Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/5311 K.2025/8701

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; davacı, davalı .. Şirketi ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 1035896 sicilde işlem gören ... Mad. San. ve Elk.Ürt.Tic.A.Ş'ne ait iş yeri işçisi ...’ın 03.12.2006 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu hayatını kaybettiğini, sigortalının hak sahiplerine gelir bağlandığını, ...’ın hak sahiplerine 204.409,97 TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, toplam Kurum zararlarının şimdilik %50 oranında kusura tekabül eden 102.204,98 TL bağlanan gelirin onay tarihinden itibaren yasal faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili, birleşen 2021/21 Esas sayılı dosyasında, 18.01.2021 tarihli dava dilekçesinde, ... Kurumuna karşı dava açmış olup %90'ı olan 183.968,97-TL tutarındaki ilk peşin sermaye değerinin tahsis onay tarihlerinden itibaren işlemiş ve işleyecek yasal faizi, yargılama masrafları ve vekâlet ücreti ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir .

II. CEVAP

Davalılar vekilleri cevap dilekçesinde, davanın reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacıya tahmiline karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 09.03.2022 tarihli ilamı ile "asıl dava yönünden, Davanın kabulü ile 1-110.381,38 TL peşin sermaye değerinin gelir bağlama tarihi olan 24.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Madencilik Sanayi ve Elektrik Üretim Ticaret A.Ş.'den alınarak davacıya ödenmesine, 2-18.396,90 TL peşin sermaye değerinin gelir bağlama tarihi olan 24.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya ödenmesine, birleşen 2021/21 esas sayılı dosya yönünden davanın kabulü ile 1-36.793,80 TL peşin sermaye değerinin gelir bağlama tarihi olan 24.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İşletmelerinden alınarak davacıya ödenmesine," karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Mahkemenin 09.03.2022 tarihli kararının süresi içinde davacı Kurum vekili, asıl davalı ... Madencilik Sanayi ve Elektrik Üretim Ticaret A.Ş. vekili ve birleşen dava davalısı ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece "..eldeki davada hükme esas alınan kusur raporu hatalıdır.

Ceza davasında; sigortalıya asli kusur, davalı ... ve dava dışı Yunus ve Bülent’e tali kusur verilerek; maddi olgular ceza davasında kesinleşmiş olup, davacının formen olduğu, kazaya sebebiyet veren araç dahil, araçların sevkinin kendisinde olduğu, bu konuda araçların arkasında bulunmaması gerektiğine dair kendisine uyarıda bulunulması karşısında, oluşa uygun kusur raporu alınarak, denetim raporu ve ceza dosyasındaki kusur oranları arasındaki çelişkinin giderilmesi gerekirken, önceki bozma ilamının da gereğinin yerine getirilmemesi yerinde görülmemiştir.

2- Davacı tarafından asıl ve birleşen davada, müteselsil sorumluluğa dayanılmasına karşın, Mahkemece, kusur oranlarına göre hüküm tesisi yoluna gidilmesi isabetsizdir.

3- 506 sayılı Kanun'un 92. maddesi (5510 sayılı Kanun 54. madde) uyarınca indirildiğinin anlaşılması halinde; davalının tazminle sorumlu olduğu ilk peşin sermaye değerli gelir miktarının; gelirin başladığı tarih itibariyle 506 sayılı Kanun'un 92. maddesi (5510 sayılı Kanun 54. madde) uyarınca indirilmiş hâli üzerinden hesaplanan ilk peşin sermaye değerli gelir miktarına, indirme tarihine kadar yapılan fiili ödeme miktarının yarısı da eklenmesi suretiyle belirlenmelidir.

Mahkemece; dava konusu edilen gelirlerin, 506 sayılı Kanun'un 92. maddesi (5510 sayılı Kanun 54. madde) uyarınca yarıya indirilmiş olup olmadığı belirlenerek yarıya indirildiğinin belirlenmesi halinde gelirin başlangıç tarihi itibariyle 506 sayılı Kanun'un 92. madde (5510 sayılı Kanun 54. madde) uygulaması gözetilerek belirlenmiş (yukarıda anlatılan şekilde hesaplanmış) miktarını gösterir ilk peşin sermaye değeri Kurumdan sorulmalı,

davalının tazminle sorumlu olduğu ilk peşin sermaye değerli gelir miktarı hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmeli ve hasıl olacak sonuca göre karar verilmelidir. ... "dair karar verilmiştir.

