Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/7056 K.2025/12550

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili, davalılar ... ve ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin, davalı işverenlerin ... plakalı özel halk otobüsünde Mayıs 2018 - 6 Ocak 2020 tarihleri arasında şoför olarak çalıştığını, çalıştığı tüm dönemlere ilişkin sigorta bildiriminde bulunulmadığını, tek taraflı işe giriş çıkışlarla eksik sigorta kaydı oluşturulduğunu, en son aylık 5.000-TL ücret aldığını, bu ücretin 2.500,00- TL'sinin banka hesabına, 2.500,00 TL'sinin ise elden ödendiğini, özel halk otobüslerinin şoför bilgisi ve çalışma kayıtlarının Antalya Büyükşehir Belediyesi Ulaşım, Planlama ve Raylı Sistem Daire Başkanlığında mevcut olduğunu,

söz konusu idareden kayıtların istenilmesini talep ettiklerini beyanla; müvekkilinin davalı işverenlere ait araçta Mayıs 2018 - 6 Ocak 2020 tarihleri arasında bilfiil çalışması olduğundan bu süre içerisindeki sigorta kaydı bildirilmeyen günlere ilişkin sigortalılığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

Fer'i müdahil SGK vekilinin cevap dilekçesinde, müdürlüklerinde ... sicil sayılı dosyada işlem gören ... Adi Ort. unvanlı iş yerinde hizmeti bulunduğunu iddia eden ... T.C. kimlik numaralı ...'ün yapılan incelemede söz konusu işyerinde 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin a bendine istinaden; 05.07.2018 - 06.01.2020 tarihleri arasında sigortalı olarak bildirilmekte olduğunu, iş yeri dosyasında ilgili dönemlerde denetim raporunun bulunmadığını, sigortalılığın oluşumu yönünden öncelikle çalışma olgusunun varlığının zorunlu olduğunu, eylemli ve gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça; hizmet akdine dayanılarak dahi sigortalılıktan söz edilemeyeceğini beyanla; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabulü ile 1-)Davacının davalılara ait .... sicil sayılı ... plakalı özel halk otobüsünde, 27.03.2019 - 29.05.2019 tarihleri arasında Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeyen 60 günlük sürede hizmet akdine tabi olarak uzun vadeli sigorta kolları kapsamında toplam 5.116,80-TL prime esas kazanç ile çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalılar ... ve ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

A. Dava dilekçesinde talep ettiği sürelerin ispatlandığını, ... ve ...’nın beyanlarının bu yönde olduğunu, prime esas kazanç yönünden emsal ücret verileri ve tanık beyanlarının aksine karar verilmemesi gerektiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir.

2. Davalılar ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde;

A. Eksik araştırma ile karar verildiğini, Antalya Ulaşım Daire Başkanlığından gelen yazı cevabında hangi şoförün hangi rotasyonda hangi tarihte çalıştığının belirli olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydı ile 15.05.2019-25.05.20 19... .05.2019 hariç çalışması kabul edilebilir ise de mahkemenin kabul ettiği sürenin sadece tanık beyanlarına dayandırıldığını, kararın bozulmasını talep etmektedir.

3. Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde;

A.Eksik araştırma ile karar verildiğini, kararın bozulmasını savunmaktadır.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 01.05.2018-06.01.2020 tarihleri arasında davalılara ait iş yerinde çalıştığının tespitine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79. maddenin 10. fıkrası maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4.Mahkemenin yazılı hükmü, 27.03.2019 - 29.05.2019 tarihleri arasındaki kabulü yönünden isabetli ise de reddedilen 01.05.2018-05.07.2018 tarihleri arasında Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen sefer emirlerinde davacının ismi olduğu görüldüğünden bu tarihlerin talep dönemi bakımından değerlendirilmesi gereklidir. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup, sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.

VI. KARAR