Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/8548 K.2025/15276

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin davalıya ait ... isimli restoranta vale (otopark görevlisi) olarak çalıştığını, davacının 2015 Ekim - 2017 Ocak tarihleri arasında davalıya ait işyerinde kesintisiz çalıştığı halde SGK'ya bildirilmediğini, bu nedenle davacının davalıya ait işyerinde 2015 Ekim - 2017 Ocak tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacı ile müvekkili arasında herhangi bir hizmet ilişkisi bulunmadığını, davacının bu işyerinde otoparkçı veya başka bir ünvanla çalışmadığını, davacının bir dönem müvekkiline ait restorantın da bulunduğu cadde üzerinde herhangi bir işletmeye bağlı olmadan otoparkçılık yapıp, müşterilerden zorla para aldıklarını, araçlara zarar verdiklerini, müvekkili işyerinde çalışan valeyi tehdit edip, engellediğinden polis merkezine suç duyurusunda bulunulduğunu, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir. Fer'i müdahil SGK vekilinin cevap dilekçesinde, davanın yazılı deliller ile ispatı gerektiğini, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davanın kısmen kabulü ile davacının davalıya ait ... sicil sayılı işyerinde 01.10.2015-23.11.2016 tarihleri arasında toplam 413 gün süreyle hizmet akdine tabi olarak çalıştığının tespitine, fazla istemin reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde:

A. ... 17. İş Mahkemesi 2017/106 Esas, 2019/413 Karar sayılı dosyasında da aynı bilirkişi tarafından aynı hesaplama yapılmış olup dosya istinafa gönderilmiş ve söz konusu karar istinaf yargılamasında kaldırıldığından bu dosyada da sürenin eksik hesaplandığını, talep gibi kabul kararı verilmesi gerektiğini, reddedilen süre kısa olmasına rağmen müvekkili aleyhine vekalet ücreti hükmedilmemesi gerektiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir.

2.Davalı vekili Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde:

A. Müvekkil restaurantın bulunduğu sokağı işgal eden bir çetenin elemanı olduğunu, zaten ...’da birçok kişinin bildiği gibi bu caddede bulunan restoranları aynı kişinin işlettiği ve neredeyse tüm işletmelerin valeliklerine de zorla adamlarının baktığını, davacı ile müvekkil arasında herhangi bir iş ilişkisinin asla bulunmadığını, dava dışı ...'ün hakkında Tüketici Mahkemesinde verilen kararda da hizmet ilişkisi bulunmadığının tespit edildiğini, bu şekilde vale olarak o sokaktaki tüm işletmelere gelen müşterilerin araçlarını park etmelerine yardım ettikleri ve bahşiş aldıklarını müvekkilin bu yönde bir talebi ve çalıştırma iradesi bulunmadığını nitekim Emniyete şikayetinde de bunu belirttiğini ancak Mahkemece yanlış yorumlandığını, kararın bozulmasını talep etmektedir.

3. Fer'i müdahil Kurum vekili, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde:

a. Eksik araştırma ile karar verildiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 01.10.2015- 31.01.2017 tarihleri arasında davacının davalı nezdinde çalıştığının tespitine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık niteliği anılan Kanun'un 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendine göre hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılmakla ve 7.maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca (506 sayılı Kanun'un 2 ve 6) çalışmaya başladıkları tarihten itibaren edinilir. Söz konusu sigortalılık niteliği anılan Kanun'un 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca hizmet akdinin sonlandığı tarihte sona erer.

2. Anayasa'nın 60. maddesinde yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3. Mahkemenin yazılı hükmü eksik araştırmaya dayanmaktadır. Mahkemece davacının talep ettiği tüm dönem bakımından daha fazla bordro tanığı dinlenilmeli ve davacının işe başlama ve bırakma tarihleri bu tanıklardan sorularak sonuca göre değerlendirme yapılmalıdır.

Yine davacının 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık niteliği m.4/1-a gereği hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılması mümkün olmakla davalı işverenin savunmasının davacının işletmenin bulunduğu sokaktaki diğer restaurantlara da hizmet verdiği yönünde olduğundan, dosya içerisinde bulunan 23.11.2016 tarihli davacının ve ...'ın Emniyette verdiği ifadelerde de benzer beyanlar bulunduğu gözetilerek araştırma bu yönde genişletilmeli ve davacının münhasıran davalı işletmeye hizmet verip vermediği,

diğer işletmelerin de müşterilerine bakıp bakmadığı gerekirse bu komşu işyerlerinin bordrolu tanıkları da dinlenilmek suretiyle belirlenmeli, emniyet vasıtasıyla davalı işyerine ait vale kulübesi bulunup bulunmadığı, varsa davalı işyerine uzaklığı, otopark olarak kullanılan alanda davalı işyerine veya aynı caddedeki diğer işletmelere aidiyet belirten tabela vb. bulunup bulunmadığı hususları araştırılmalıdır.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup, sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.

VI. KARAR