Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/8335 K.2025/13671

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 24.12.2018 tarihinde davalı şirkette tehlikeli madde kara operatörü şoförü olarak çalışmaya başladığını, ancak çalıştığı süreler boyunca SGK primlerinin yatırılmadığını, işverenden SGK primlerinin yatırılmasını ve hak ettiği ücretlerin ödenmesini defalarca istemesine rağmen davalı işverenin davacıyı sürekli oyaladığını, bunun üzerine davacının iş akdini haklı nedenle feshettiğini, davacının son ücretinin 3.000.00 TL olduğunu ileri sürerek, davacının davalı işveren yanında 24.12.2018–15.05.2020 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen sürelerdeki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

1.Davalı tarafça davaya cevap verilmemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; çalışma olgusunun yöntemince ortaya konulması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılama, toplanan deliller, tanık beyanları ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, davanın kısmen kabulü ile 1-Davacının davalıya ait işyerinde SGK'ya bildirilmeyen 23.04.2019-02.01.2020 tarihleri arasında haftada 2 gün olmak üzere toplam 66 gün süre ile asgari ücretle işçi olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Davalı tarafça fer'i müdahil Kuruma bildirilen 20.04.2019-22.04.20 19... .01.2020-12.05.2020 tarihleri arasına ilişkin tespit talebinin hukuki yarar yokluğundan usulden reddine, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı verildiğini, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğunu, davacının davalı şirket nezdindeki çalışmasının tam zamanlı olduğunu, haftanın en az 6 günü çalıştığını belirterek, hükmün bozulmasını istemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; zaman aşımı ve hak düşürücü süre itirazlarının dikkate alınmadığını, davacının çalışmalarının Kurum kayıtlarına görüldüğü kadar olduğunu, tespit edilecek hizmeti bulunmadığını, tanık beyanlarının çalışma olgusunu ispatlamaya yeterli olmadığını, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu belirterek kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.506 sayılı Kanun'un 63/A bendi hükmüne göre yaşlılık aylığı almakta iken çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları bu çalışma olgusuna dayalı ve onunla sınırlı olarak kesilmektedir. Ancak aynı Kanun'un 63/B bendi kapsamında sigortalının istemi bulunması halinde sigortalı adına sosyal güvenlik destek primi ödenerek aylığı kesilmeden çalışmaya devam etmesi mümkündür.

4.Sigortalı ister sosyal güvenlik destek primi, isterse tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışsın, Kanun'un öngördüğü belli bir sosyal güvenlik kuruluşu sigortalısı olması, kamu düzenine ilişkin, kişiye bağlı, vazgeçilmez ve kaçınılmaz hak ve yükümlülük doğuran bir hukuksal statü yaratır.

Bu statüye Kurumun prim tahakkuk ettirmesi, sigortalının iş kazası geçirmesi veya meslek hastalığına yakalanması halinde kendisi ya da hak sahiplerine gelir bağlanması gibi çeşitli sonuçlar bağlanmıştır.

Bu sonuçlar kapsamında davacının bildirim yapılmayan dönemlerdeki çalışmalarının tespitini istemekte hukuki yararının bulunduğu ve aksinin kabulü halinde yaşlılık ya da emekli aylığı alan kişilerin sigortasız çalıştırılabileceği gibi sosyal güvenlik hakkının zorunlu ve vazgeçilemez niteliğine aykırı bir sonuç çıkacağı açıktır.

5.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı şirket nezdinde 24.12.2018–15.05.2020 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen eksik hizmet sürelerinin tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulü ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de hüküm eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır.

6.Somut olayda, davacının hizmet döküm cetvelinin incelenmesinde, 20.04.2019-22.04.20 19... .01.2020-12.05.2020 tarihleri arasında 2 belge türüyle sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmalarının davalı işyerinden bildirildiğinin anlaşılması karşısında, Mahkemece yapılacak iş;

davacıya ait şahsi sicil dosyasının Kurumdan celbedilerek yaşlılık aylığı alıp almadığı belirlenmeli, yaşlılık aylığı aldığının anlaşılması karşısında, davacının beyanı alınmak suretiyle, talebinin 506 sayılı Kanun'un 63/A maddesi kapsamında yaşlılık aylığı kesilerek tüm sigorta kollarına tabi çalışma tespiti mi, yoksa 63/B kapsamında sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmanın tespiti mi olduğu hususu aydınlatılarak, alınacak talebe ve yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca yapılacak değerlendirme sonucuna göre hüküm kurulmaktan ibarettir.

VI. KARAR