Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/8230 K.2025/10596

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... sicil numaralı ... ..... Kazı Başkanlığı ünvanlı iş yerinde .... sigorta sicil numarası ile 20.07.1998 tarihinde fiilen çalışmaya başladığını, aynı iş yerinde 1998, 1999, 2000 yılları yaz sezonunda da çalışmaya devam ettiğini, 2001 yılında 15 gün üzerinden sigorta primleri yatırılarak sigorta işlemleri yapıldığını, ... Kalesi, ..., .... Açması ve diğer kazı açma alanlarında çalıştığını beyan ederek, davacının ilk işe girişinin 20.07.1998 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, Kurum kayıtlarının esas olduğunu aksinin eş değer delillerle ispatlanması gerektiğini beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının ... sicil numaralı "... ... Kazı Başkanlığı" ünvanlı iş yerinde, 20.07.1998 tarihinde, bir günlük süre ile günün asgari ücreti karşılığında çalıştığının, uzun vade sigorta başlangıcı olarak davacının 18 yaşını ikmal ettiği 08.01.2001 tarihinin esas alınması gerektiğinin ve 18 yaşını ikmal etmesinden önceki tespit edilen bir günlük prim gününün prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde, Kurum kayıtlarının esas olduğunu, fiili çalışmanın kuşkudan uzak bir şekilde tespit edilmesi gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 79., 108. hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin kanunun belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davalı işverenin kamu kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının esas olduğu göz önünde tutularak, davacının davasına konu çalışmanın geçtiği iddia edilen dönemin tamamına ait işveren nezdindeki puantaj kayıtları, ücret tediye bordroları ve konuya ilişkin tüm belgeler eksiksiz olarak getirtilmeli ve dikkatli incelenmelidir.

Uyuşmazlığın çözümünde resmi ve yazılı kayıtlar esas alınmalı, anılan belge ve bordrolardan sigortalının imzasını içerenlerden, imza aidiyeti yönünden çekişme bulunmayanlar ile hata, hile, ikrah halleriyle sakatlığı iddia ve kanıtlanamayan belgelerin içeriklerinde gösterilen gün kadar çalışmanın karinesini teşkil edeceği göz önünde tutulmalıdır.

Ayrıca davalı işveren nezdinde resmi sıfatla çalışan kişiler (müdür, amir, memur gibi) ile bordrolu çalışanlar tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilerek hüküm kurulmalıdır.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ... ... Arkeoloji Kazı Başkanlığı ünvanlı işveren tarafından 12146 sicil no.lu iş yerinden 20.07.1998 tarihli işe giriş bildirgesi verilmiş olduğu, davacının bu tarihte 15 yaşında olduğu, iş yerinin ...

Kalesi Arkeoloji Kazısı mahiyetli olduğu, 08.10.1979 şeklinde kanun kapsamında olduğu, davacının sigorta sicil no.sunun 1998 yılı serisinden olduğu, iş yerinden 1998 ve 1999 yıllarında dönem bordroları vermediğinin Kurumca bildirildiği ve 2000 yılına ait dönem bordrolarının dosyaya gönderildiği, öte yandan Kültür Bakanlığı tarafından dosyaya gönderilen 1998 yılı Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarına ilişkin puantaj kayıtları ve ücret bordrolarında, davacının Temmuz ayına ait puantaj kaydı ve ücret bordrosunda adının yer almadığı, Ağustos ve Eylül ücret bordrolarında adının yer aldığının görüldüğü,

dinlenen kamu tanıkları ve davacı tanık beyanları ile diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3.Buna göre, Mahkemece, Kültür Bakanlığından davacının 1998 Temmuz ayında adına puantaj kaydı ve ücret ödemesine ilişkin bir ücret bordrosu, ücret ödeme belgesi ile işe giriş çıkış bildirgeleri istenmeli, davacı ile ilgili belge yoksa Temmuz 1998 puantaj kaydı ve ücret bordrosunda adı bulunanlar dan yeteri kadarı tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, belge gönderilmemesi halinde sebepleri üzerinde durulmalı, resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilmeli, davacının iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

4.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR