Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/7344 K.2025/10205

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili ile davalı ... Telekom A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının PTT Merkez Müdürlüğü ... ünvanlı işyerinde en az 1 gün çalıştığının sabit olduğunu açıklanan nedenlerle davalarının kabulüne, müvekkili ...'nin ... sicil numaralı ve PTT merkez müdürlüğü ... Ünvanlı işyerinde (yeni adıyla Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde) 11.02.1987 tarihinde 1 gün asgari ücretle çalıştığının tespitine ve sigortalı hizmetinden sayılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Posta Telgraf Teşkilatı A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; işbu davanın Şirketleriyle bir ilgisi bulunmamakta olduğunu, açılan bu davaya karşı husumet itirazında bulunduklarını, PTT Genel Müdürlüğü, 10.06.1994 tarih ve 4000 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Ek Geçici Maddeler Eklenmesine Dair Kanun ile T.C.

Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Türk Telekomünikasyon A.Ş. olarak ikiye ayrılmış olduğunu, 4000 sayılı Kanunla Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü olan Kuruluş adımız, daha sonra 4502 sayılı Kanunla Posta ve Telgraf Teşkilatı (PTT) Genel Müdürlüğü olarak yeniden değiştirilmiş ve 27.01.2000 gün 23948 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiş olduğunu, Telgraf ve Telefon Kanununa 4000 sayılı Kanunla getirilen Geçici 1. maddesinde.

“Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi Genel Müdürlüğünün telekomünikasyonla ilgili hizmetleri yürüten personeli ile taşınır ve taşınmaz malları, her türlü araç, gereç ve cihazları, hak ve alacakları ile borçları Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketine devredilmiştir…” Telgraf ve Telefon Kanunu'na 4000 sayılı Kanunla getirilen Geçici 2. maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi Genel Müdürlüğünün Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketine devredilen personelin mevcut statüleri ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunur.” açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini beyan etmiştir.

2.Davalı ...Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü hususları kabul etmediklerini, müvekkili ...

10.06.1994 tarih ve 4000 sayılı “Telgraf ve Telefon Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Ek ve Geçici Maddeler Eklenmesine Dair Kanun” ile telekomünikasyon ve posta hizmetlerinin birbirinden ayrılmasıyla 24.04.1995 tarihinde kurulmuş olduğunu, dava dilekçesinde tespiti istenen tarihte şirketin kurum sıfatı dahi bulunmamakta olduğunu, bu nedenle müvekkili uhdesinde hizmeti bulunmayan davacının talebinin kabulü mümkün olmadığını, davacının, müvekkil şirket bünyesinde hiçbir zaman çalışmamış olduğunu, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının iddiaları haklı olsa dahi işbu dava süresi içerisinde açılmamış olduğunu,

açıklanan nedenlerle müvekkili aleyhine yöneltilen haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini beyan etmiştir.

3.Davalı SGK vekili, cevap dilekçesinde özetle; davaya karşı hak düşürcü süre/zamanaşımı def’inde bulunduklarını, iş yerinin kanun kapsamına alınıp alınmadığı, alınmış ise hangi tarihler arası faal olduğu, faal olduğu dönemlerde işyeri dosyasında mevcut işyerinde fiilen çalışanları belirten durum tespit tutanaklarının istenilmesi gerektiğini, davacı ile davalı arasında hizmet akdinin bulunup bulunmadığı davacının işyerinde fiilen çalışıp çalışmadığı,davacının iş verenden ücret alıp almadığı araştırılması gerektiğini, davada şahit olarak beyanı alınan kişinin, kurumdan o iş yerinde sigortalı olup olmadığı sorulması,

şayet Bağ-Kur üyesi ise iki ayrı kurum Sosyal Güvenlik Kuruluşu üyesi olunamayacağından reddedilmesi gerektiğini, yersiz olarak açılan davanın reddine yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile açılan davanın Türk Telekomünikasyon A.Ş. yönünden kabulü ile davacının 11.02.1987 tarihinde asgari ücret mukabilinde davalı ...Ş. nezdinde sigortalı sayılacak şekilde çalıştığının tespitine, davalı Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ve davalı ... Telekom AŞ vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili ve davalı ... Telekom A.Ş vekili, davacının eylemli çalışmasının ispat edemediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2., 6., 9., 79., 108. madde ile Geçici 54. madde hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtayın Yerleşik İçtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına ... PTT D/Ş şantiyesi ünvanlı işverenin 8009497 sicil no.lu işyerinden 11.02.1987 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, anılan işyerinin 1987/1.

Dönem bordrolarının dosyaya gönderilmiş olduğu, bu bordroda 13 kişinin adının yer aldığı ve tüm bordrolu çalışanların sigortalılıklarının nisan 1987 tarihinden itibaren başladığının anlaşıldığı, anılan işyerinin davalı PTT A.Ş. ve davalı ...

Telekom A.Ş. arasında yapılan devir protokolü ile Türk Telekom A.Ş.'ye bırakıldığının anlaşıldığı, Türk Telekom A.Ş.'den gelen müzekkere cevabında davacı ile ilgili bir kaydın olmadığının bildirildiği, öte yandan birlikte çalıştıklarını beyan eden davacı tanıklarından ... ile ...'nin 1987/1. dönem bordrosunda adlarına rastlanmadığı, bordro tanığı olarak dinlenen ... .. ile ...'ün davacıyı tanımadıklarını beyan ettikleri, böylelikle Mahkemece davacı tanıklarının beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

4.Buna göre Mahkemece, yapılan araştırma ve inceleme yeterli değildir.

Dinlenen tanık beyanları yetersiz olup davacının da beyanı alınarak hangi birimde, kimlerle birlikte çalıştığı, ne iş yaptığı, kimden talimat aldığı, çalıştığı birimin amir ve diğer çalışanlarının kimler olduğu sorulmalı, Mahkemece çalıştığı birimde beraber çalıştığı amir ve işçiler araştırılarak tespit edilip dinlenmeli, taraflardan sorulmak suretiyle davacının çalışmasını bilebilecek kişilerin sigortalılık kayıtları ve vergi kayıtları getirtilerek beyanlarına başvurulmalı, yine işyerinin 1987/1.

Dönem bordrosunda yer alanlar arasında davacıya sorularak çalışmasını bilebilecek olan kişiler dinlenmeli, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,