Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/5043 K.2025/11820

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ile proje ortaklığının olduğunu bildiği ...

Destekleme Derneği bünyesinde "... " isimli tiyatro oyununda oyuncu olarak rol aldığını, bahsi geçen tiyatro oyununun turneler şeklinde birçok il ve ilçede, başta okullarda olmak üzere çeşitli kamu kurumlarında oynandığını ve bildiği kadarıyla resmi izinlerin alındığını, bu bağlamda sanatsal faaliyette bulunmak üzere 01.10.2018 tarihinden 01.02.2019 tarihine kadar çalıştığını, fiilen çalışmasına rağmen bu tarihler arasında sigortasız çalıştırıldığını, belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak üzere davalı işveren bünyesinde sigortasız çalıştırıldığı dönemlere ait hizmet tespitinin yapılmasını,

sigorta kayıtlarına işlenerek bu günlere ait sigorta priminin işverenden alınarak yatırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesi özetle; kanserde erken teşhisin önemini anlatan tiyatro oyununda görevli oyuncuların tüm yükümlülüklerinin "... Destekleme Derneği" ile yapılan 17.09.2018 tarihli protokol gereğince "... Destekleme Derneği" nin sorumluluğunda olduğunu, ...olarak gönüllülük esası ile bu projede yer aldıklarını ve oyuncuların yetiştirilmesinde katkı sağladıklarını, salon teminlerinde rol aldıklarını, ... Sahne Sanatlarının 03/2019 tarihi itibari ile projeden elini çektiğini ve aynı oyuncuların ... Topluluğu olarak devam ettiklerini, oyuncuların yalnızca bu proje için bir araya geldiklerini beyan ettiğini, dolayısıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ...

Destekleme Derneği vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkili derneğin çalışanı olmadığını, dernekle ya da derneklerin kurduğu iktisadi işletmelerde çalışmanın gönüllülük esasına dayandığını, dernek yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile dernek üyelerinin dernekte yaptıkları işler nedeniyle ücret alsalar dahi sigortalı sayılmayacaklarını, her iki davalının da kanser hastalığı ile ilgili farkındalık oluşturmak amacıyla ortak faaliyetler yapma amacıyla ve diğer davalı ...

Topluluğunun gönüllülük kabulüyle bir araya geldiklerini, 17.09.2018 tarihli protokolün 6. ve 9. maddesinde ...Topluluğunun tüm faaliyetlerinde gönüllü olarak bulunacağının özellikle belirtildiğini, davacının ...Topluluğunun üyesi ve o topluluğun bir oyuncusu olduğunu, davacının müvekkili dernekle organik bir bağı bulunmadığını, müvekkili derneğin çalışanları ya da gönüllülerini sigortalı yapma yükümlülüğü olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil Kurum kayıtlarında yapılan araştırmada davacının 01.10.2018 - 01.02.2019 tarihleri arasında çalışmasına rastlanmadığını, sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığının zorunlu olduğunu, işverenin denetim ve gözetimi altında iş yerinde fiili ve gerçek biçimde çalışmanın varlığı tespit edilmedikçe sigortalılıktan söz edilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının çalışmış olduğu dönemde asgari ücret+prim usulü çalıştığı, bu şekilde çalışan birinin günde iki saat 4 aylık süreçte 32 saat çalışması mümkün olmadığını, keza bu şartlarda çalışan hiçbir işçiye teamülde asgari ücret ödemesi yapılamayacağını, bu haliyle davacının 01.10.2018-01.02.2019 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalışmış olduğu, yerel mahkeme kararının somut gerçeğe aykırı olup kararın bu yönüyle bozulması gerektiğini ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Davalı ... temyiz dilekçesinde özetle; davalı Topluluk ile davacı arasında işçi-işveren ilişkisi bulunmadığını, davalı Topluluğun, "karar senin&karar hepimizin" adlı tiyatro oyununun sergilenmesi amacıyla ...

Destekleme Derneği ile tamamen gönüllülük esasına göre çalıştığını, işbu davada herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, kabul anlamına gelmemekle beraber Mahkemece hesaplanan 32 günlük sigortalılık süresinin hatalı hesaplandığını, davacı tarafın işbu davaya konu projede çalışma süresinin 32 günün çok daha altında olduğunu, Mahkemece verilen kararı kabul anlamına gelmemekle beraber, hatalı bir şekilde davacı lehine davalı Topluluk yönünden tam kabul kararı verilerek davalı Topluluk aleyhine yargılama giderine hükmedildiğini, İlk Derece Mahkemesi kararının bu yönden ortadan kaldırılması gerektiğini,

davalı lehine dava dilekçesinde kabul edilmeyen dönemler yönünden "kısmen ret kararı" verilerek taraflarına vekalet ücretine hükmedilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur.

3.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendirdiğini, Mahkemece re’sen inceleme ve araştırma yapılarak çalışmanın varlığının duraksamaya yer bırakmayacak şekilde saptanması gerektiğinin bir çok Yargıtay bozma ilamında belirtildiğini, işverenin kabulünün dahi herhangi bir hukuki sonuç doğurmadığını,

davacı tarafça gösterilecek tanık ifadeleriyle yetinilmeyerek aynı iş yerinde bordrolara geçmiş çalışanlar ve komşu iş yerlerini çalıştıran kişiler ile bu iş yerlerinde bordrolara geçen çalışanların kimlik ve adresleri re’sen araştırılarak çalışma konusunda bilgi ve görgülerine başvurulması gerektiğini, sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığının zorunlu olduğunu, işverenin denetim ve gözetimi altında işyerinde fiili ve gerçek biçimde çalışmanın varlığı tespit edilmedikçe sigortalılıktan söz edilemeyeceğini,

iş yeri kayıtları ve ücret bordroları celp edilerek bu kayıtlarda iddia konusu çalışma ile ilgili herhangi bir yazılı bilginin bulunup bulunmadığının araştırılması, çalışma olgusunun varlığının çok yönlü değerlendirilmesi, aksi takdirde davanın reddedilmesi gerektiğini, Yargıtayın bir çok bozma ilamında belirtildiği üzere, işe giriş bildirgesi ve bordroların davacı çalışmalarının iş yerinde kesintili geçtiğinin karinesi olduğunu, karinenin tersinin eşdeğerdeki belgelerle kanıtlanması gerektiğini, yazılı belgelerin varlığı halinde tanık sözlerine itibar edilemeyeceğini ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekili, davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR