Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/8681 K.2025/14274

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile davanın reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı işveren nezdinde çalışmaları olduğunu, inşaat şirketi olan davalı yanında .. Mahallesinde halı saha işi yapımında, ... ilçesinde hobi bahçeleri yapımında, ... ... binası inşaat işi yapımında çalıştığını, hizmet dökümünde bildirimlerinin eksik gözüktüğünü, toplam 45 gün hizmet bildirildiğini, adli yardım talepleri bulunduğunu, adli yardım talebinin kabulü ile 05.01.2016 tarihi ile 14.07.2016 tarihleri arasında sigortalı olarak gösterildiği 1. ayda 14... . ayda 8. gün, 4. ayda 23 gün çıkartıldıktan sonra kalan sürelerin tamamı olarak sigortalılığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalı ... sicil numaralı iş yerinde 24.03.2016-30.06.2016 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle geçen ve kuruma bildirilmeyen çalışmalarına ilişkin 67 gün daha çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerinin istinaf başvurusunda bulunması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesinin kararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığından 6100 sayılı HMK'nın madde 353/1-b.1 hükmü gereğince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ve fer'i müdahil SGK vekillerinin istinaf başvurusunun kabulü ile yukarıda belirtilen İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davanın kabulünün gerektiğinden bahisle temyiz talebinde bulunmuştur.

C. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; hizmet tespiti istemine ilişkin olup davacı 05.01.2016-04.07.2016 tarihleri arasında çalışmalarının tespitini istemiştir.

6100 sayılı HMK m. 119/1-e gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, m. 194 gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir.İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir.

HMK m. 31 gereğince, hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim,m. 31... /1-e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir.

5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde; aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları kurum tarafından tespit edilemeyen sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlamaları halinde, mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

Yukarıda açıklanan somutlaştırma yükümlülüğü kapsamında öncelikle Mahkemece, davacıya inşaatta ne iş yaptığı, kimlerle çalıştığı sorularak birlikte çalıştığı kişilerin tanık sıfatıyla bilgilerine başvurulmalıdır.

Dosyaya celbedilen hizmet cetveline göre davacının 04.12.2015 - 14.01.2016 tarihleri arasında dava dışı işveren tarafından hizmet bildirimlerinin bulunduğu, davalı tarafından da 24.03.2016-23.04.2016 tarihleri arasında toplam 31 gün hizmet bildiriminde bulunulduğunun görüldüğü, davacının 15.07.2016 tarihli ... şikayetinde davalı işveren nezdindeki çalışmasının 10.02.2016-10.07.2016 olarak belirtildiği, 10.07.2016 tarihinin altında 03.06.2016 tarihinin yazılı olduğu,

bu tarihin ay ve günlerinin 10.07.2016 olarak değiştirildiği anlaşılmakta olup dosya içerisinde yer alan ihale evraklarından inşaat işinin 26.05.2016 tarihinde bittiği, 03.06.2016 tarihinde geçici kabulün yapıldığı ve bir kısım tanıkların davacının çalıştığına ilişkin beyanları gözetildiğinde ret kararı yerinde değil ise de; yapılan araştırma da hüküm kurmaya elverişli değildir.

Öncelikle davacının beyanı alınmalı, göstereceği tanıklar dinlenilmeli,davacının ...'a verdiği dilekçe içeriği, dosya içerisinde yer alan ihale evrakları, dinlenen tanıklar ve tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilerek elde edilecek sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR