Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/7316 K.2025/9276

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin ... eşi ...'ın davalı işveren nezdinde çalışmakta iken 19.07.2022 tarihinde görevli olarak ...'dan aktarmalı olarak ... ülkesine gitmek üzere ...'dan Türk Hava Yolları ile İstanbul'a gittiğini ve ..'da ... uçağına binemeden vefat ettiğini, davacının uçak biletlerinin işveren tarafından alındığını, ...'dan ..'a giden uçağın rötar yapması nedeni ile davacının .... uçağına yetişebilmek için aşırı koşturma nedeni ile kalp krizi sonucu vefat ettiğini, işveren ve Türk Hava Yollarının kusurlu olduğunu belirterek davacının eşi ...'ın iş kazası sonucu vefat ettiğinin tespitine, aksine dair Kurum işlemlerinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili özetle, davalı şirket tarafından SGK'ya gerekli bildirimlerinin yapıldığını, davalı SGK tarafından iş kazası kabul edilmemesinde işverenin kusuru olmadığını, husumet yöneltilemeyeceğini, zaman aşımına uğradığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili özetle; davacının başvurusu üzerine iş kazası komisyonu tarafından iş kazası olduğuna karar verildiğini, işveren ve sigortalının kusur durumlarının belirlenmesi amacı ile denetmen tarafından düzenlenen raporda iş kazası olmadığına karar verildiğini, Kurum görevlisi tarafından düzenlenen denetmen raporunun aksi ispat edilinceye kadar geçerli olduğunu, Kurum işleminin mevzuata uygun olduğunu beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacının davasının kabulü ile Davacının eşi ...'ın 19.07.2022 tarihli ölümünün iş kazası olduğunun tespitine, aksine dair Kurum işleminin iptaline," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ve davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı şirket vekili, müvekkil şirket tarafından iş kazası bildiriminin yapıldığını, davanın açılmasına sebebiyet verilmediği için husumet yöneltilemeyeceğini, yalnızca Kurumun kararının iptaline karar verildiğini, vekalet ücreti ve harçlardan sorumlu tutulmaması gerektiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir.

Davalı Kurum vekili, müteveffanın geçirdiği kazanın Kurum tarafından öncelikle iş kazası kabul edildiğini ancak kusur oranlarının belirlenmesi için denetmen servisinde hazırlanan raporla adli tıp raporunda belirtildiği şekilde müteveffada mevcut kalp damar hastalığı nedeni ile kalp krizi geçirdiği tespit edildiği için iş kazası sayılmamasına karar verilmiş olup mahkemenin yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmamasını, davanın reddi gerektiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, iş kazası tespitine ilişkindir. 1.Davacı, murisi ...'ın vefatının iş kazası olarak tespiti için işbu davayı açmış ise de dosya içeriğinden murisin, davacı dışında ... isimli mirasçısının olduğu anlaşılmaktadır.

2.Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

3. Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

4.Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için ya hakiki şahıs; ya da hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).

5.HMK 59 ve 60. maddelerde hangi hallerde mecburi dava arkadaşlığının söz konusu olacağı belirtilmektedir. Bu durumda maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kişi tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi halinde mecburi dava arkadaşlığının söz konusu olduğu, mecburi dava arkadaşlığında ancak birlikte dava açılabileceği veya aleyhlerine de birlikte dava açılabileceği görülmektedir.

6.Davalılar arasında (pasif) mecburi dava arkadaşlığı var ise davacı bütün davalılara karşı birlikte dava açmak zorundadır. Dava, bütün dava arkadaşlarına karşı değilde, bunlardan birine veya birkaçına karşı açılmış ise, bu halde davalı durumundaki kişinin ya da kişilerin, bu davada yalnız başına taraf sıfatı (pasif husumet ehliyeti) yoktur; davalı sıfatı mecburi dava arkadaşlarının tümüne aittir. Ancak bu halde dava sıfat yokluğundan reddedilmez.

Mahkemenin, davayı diğer mecburi dava arkadaşlarına da teşmil etmesi için davacıya süre vermesi, davacı bu süre içinde davayı diğer mecburi dava arkadaşlarına teşmil ederse davaya devam etmesi gerekir. Davacı kendisine verilen kesin süre içinde davasını diğer mecburi dava arkadaşlarına da teşmil etmez ise o zaman dava sıfat yokluğundan reddedilir.

7.Somut dosyada, mirasçılar arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunduğundan davanın mirasçılar tarafından birlikte açılması gerekirdi. Bu itibarla HMK'nın 124.maddesi gereğince davacıya davayı diğer mecburi dava arkadaşına teşmil etmesi için süre verilmeli, mirasçıların davaya katılımı sağlanmalı, bu şekilde taraf teşkili sağlanarak yargılamaya devam edilmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının sair yönler incelenmeksizin BOZULMASINA,