Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/8408 K.2025/13971

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının babası üzerinden ölüm aylığı almakta iken müfettiş raporu ile babanın bir kısım çalışmasının iptal edilmesi nedeni ile 4/a üzerinden bağlanan ölüm aylığının iptal edildiğini, sonrasında davacının müracaatı üzerine,

babasının 1800 günden fazla 4/c prim günü olduğu için davacıya (babasının 4/c sigortalığı nedeniyle) yetim maaşı bağlandığını, 4/c bendi uyarınca maaş bağlanırken yapılan hesaplama ile davalı Kurum tarafından davacıya borç çıkarıldığını belirterek müvekkilinin Kurumca talep edilen 16.911,49 TL'den borçlu olmadığının tespitine, müvekkilinin ilk yetim aylığı aldığı günden bu zamana kadar yeniden hesaplama yapılarak ödeme yapılan aylardan mahsubu ile oluşan farkın şimdilik 1.000,00 TL'nin müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının babasının 4/a sigortalılığına tabi çalışmasının fiili olmadığının denetmen raporuyla tespit edildiğini, davacının raporda tespit edilenlerin aksini ve davasını ispat etmekle yükümlü olduğunu savunmuş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Davanın kabulüne, a)Davacı asil adına tahsis edilen yetim aylığına istinaden davacı küçüğün, davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti ile aksi yöndeki borç bildirim belgeleri ile Kurum işleminin iptaline, b)Davacıya ... emekli sicil numarasıyla bağlanan yetim aylığına istinaden 24.049,00 TL birikmiş aylığın davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

"Dosyanın incelenmesinden, davacıya 506 sayılı Kanun kapsamında ölüm aylığı bağlandığı, ... muris sigortalının 25.10.2007-21.01.2008 tarihleri arasındaki sigortalılığının sahte olması nedeniyle iptal edilerek davacının da aylığının iptal edildiği ve yersiz ödeme olarak davacı adına borç tahakkuk ettirildiği, bu iptalden sonra kalan süre üzerinden davacıya 4/1-c sigortalılık üzerinden ölüm aylığı bağlandığı, şu halde murisin iptal sonrası prim gün sayısı değerlendirildiğinde davacının tahsis tarihi itibariyle aylık şartlarını iptal işlemine rağmen yitirmediği,

aylık kesme işleminin yerinde olmadığı ve 4/1-c sigortalılık üzerinden bağlanan ölüm aylığı ile iptal edilen ölüm aylığı tutarları değerlendirildiğinde denetime elverişli bilirkişi raporuna göre 24.049,00 TL fark alacağı olduğu anlaşıldığından Mahkeme kararının vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır." gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle;

1. 5510 sayılı Kanun’da “01.10.2008 tarihinden sonra gelir/aylığa hak kazanılan tarihten itibaren beş yıl geçmişse talep tarihinden geriye doğru beş yıllık süreye ilişkin gelir/aylıklar ödenecektir.'' denildiğinden 4/c yetim aylığı Kanun'un 97. maddesi hükmüne göre, sigortalı ve hak sahiplerinin talep tarihlerinden geriye doğru gidilerek 5 yıla kadar olan bölümü ödenecek, 5 yılı aşan süre zamanaşımına uğradığından ödenmeyeceğini,

2. "Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler, kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır'' denildiğinden on yıllık borç tahakkuku yapıldığını,

3.Kurumun herhangi bir hatasının bulunmadığını, müvekkili Kurum bir kamu kurumu olduğundan yapmış olduğu tüm işlemlerin doğru ve yasal mevzuata uygun olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacı murisinin iptal edilen çalışmaları nedeniyle aylığın kesilmesi ve çıkarılan yersiz ödemelere yönelik Kurum işleminin iptali ile davacıya 4/1-c kapsamında bağlanan aylığın yeniden hesaplanarak fark aylıkların tahsili istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR