Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/6602 K.2025/12285

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı asil dilekçesinde özetle; davalı şirkete ait işyerinde 28.08.2016 – 09.10.2018 tarihleri arasında 2 yıl, 1 ay, 11 gün süreyle çalıştığını çalışmalarının kesintili ve eksik bildirildiğini iş yerindeki çalışma sürelerinin tespitini etmiştir.

II.CEVAP

1. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle yetki itirazında bulunmuş olup 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7. maddesine eklenen 4. fıkrası gereği Kurumun fer’i müdahil olduğunu, 5521 sayılı Kanun'un 7/3.fıkrasına göre dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat edilmesinin zorunlu olduğunu ve dava şartı yokluğundan davanın reddinin gerektiğini, işyerinin 506 sayılı Kanun kapsamına alınıp alınmadığının ilgili tarihlerde faal olup olmadığının tespiti bakımından vergi dairesi ve ticaret sicili kayıtlarının incelenmesini, Kurumun resmi kayıtlarının incelenmesini,

mutlaka tanık dinlenmesi gerekiyorsa tanıkların dönem bordrolarında adı geçen kişilerden olmasına dikkat edilmesini, Kurumun yazılı kayıtları ile çelişen tanık beyanlarının hükme esas alınmaması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı şirkete usulüne uygun olarak dava dilekçesinin tebliğ edildiği yasal süresi içinde cevap dilekçesi sunulmadığı görülmektedir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararda "Davanın kabulü ile 1- ... T.C. Kimlik numaralı ve ... sigorta sicil numaralı davacının davalıya ait ... işyeri sicil numaralı işyerinde 2016/09 döneminde 9 gün, günlük 54,90 TL brüt ücret ile sigortalı gösterilmeyen hizmet akdine dayalı çalışmalarının tespitine, 2- ... T.C. Kimlik numaralı ve ... sigorta sicil numaralı davacının davalıya ait ... işyeri sicil numaralı işyerinde 2018/08 döneminde, 1 gün, günlük 67,65 TL brüt ücret ile sigortalı gösterilmeyen hizmet akdine dayalı çalışmalarının tespitine" karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum temyiz dilekçesinde özetle; eksik incelemeyle verilen kararın usul ve yasalara aykırı olduğunu, Kurumun bu durumda bir kusurunun bulunmadığını belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının 2016 yılının 9. ayında 9 gün ücretsiz izin kullanmış olduğunu, ücretsiz izin formunun 16.03.2022 tarihli dilekçesi ekinde dosyaya sunulduğunu, davacının dosyada mevcut imzalı ücretsiz izin formu ile sabit olduğu üzere 01.09.2016-10.09.2016 tarihleri arasında 9 gün ücretsiz izin kullandığını, bu tarihler arasında ücretsiz izinde olan davacının sigorta priminin bu nedenle 21 gün üzerinden yatırıldığını, Mahkemece ve Bölge Adliye Mahkemesince imzalı ücretsiz izin formunun değerlendirilmeksizin dosyanın eksik inceleme ve araştırma neticesinde karara çıkarıldığını,

dosyadaki yazılı belgeler karşısında tanık beyanlarına değer verilmesinin hatalı olduğunu, 31.07.2018 tarihinde şirket bünyesinde nakli gerçekleştirilen davacının, 03.08.2018 tarihinde iş başlangıcı yapması nedeniyle Ağustos ayında priminin 29 gün üzerinden yatırıldığını, nakil belgesinin 16.03.2022 tarihli dilekçe ekinde dosyaya sunulduğunu, Bölge Adliye Mahkemesince davacının nakil işlemleri sırasında çalışmadığı güne ilişkin olarak sunulan bu belgenin de değerlendirmeye alınmadığını, ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekili ve fer'i müdahil vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3.Eldeki davada, İlk Derece Mahkemesince davacının iddia konusu çalışmalarının varlığına tanıklık eden ... ve ...’in de davaya konu tarih aralığı olan 28.08.2016 – 09.10.2018 döneminde davalı işyerinde sigortalı çalışmalarının bulunduğunun anlaşıldığı, tanıkların davacının kesintisiz çalıştığını beyan ettiği, davacının 28.08.2016 – 09.10.2018 döneminde davalı tarafından sigortalı bildirimi yapılmayan davalı .... San. Tic. Ltd. Şti.’nin, ... işyeri sicil numaralı işyerinde 2016/09 döneminde 9 gün, ... işyeri sicil numaralı işyerinde 2018/08 döneminde 1 gün süreyle hizmet akdine tabi olarak çalışmış olduğu tespit edilmiş olup yasal mevzuat ve Yargıtay İçtihatları doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiş olup karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

4.Davalı tarafça dosyaya 01.09.2016-10.09.2016 tarihleri arasında imzalı 9 günlük ücretsiz izin formu sunulmuş olmasına rağmen Mahkemece bu hususta herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, davacıya imzalı ücretsiz izin formu ile ilgili herhangi bir soru yöneltilmediği, tanıklara söz konusu belge sorularak davacının ücretsiz izin kullanıp kullanmadığı hususunun aydınlatılmadığı anlaşılmakla, mahkemece yapılması gereken davacının ... . aydaki 9 günlük ücretsiz izin belgesi ve hizmet cetvelindeki 21 kodu ( ücretsiz izin) ile eksik gün bildiriminde bulunulmuş olması karşısında bu hususun değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesidir.

VI. KARAR