Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/6323 K.2025/17658

Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı ve davalı ... Gemi A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 20.08.2015 tarihinde meydana gelen iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğradığını iddia ederek maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP

1.Davalı ... Gemi şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkilinin alt işveren olduğu işyerinde 15.07.2015 tarihinde çalışmaya başladığını, davacının işe başlamadan önce yapacağı işle ilgili olarak yeterlilik sınavına girdiğini, sınavı başarı ile verdiğini, kazanın davacının dikkatsiz ve tedbirsiz davranması sonucu meydana geldiğini, davacıya iş güvenliği eğitimlerinin verildiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının diğer davalının işçisi olduğunu, husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, davacıya iş güvenliği eğitimlerinin verildiğini, tersanede iş güvenliği kurallarının eksiksiz yerine getirildiğini, güvenlik önlemlerinin alındığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 28.11.2019 tarihli ve 2015/585 E.-2019/622 K. sayılı kararıyla; "1-Davacının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere; 1.000,00 TL maddi tazminatın 20.08.2015 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile, 2-Manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 30.000,00 TL manevi tazminatın 20.08.2015 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 28.11.2019 tarihli ve 2015/585 E.-2019/622 K. sayılı kararına karşı davacı ve davalı ... Gemi A.Ş. vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 20.04.2021 tarihli ve 2020/831 E.-2021/1041 K. sayılı kararında istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 20.04.2021 tarihli ve 2020/831 E.-2021/1041 K. sayılı kararının süresi içerisinde davacı ve davalı ...

Gemi A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 11.10.2022 tarih ve 2021/7544 E.- 2022/12163 K. ilamında özetle; "...Mahkemece yapılacak iş; hüküm altına alınacak tazminat miktarlarına etkisi bakımından, aynı olaylara ilişkin ceza dosyası ile rücu dava dosyasındaki kusur raporlarının da dosya kapsamına getirtilerek - verilen kararların kesinleşip kesinleşmediğinin gözetilerek, A sınıfı iş güvenliği uzmanlarından oluşturulacak 3 kişilik bilirkişi heyetine konuyu incelettirmek, alınacak bu raporda davalı şirketler arasındaki ilişkiyi irdeleyerek,

tarafların alması gerekli önlemlerin neler olduğunu, bu önlemlerin alınıp alınmadığını, nedenleri ile birlikte açıklayarak, dosyada mevcut tüm raporlar arasındaki çelişkiyi gidererek tarafların iş kazasının gerçekleşmesindeki kusur oranlarını ve aidiyetlerini - tarafların dosyada mevcut kusur raporlarına itirazları da göz önünde tutulmak suretiyle- her türlü şüpheden uzak şekilde tespit ettirmek,

dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış hakları da gözeterek bir karar vermekten ibarettir...Bu açıklamalar doğrultusunda somut olayda davacının 20.08.2015 tarihinde geçirdiği iş kazası neticesinde Kurum Sağlık kurulunca sürekli iş göremezlik oranının %22,2 olarak tespit edildiği, davalı ...

Gemi A.Ş. vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun 05.09.20 17... /83 50... /12629 karar sayılı raporunda da davacının sürekli iş göremezlik oranının %22,2 olarak belirlendiği, bu rapora da davalı ...

Gemi A.Ş. vekili tarafından itiraz edildiğinin anlaşılması karşısında yukarıda açıklandığı şekilde Adli Tıp 3. İhtisas Kurulu ve gereği halinde Adli Tıp 2. Üst Kurulundan rapor alınmak suretiyle sürekli iş göremezlik oranının kesinleştirilmediği anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalar doğrultusunda Mahkemece yapılacak iş, davacının iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezlik oranını yukarıda açıklanan usule göre kesinleştirmek, kesinleşecek bu sürekli iş göremezlik oranını dikkate alarak, sonucuna göre dosyada kabul edilen %22,2 oranından daha az miktarda bir sürekli iş göremezlik oranı tespiti halinde, bu oranı Mahkemece hükme esas alınan ve usuli kazanılmış hakkın dayanağını oluşturan 20.05.2019 havale tarihli hesap raporuna uygulamak, iş bu raporda esas alınan bilinen (işlemiş) devre tarihini ileri çekmemek, ücret hususunda Mahkemece hükme esas alınan ihtimale itibar etmek,

kesinleşen sürekli iş göremezlik oranından bağlanacak gelirin rücuya kabil kısmını da bu raporda hesap edilecek tazminattan tenzil etmek suretiyle davalının sorumlu olduğu maddi tazminatı belirlemek ve oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir... " gerekçeleriyle bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile meydana gelen kazada % 22,2 oranında malul kalan ve kazanın meydana gelmesinde % 5 oranında kusuru bulunan davacının yukarıda kabul edilen ücrete göre uğradığı zararın tespiti yaptırılmış olduğu,

dosyada bozma ilamı öncesine ilişkin maluliyet oranı ve kusur oranlarında değişiklik olmadığı nazara alındığında ve Yargıtay bozma ilamında da itibar edildiği belirtilen 20.05.2019 havale tarihli hesap raporunun 1. ihtimaline itibar edilmekle ana dosya olan 2023/87 Esas sayılı dosyada 1.000 TL maddi tazminata ve birleşen mahkemenin 2019/630 Esas sayılı dosyada da 438.005,73 TL maddi tazminata hükmedildiği,

bununla birlikte davacının manevi tazminat talebi olmakla ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri yanı sıra manevi tazminatın zenginleşme aracı olmaması da göz önünde tutularak hak ve nesafet kuralları çerçevesinde 30.000 TL manevi tazminat üzerinden hüküm kurulduğu gerekçesiyle;