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile," asıl dava yönünden"

Davanın kısmen kabulü ile

1- 45.992,24325 TL peşin sermaye değerinin (...'un 2.555,124625 TL, ... borcu 2.555,124625 TL) gelir bağlama tarihi olan 24.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Madencilik Sanayi ve Elektrik Üretim Ticaret A.Ş.'den alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2-51.102,49 TL peşin sermaye değerinin gelir bağlama tarihi olan 24.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

Birleşen 2021/21 Esas sayılı dosya yönünden

Davanın kısmen kabulü ile

1- 40.881,99 TL TL peşin sermaye değerinin gelir bağlama tarihi olan 24.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İşletmelerinden alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine," dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde, davalıların kazanın meydana gelmesinde yüzde yüz kusurlu olduklarını beyan etmektedir. Davalı vekilleri temyiz dilekçesinde, taleplerinde haksız olan davacının davasının reddi gerektiğini, kusurlu olmadıklarını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriği, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Eldeki davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanun'un 26. maddesinde davalıların sorumluluğu kusur sorumluluğu ilkesine dayanmaktadır. 506 sayılı Kanun'un 26/1. maddesinde, kastı, işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi ya da suç sayılabilir bir eyleminin varlığı halinde işverenin rücû alacağından sorumluluğu olanağı tanınmıştır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise “iş kazası veya meslek hastalığı, 3. Bir kişinin kasıt veya kusuru yüzünden olmuşsa, Kurumca bütün sigorta yardımları yapılmakla beraber zarara sebep olan 3. kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara Borçlar Kanunu hükümlerine göre rücu edilir.” hükmü getirilmiştir.

Davaya konu somut olayda; bozmaya uyulmuş olmasına karşın, bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir.

Bu kapsamda, daha önceki bozma ilamında da izah edildiği üzere, davacı tarafından asıl ve birleşen davada, müteselsil sorumluluğa dayanılmasına karşın, Mahkemece kusur oranlarına göre hüküm tesisi yoluna gidilmesi isabetsizdir.

2- Öte yandan, davacının eşine ölüm aylığı bağlandığı anlaşılmakla; 506 sayılı Kanun'un 92. maddesi, “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile iş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak sahibine bu aylık ve gelirlerden yüksek olanın tümü, eksik olanın da yarısı bağlanır. Bu aylık ve gelirler eşitse, iş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortasından bağlanan gelirin tümü, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından bağlanan aylığın da yarısı verilir.” düzenlemesini içermektedir.

Kurumun, sigortalıya bağladığı ilk peşin sermaye değerli gelirden fazlasını isteme hakkı bulunmadığı gibi; bağlanan gelirin kesildiği veya kesilmesi gereğinin, yargılama sürecinde ortaya çıktığı durumlarda; Kurumun ödemediği veya ödemeyecek olduğu gelir kesimini rücuan isteyemeyeceği yönü de, tazmine yönelik davada gözetilmesi gereken genel ilkeler arasında bulunmaktadır.

Dava konusu edilen gelirlerin, 506 sayılı Kanun'un 92. maddesi (5510 sayılı Kanun 54. madde) uyarınca indirildiğinin anlaşılması halinde; davalının tazminle sorumlu olduğu ilk peşin sermaye değerli gelir miktarının; gelirin başladığı tarih itibariyle 506 sayılı Kanun'un 92. maddesi (5510 sayılı Kanun 54. madde) uyarınca indirilmiş hâli üzerinden hesaplanan ilk peşin sermaye değerli gelir miktarına, indirme tarihine kadar yapılan fiili ödeme miktarının yarısı da eklenmesi suretiyle belirlenmelidir.

Mahkemece; dava konusu edilen gelirlerin, 506 sayılı Kanun'un 92. maddesi (5510 sayılı Kanun 54. madde) uyarınca yarıya indirilmiş olup olmadığı belirlenerek yarıya indirildiğinin belirlenmesi halinde gelirin başlangıç tarihi itibariyle 506 sayılı Kanun'un 92. madde (5510 sayılı Kanun 54. madde) uygulaması gözetilerek belirlenmiş (yukarıda anlatılan şekilde hesaplanmış) miktarını gösterir ilk peşin sermaye değeri Kurumdan sorulmalı, davalının tazminle sorumlu olduğu ilk peşin sermaye değerli gelir miktarı hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmeli ve hasıl olacak sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR