurnalleri,

yakıt alım defterinin ve liman başkanlığı kayıtlarının incelenmesinden ve tanık anlatımlarıyla da müvekkilin davalı şirkete ait gemideki çalışmasının sabit olacağını belirterek müvekkilin davalı şirkette 01.03.2009-03.03.2010 tarihleri arasında kaptan olarak aylık net 3000 TL maaşla çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde,müvekkilin hiçbir zaman müvekkil şirkette hizmet akdine dayalı olarak çalışmadığını, davacının müvekkil şirketle aynı işi yapan... Taşımacılığı ve Tic. Ltd. Şti.'nin hem hissedarı, hem müdürü, hem de kaptanı olduğunu, ayrıca müvekkil şirketin 11.06.2010 tarihinde kurulduğunu, buna karşı davacı tarafın 01.03.2009 tarihinden beri davalı şirkette çalıştığım iddia ettiğini, bu da hayatın olağan akışına uygun olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı kurum vekili; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabulü ile Davacının 02.07.2009 - 15.12.2009 tarihleri arasında 163 gün süreyle günlük 23,10 TL ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde:

a.Eksik araştırma ile karar verildiğin, davalının tekneyi satın almasının değil davacının fiilen çalışmaya başlamasının dikkate alınması gerektiğini, davalı Tanığı ...’ın tekne ortağı olması nedeni ile davanın tarafı olduğunu ve dinlenmemesi gerektini ancak onun dahi beyanında davacının 2009 Haziran’da çalışmaya başladığını doğruladığını, prime esas kazanç tespitinde emsal araştırması yapılmasına rağmen yazılı delil olmadığından alt sınırdan hüküm kurulmasını kabul etmediklerini, ayrıca ceza davasındaki olay tarihinden sonra tanık ...in de beyanı olduğu üzere 2010 Mart ayında geminin teslim edildiğini, kararınn bozulmasını talep etmektedir.

2.Davalı Kurum vekili, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde:

a. Davanın resen araştırma ilkesine tabi olduğunu, beyanlar arasında çelişki bulunması nedeniyle araştırmanın genişletilmesini, eksik araştırma ile karar verildiğini, kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 01.03.20 09... .03.2010 tarihleri arasında davacının davalılar nezdinde çalıştığının tespitine ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79. maddenin 10. fıkrası maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Mahkemenin yazılı hükmü eksik araştırmaya dayanmaktadır. Mahkemece genel bir ifade ile ceza dosyası, dinlenen tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı dikkate alınarak değerlendirme yapıldığı belirtilmiş ise de dinlenen tanıkların davalı iş yerinden hizmet bildirimlerinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece komşu tekne çalışanı olduğunu iddia eden tanıkların hizmet dökümleri ile talep döneminde yapılan bildirimler varsa bu iş yerlerinin gerçekten komşu tekneler olup olmadığı hususu emniyet ve liman amirliğinden araştırılmalı, başkaca komşu tekne veya iş yerinde talep konusu dönemde sigortalı bildirilen çalışanlar varsa tespit edilerek beyanları alınmalı, Dairemiz incelemesinden geçen 2025/11405 E ve 2025/18119 K. Sayılı dosya içerisinde bulunan petrol alım belgelerinde isim soyisim ve tarih belirtilmiş olduğundan bu kayıtlar tek tek belirtilerek talep dönemindeki çalışma bakımından değerlendirilmeli,

ceza davası dosyasında bulunan 24.07.2009 tarihli kaptan bildiriminde dairemizde aynı mahiyette davası bulunan ...'nın hem de davacı ...'nın bildirildiği gözetilmeli, 2011/764 E. Sayılı dosyaya sunulduğu beyan edilen gemi jurnalleri celp edilmeli, Dairemiz incelemesinden geçen 2025/11405 E. ve 2025/18119 K. Sayılı dosya içerisinde bulunan sahil güvenlik kayıtları da petrol alım kayıtları gibi tek tek incelenerek tarihleri de dikkate alınarak somut bir gerekçe oluşturulmalı ve talep edilen tüm dönem bakımından izahı yapılan araştırmalar sonucunda değerlendirme yapılmalıdır.

Ayrıca davacının hizmet döküm cetvelinde talep konusu dönemde 1479 sayılı Kanun kapsamında çalışmasının da değerlendirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup, sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.

VI. KARAR