"A-) Davacının mahkememiz 2023/87 Esas sayılı ana dosyasındaki davasının kısmen kabul kısmen reddi ile;

1-1.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 20.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

2-30.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 20.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

B-) Davacının mahkememiz ana dosyası ile birleşen mahkememizin 2019/6 30... /442 Karar sayılı dosyasındaki davasının kısmen kabul kısmen reddi ile;

1-Ana dosyada hükmolunan maddi tazminatın bu dosyadaki tutardan mahsubu ile 438.005,73 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 20.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle;

a.Hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğunu,

b.Hükme esas alınan ücretin hatalı belirlendiğini,

c.Hesap bilirkişi raporunda, dosyaya intikal eden 2018 yılı aylık gelir ölçülerinin esas alındığını, Yargıtay uygulaması ve kararlarına göre, hüküm tarihine en yakın aylık kazancın esas alınması gerektiğini, bu sebeple, hüküm tarihine yakın aylık ücretin esas alınarak hesaplama yapılması gerektiğini

belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... Gemi A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle;

a. Kusur oranları arasındaki çelişkilerin giderilmediği,

b. Maluliyetin kesinleştirilmesi bakımından dosyada eksiklik olduğunu,

b. Dava konusu iş kazasının gerçekleşmesinde, davalı müvekkili şirket ... Gemi şirketinin üzerine düşen tüm yükümlülükleri gereği gibi ifa ederek her türlü önlemi aldığını, buna rağmen müvekkiline %40 oranında kusur atfedilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının tazminat istemine ilişkindir.

1.Davacı vekilinin reddedilen manevi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

a.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362. maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366. maddesi atfıyla aynı Kanunun 352. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

b.6100 sayılı HMK nın 110. maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı dikkate alınmalıdır.

c.Dosya içeriğine göre, temyize getirilen miktarlar ile karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı altında bulunduğu anlaşılmakla bu kısma yönelik temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde reddine karar verilmiştir.

2.Maddi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere, hükmüne uyulan önceki Yargıtay bozma ilamına uygun biçimde verilmiş olmasına, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça ve yasaca cevaz bulunmamasına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre; davalı ... Şirketi vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2. Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; kaza olayı sonucu davacı sigortalının %22,2 oranında sürekli iş göremezliğe uğradığı, olayın meydana gelmesinde davalıların toplam %95 oranında, davacı kazalının %5 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır.

3. Usuli kazanılmış hak kavramı, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

4.Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir.( ...nun 12.07.2006 T., 2006/4-519 E, 2006/527 K, 03.12.2008 T., 2008/10-730 E., 2008/732 K.) Usuli kazanılmış hak ilkesi kamu düzeniyle ilgilidir. (09.05.1960 T., 21/9; 04.02.19 59... /5 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı).

5. Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Mahkemece verilen ilk kararın davacı ve davalı ... Şirketi vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizce sürekli iş göremezlik oranının kesinleştirilmesi ve kusur raporu alınması yönünden bozulduğu, Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda sürekli iş göremezlik oranı yönünden gerekli prosedür işletilerek kesinleştirildiği, kusur oranlarının tespiti yönünden kusur bilirkişi raporu alındığı ve gerek sürekli iş göremezlik oranı yönünden gerekse de kusur oranı yönünden önceki kararda esas alınan oranların değişmediği anlaşılmıştır.

6. Somut olayda Dairemiz bozma ilamında da işaret edildiği üzere; bozma ilamı sonrası yapılan yargılama sonucunda davacı kazalının sürekli iş göremezlik oranının %22,2 oranından daha az miktarda tespit edilmediği, davacı vekilinin yargılama aşamasında 20.05.2019 hesap raporuna itiraz ettiği, daha önce Mahkemece verilen kararı istinaf ve temyiz ettiği, böylelikle davalı yararına usuli kazanılmış hak oluşmadığının anlaşılması karşısında 20.05.2019 hesap raporuna asgari ücret artışlarının yansıtılmaması, işlemiş dönem sonunun ileri çekilmemesi hatalı olmuştur.

7. Mahkemece yapılacak iş; davacının maddi tazminat alacaklarının hesaplanması için, asgari ücret artışlarının yansıtıldığı, işlemiş dönem sonunun ileri çekildiği ve diğer veriler bakımından 20.05.2019 havale tarihli hesap raporundaki verilerin esas alınacağı yeni bir hesap raporu almak ve sonucuna karar vermekten ibarettir.

8. O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları ile dikkate alınarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR