Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/6172 K.2025/13177

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı işverenin ...'deki sanayi sitesine oto tamircisi olarak 01.08.1988 tarihinden askere gidene kadar çalıştığını, davalının işe giriş bildirgesini SGK'ya vermediğini belirterek davalıya ait işyerinde 01.08.1988 tarihinden itibaren fiilen çalıştığından dolayı hizmet başlangıcının 01.08.1988 olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Mahkemeye sunduğu cevap dilekçesi ile davacının dava dilekçesinde belirtilen tarihte işe başladığını, işe başladığına dair ilgili evrakların SGK'ya verildiğini, resmi belgelerin muhasebecisinin vefat etmesi ve evinde çıkan yangında resmi evrakların da zayi olması nedeniyle mevcut olmadığını belirterek beyanları doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. 2.Feri müdahil SGK vekili Mahkemeye sunduğu dilekçesi ile davacının iddialarının aksine kuruma bildirilmiş hizmetin söz konusu olmadığını, Kurumun bildirim üzerine işlem yaptığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; a.Dinlenen tanık beyanları, davalı asilin beyanı ile çalışmanın kanıtlandığını, b.Mahkemece eksik ve hatalı değerlendirme ile davanın reddine karar verildiğini, c.Usul ve yasaya aykırı kararın bozulması gerektiğini beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un geçici 7/1. maddesi hükmünde yer alan düzenleme ile genel olarak Kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralı karşısında, davanın yasal dayanağının 506 sayılı Kanun olduğu kabul edilmelidir.

Davacının, davalı ... adına işlem gören ... işyeri sicil no.lu işyerinde 01.08.1988 tarihinde işe ilk girişi yapılarak işe giriş bildirgesi Kuruma verilmiş,1988 tarihinde de 217347 Kuruma intikal no.su ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Bahse konu bildirgede hem davacının hem de işverenin imzası yer almaktadır.

Yine Kurumca gönderilen ve idari para cezası uygulandığına dair üzerinde kaşe bulunan aynı tarihli başka bir işe giriş bildirgesinin bulunduğu, bu işe giriş bildirgesinde Kuruma intikal kaşesinin yerinin davacının dilekçe ekinde sunduğu ilk işe giriş bildirgesindeki işe giriş bildirgesindeki Kuruma intikal ettirildiğine dair vurulan kaşenin yerinin farklı yerlerde olduğu ve 298490 Kuruma intikal no.su ile 09.11.1990 tarihinde Kuruma intikal ettirildiğinin anlaşıldığı, davalıya ait bu işyerinin sicil no.sunun da ilk bildirgeden farklı olarak 73597 olduğu, Mahkemece, Kurumca resen düzenlenen bu işe giriş bildirgesinin dikkate alındığı,

bu işe giriş bildirgelerinde davacıya verilen sigorta sicil nosunun 01.10.1993 tarihinde başlayan hizmetinde kullanıldığı anlaşılmıştır.

Sigortalılık başlangıcının tespitine ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 01.06.20 11... /307 E. - 2011/366 K. sayılı, 21.09.2011 günlüve 2011/527 E. - 2011/552 K. sayılı ilamları gözetildiğinde, 506 sayılı Kanun'un 108. maddesi uyarınca, sigortalılık başlangıcı yönünden salt işe giriş bildirgesi verilmiş bulunması yeterli olmayıp, ayrıca Kanun'un 2. maddesinde öngörülen şekilde fiili çalışmaların aranması da gereklidir. Bu nedenledir ki, somut olayda uyuşmazlık fiili çalışma olgusunun yöntemince kanıtlanmış olup olmadığı, Mahkemece bu yönde yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Yöntemince düzenlenip süresi içinde Kuruma verilen işe giriş bildirgesi, kişinin işe alınmış olduğunu gösterirse de fiili çalışmanın varlığının ortaya koyulması açısından tek başına yeterli kabul edilemez. Sigortalılıktan söz edebilmek için, çalışmanın varlığı, Yargıtay uygulamasında 506 sayılı Kanun'un 79/8. maddesine dayalı sigortalılığın tespiti davaları yönünden kabul edilen ilkelere uygun biçimde belirlenmelidir.

Zira sigortalılığın başlangıcına yönelik her dava, aynı zamanda sigortalılığın tespiti istemini de içerir. Aksine düşünce, özellikle yaşlılık aylığının kabulü için öngörülen sigortalılık süresi yönünden çalışanlar ile çalışmayanlar arasında, adaletsiz ve haksız bir durum yaratır.

Bu nedenle, işe giriş bildirgesinin verildiği, ancak, yasal diğer belgelerin bulunmadığı durumlarda, çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı ve Anayasa’nın 60. maddesinde tanımlanan sosyal güvenlik hakkının niteliği gereği bu tür davalarda, hâkim, doğrudan soruşturmayı genişleterek, sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını resen belirlemelidir.

Bunun için de bu tür davalarda, işyerinde tutulması gerekli dosyalar ile kurumdaki belge ve kanıtlardan yararlanılmalı, ücret bordroları getirtilmeli, müfettiş raporları olup olmadığı araştırılmalı, işyeri çalışanları saptanmalı ve sigortalının hangi işte ne kadar süre ile çalıştığı açıklanmalıdır.

Dosya kapsamında, davacı tarafından fotokopisi sunulan ilk işe giriş bildirgesi ile Kurumca resen düzenlenen ilk işe giriş bildirgelerinin bulunduğu (... işyeri sicil no- ..varide no ile resen düzenlenen .... işyeri sicil no-.... varide no.lu iki adet ilk işe giriş bildirgesinin bulunduğu) anlaşılmakla, bu iki adet işe giriş bildirgesindeki işyerlerine ait işyeri sicil dosyaları getirtilerek davalıya ait işyeri olup olmadığı denetlenmeli, bu işyerlerinin tespit edilmesinden sonra bu işyeri dönem bordroları getirtilerek bordro tanığı tespit edilerek dinlenilmeli,

davacının çalışmasının geçtiği iddia edilen iş yerine o tarihte komşu olan ve dava konusu dönemi kapsar diğer işyerlerinin sahipleri, kapsama alınış tarihleri ve bildirge tarihinde anılan iş yeri çalışanları, davalı Kurumdan sorulmak suretiyle tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalı, gerektiği taktirde dosya kapsamında yer alan davalı işverenlikten verilmiş, imzalı, işe giriş bildirgesi üzerinde bilirkişi marifetiyle imza incelemesi yaptırılmak suretiyle aidiyeti saptanarak eylemli çalışmanın var olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek,

varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR