Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/6322 K.2025/9129

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde davacının gümüş .. otel adlı iş yerinde 21.06.1983'de işe girdiğini, bildirimde bulunudğunu, ancak Kurumun bu tarihi başlangıç tarihi olarak kabul etmediğini, 10.02.2020'de yapılan başvurunun cevaplandırılmadığını belirterek davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 21.06.1983 olduğunun tespitini talep etmiş, 13.09.2021 tarihli duruşmada, talebin sigortalılık başlangıç tespiti olduğunu açıklamıştır.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, yetki süre husumet itirazında bulunmuş davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 21.06.1983 tarihinde ... sicilli ... Palas oteli iş yerinde 1 gün süre ile asgari ücretli sigortalı olarak çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin bu tarih olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, eksik araştırma ve inceleme ile sonuca gidildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6., 9., 79., 108. hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı İbrahim ..-.. Palas .. Sok.

No:. ...... unvanlı işverenin .. sicil no.lu iş yerinden 21.06.1983 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, otel mahiyetli iş yerinin 20.03.1954-31.07.1983 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, iş yeri bordrolarının dosyaya gönderilmediği, dolayısıyla dava konusu dönemde yada hemen öncesi ve sonrası dönemlere ilişkin bordroların olup olmadığının tam olarak anlaşılamadığı, işe giriş bildirgesi üzerindeki imzanın davacının el ürgeniş çaplı yapılan komşu iş yeri araştırmasında SGK tarafından 4 komşu iş yerinin bildirildiği ancak bu iş yeri ve çalışanlarının dinlenmediği,

davacı asil tarafından otel lobisi olduğunu belirttiği bir yerde çekilmiş fotusunu sunduğu ve beyanında SGK tarafından bildirilen komşu iş yerinde çalışanları tanımadığı, otelde kendisiyle birlikte .. ve .. isimli çalışanların olduğu, kendisini aynı zamanda düğün salonıu işleten birisinin aldığını beyan ettiği, beyan ettiği Mahkemece fiili çalışma olgusunu ispat edecek şekilde tanık dinlenmediği böylelikle dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3.Buna göre, Mahkemece, iş yerinin dava konusu 1983 yılı için iş yerinden dönem bordrosu verilip verilmediği verilmemişse dava konusu tarihten hemen öncesi ve sonrası yıllara ilişkin dönem bordrosu verilip verilmediği sorularak bordrolar celbedilmeli, sigortalı çalışanların beyanlarına başvurulmalı, davacı asilin beyanında geçen ... ile ... isimli kişiler ile kendisini işe aldığını beyan ettiği kişinin kimlik bilgileri tespit edilerek ... ile ...'nin hizmet cetvelleri ve iş yerinden verilmiş işe giriş bildirgeleri de celbedilmek suretiyle dinlenmeli,

davacının kendisini işe aldığını beyan ettiği kişinin de vergi kayıtları getirtilerek beyanı alınmalı, bu kişilerin tespit edilememesi halinde, taraflardan sorulmak suretiyle davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler tespit edilerek sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

4.Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,