Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/5670 K.2025/11479

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair karar verilmiştir. Kararın, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; 25.10.2008 - 01.05.2012 tarihleri arasında 3 yıl 9 ay ve 15.05.2012 - 01.11.2013 tarihleri arasındaki 16 ay 16 günlük hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1-Davalı vekili adına kayıtlı iş yerini 15.05.2012 tarihinde açtığını ve bu sebeple davacının 25.10.2008 tarihinde işe başlamasının imkansız olduğunu beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir. 2-Fer’i müdahil SGK Başkanlığı vekili, eylemli ve gerçek çalışmanın ispat edilmesi gerektiğini beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davacının davasının kabulü ile davacının 25.10.2008-01.05.2012 tarihleri arasında ve 15.05.2012-01.11.2013 tarihleri arasında davalı nezdinde hizmet akdi ile asgari ücreti ile çalıştığının tespitine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı ve fer'i müdahil vekilleri tarafından itaraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, davalının 05.04.2012 tarihinde iş yerini açarak 01.05.2012 tarihinden itibaren davacıyı yanında çalıştırmaya başladığı, davacının 15 gün sonra işi bıraktığı, 01.12.2013 tarihinde yeniden çalışmaya başladığı ve bu çalışmasının 03.12.2018 tarihinde sona erdiği, davacının işten ayrıldığı ara dönemlerde tarım sigortasını yaptırdığını beyan etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarının aksinin aynı nitelikte belgeler ile ispatlanması gerektiğini, hizmet akdine dayalı fiili ve tam zamanlı çalışmasının varlığının ispat edilemediğini beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa iş yerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.09.1999 gün 1999/21-510-527, 30.06.1999 gün 1999/21-549-555- 03.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Eldeki davada, Mahkemece verilen karar eksik araştırmaya dayalıdır.

Somut davada, davacının çalıştığını iddia ettiği bakkal, büfe işletmeciliği iş yeri 01.05.2012 tarihinde kapsama alınmış olup vergi kaydı başlangıç tarihi ise 05.04.2012 tarihidir. Bu kapsamda iş bu tarihin öncesinde böyle bir iş yerinin mevcut olup olmadığı usulüne uygun araştırılmalı, varlığını sorgulayacak şekilde ilgili belediye iş yeri ruhsatları, elektrik su abonelikleri celp edilmeli; iş yerinin mevcudiyeti ispat edildikten sonra tanık beyanları değerlendirilmek suretiyle sonuca gidilerek karar verilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI.KARAR