Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/6188 K.2025/9132

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde,davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 20.07.1999 tarihi olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, müvekkili Kurum tarafından yapılan işlemlerde Kanun ve mevzuata aykırılık bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının .... sicil numaralı ... ünvanlı iş yerinde 20.07.1999 tarihinde hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle fiilen çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın kabulüne karar verilmiş olması mevzuata uygun olmadığını, ispat için tanıkla birlikte başka deliller de zorunlu olduğu, kamu düzenini ilgilendirdiğinden ancak kesin delillerle ispatı gerektiği, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, hizmet döküm cetveli incelendiğinde davacının davanın açılmasında hukuki yararı bulunmadığını, Kuruma müracaat etmeden doğrudan dava yoluna gidilemeyeceği, hatalı ve eksik inceleme neticesinde davanın kabulüne karar verilmesi hukuk ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir. 1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 6, 79., 108. madde hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu iş yeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ... ünvanlı işverenin ... sicil no.lu iş yerinden 20.07.1999 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, iş yerinin iş yeri tescil bilgilerinin dosya kapsamına alınmadığı, tanıkların beyanlarında iş yerinin inşaat konulu olduğunun belirtildiği, iş yerinden 1999 yılında bordro verilmediğinin bildirildiği,

öte yandan davacı vekili dava dilekçesi ekinde sunduğu aynı zamanda işverenin de Mahkemeye müzekkere cevabı olarak aynı şekilde Mahkemeye sunduğu belgeler arasında, aralarında davacının adının da bulunduğu 8 sigortalı adına düzenlenmiş ve Kuruma girişi 19.08.1999 tarihli işe giriş bildirge dizi pusulası, üzerinde Kuruma girişinin olduğuna dair bir imza, kaşe, tarih vs.

Olmayan 1999/7. aya ait aylık sigorta prim bildirgesi, aylık prim bildirgesinde hesaplanmış toplam prim tutarının 1999/7. ay açıklamasıyla 24.08.1999 tarihli prim tahsilat makbuzunun olduğunun görüldüğü, Mahkemece bu belgeleri Kuruma göndererek neden kabul edilmediğinin sorulmadığı, anılan işe giriş bildirge pusulasında davacı haricinde adı bulunanlardan 4'ünün dinlendiği ve emniyet aracılığıyla komşu iş yeri araştırması yapıldığı ve bir tespitte bulunulamadığı, Mahkemece anılan tanık beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

4.Buna göre Mahkemece, öncelikle yukardıda belirtilen ve gerek davacı tarafından gerekse işveren tarafından dosyaya sunulan belge ve kayıtların birer örneği davalı Kuruma gönderilerek anılan kayıtların neden kabul edilmediği hususu sorularak bu konuyla ilgili tüm bilgi ve belgeler istenmeli, iş yeri tescil bilgileri Kurumdan celbedilmeli, iş yerinin inşaat mahiyetli olduğunun anlaşılması halinde inşaatın ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgileri ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılmalı, ruhsat ve yapı kullanım izin belgeleri dosyaya celbedilmeli, dava konusu dönemde iş yerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları SGK,

vergi dairesi, belediye nezdinde de araştırılarak belirlenmeli, belirlenen bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, komşu iş yerinin tespit edilememesi halinde çalışmasını bilebilecek olan kişilerin kimler olabileceği sorularak bu kişiler de dinlenmeli, bozma öncesi dinlenen davacı tanık beyanları da değerlendirilmeli, davacının işe giriş bildirge tarihinde 21 yaşında olduğu gözetilerek askerlik dönemi celbedilmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,