Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/7864 K.2025/10194

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının sigorta sicil numarasının ... olduğunu, müvekkilinin davalının yanında 01.09.1984 yılında çalışmaya başladığını ancak işveren işe giriş bildirgesinin davalı Kuruma verdiği halde aylık prim bildirgesini ve dönem bordrosunu vermediğini, 506 sayılı Kanun'un 79. maddesi gereği SSK'nın bu belgeleri tebligat ile istemesi ve işveren 30 gün içinde vermezse re'sen düzenlemesi gerektiğini, bu nedenlerle müvekkilinin 01.09.1984 tarihindeki çalışmasının sigortalı çalışma olduğunun tespitini, Kurum kayıtlarının düzeltilmesini, talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının işveren Prof. Dr. ...'nun işyerinde 01.09.1984 tarihinde hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle fiilen 1 gün çalıştığı, buna göre sigortalı başlangıç tarihinin 01.09.1984 tarihi olarak kabul edilmesi gerektiğinin tespitine, davacının 18 yaşını doldurduğu 01.03.1986 tarihinden önceki sürelerin prim ödeme gün sayılarının hesabında nazara alınmasına, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın hak düşürücü süreden reddinin gerektiğini, fiili çalışma olgusunun ispatlanamadığını ve davanın açılmasına sebebiyet vermeyen müvekkili Kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedildiğini belirterek eksik inceleme sonucunda karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 6, 9 ve 60. maddenin (G) bendi, 79 ve 108. madde hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davalı işverenin kamu Kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının esas olduğu göz önünde tutularak, davacının davasına konu çalışmanın geçtiği iddia edilen dönemin tamamına ait işveren nezdindeki puantaj kayıtları, ücret tediye bordroları ve konuya ilişkin tüm belgeler eksiksiz olarak getirtilmeli ve dikkatli incelenmelidir.

Uyuşmazlığın çözümünde resmi ve yazılı kayıtlar esas alınmalı, anılan belge ve bordrolardan sigortalının imzasını içerenlerden, imza aidiyeti yönünden çekişme bulunmayanlar ile hata, hile, ikrah halleriyle sakatlığı iddia ve kanıtlanamayan belgelerin içeriklerinde gösterilen gün kadar çalışmanın karinesini teşkil edeceği göz önünde tutulmalıdır.

Ayrıca davalı işveren nezdinde resmi sıfatla çalışan kişiler (müdür, amir, memur gibi) ile bordrolu çalışanlar tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilerek hüküm kurulmalıdır.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı Prof. Dr. ... ... ... ...

Başkanlığı ünvanlı işveren tarafından ... sicil no.lu işyerinden 01.09.1984 tarihli işe giriş bildirgesi verilmiş olduğu, davacının bu tarihte 16 yaşında olduğu, 31.08.1984-31.08.1984 arasında kanun kapsamında olduğu,davacının sigorta sicil no.sunun 1984 yılı serisinden olduğu, işyerinden 1984/2. döneminde Mahkeme kararı gereği ... ... adına 31.08.1984 tarihinde 1 gün süreli bildirim yapıldığı, bunun dışında 1984 yılına ilişin verilmiş bir bordronun olmadığı, Mahkemece Kültür Bakanlığından ... kazısına ilişkin tüm kayıtların istendiği, buna karşılık olarak sadece anılan kazılarda çıkartılan eserlere ilişkin listenin gönderilmiş olduğu,

... çalışmasında çalışanların listesi, puantaj kayıtları, bordrolarının gönderilmediği, anılan kayıtların gönderilmeme nedeni ile ilgili de bir açıklama yapılmadığı,davacı tanığı olarak aynı kazıda çalıştığını beyan eden ancak hizmet cetvelleri,işe giriş bildirge vs. olmayan tanıkların dinlendiği, böylelikle Mahkemece davacı tanık beyanları ile diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3.Buna göre, Mahkemece, Kültür Bakanlığı'ndan ... kazısında, davacının 1984 yılına ait puantaj kayıtları ve ücret ödemesine ilişkin bir ücret bordrosu, ücret ödeme belgesi ile işe giriş çıkış bildirgeleri istenmeli, davacı ile ilgili belge yoksa Eylül 1984 dönemine ait puantaj kaydı ve ücret bordrosunda adı bulunanlardan yeteri kadarı tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, belge gönderilmemesi halinde sebepleri üzerinde durulmalı,

resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilmeli,bozma öncesi dinlenen davacı tanıklarının dava konusu işyerinden verilmiş işe giriş bildirgeleri ile hizmet cetvelleri de getirtilmek ve Kültür Bakanlığından gelecek puantaj kaydı ve ücret bordrosunda adlarının olup olmadığı hususu gözetilerek beyanları denetlenmeli, böylelikle, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

4.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR