Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/874 K.2025/8512

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 10.12.2017-20.05.2018 tarihleri arası davalıların yanında elektrik tesisatçısı olarak çalıştığını, bu çalışma süresi boyunca sigortasının hiç yatırılmadığını, 10.12.2017-20.05.2018 tarihine kadar geçen süre içinde sigortalı olarak çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II.CEVAP

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; çalışmanın ispatlanması gerektiğini, davanın yersiz olduğunu beyanla, reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, davalının tekstil işi ile uğraştığını, elektrik tesisatı işçisi olarak çalıştığını beyan eden davacı tarafla hiç bir ilgisinin olmadığını, davacının dava dilekçesinde belirtilen 10.12.2017-20.05.2018 tarihleri arası davalının yanında nerede çalıştığını, davalı ve davacı arasında işçi işveren ilişkisi bulunmadığını beyan etmiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinin olmadığı tespit edilmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyada davalılardan ... cevap dilekçesinin olmadığı, ayrıca ... adına kayıtlı herhangi bir iş yeri kaydının da olmadığı tespit edilmiştir.

Davalılardan ...'a ait 2 adet iş yeri dosyasının olduğu ancak iş yeri sicil numaralarının 1220381-1082837 olduğu, kanun kapsamına alınış tarihlerinin 26.03.2004 ve 09.04.2012 olduğu iş kollarının belirli bir mala tahsis edilmiş mağazalarda bebek ve çocuk giyim eşyası parekende ticareti olduğu, bu iş kollarının davacının mesleği ile ilgili olmadığı tespit edilmiş, dinlenen tanık anlatımları ile de davacının davalılara ait iş yerinde çalıştığının ispat edilemediği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, her ne kadar davacı davalılar yanında 10.12.2017-20.05.2018 tarihleri arası çalıştığını iddia etse de; dosyaya sunulan tüm bilgi ve belgelerin hepsinin bir arada değerlendirilmesi sonrası davacının iddiasını destekler somut herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmamış olup,

davacı vekili tarafından dosyaya sunulan ve davalılardan ... ... . adına kesilen 28.12.2017 ve 30.12.2017 tarihli 2 adet fatura sundukları ve 28.12.2017 tarihli faturada teslim alan kısmında davacının adının ve imzasının olduğu tespit edilse de söz konusu fatura dışında somut başka herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmamış ve davacının davalıların yanında çalışma olgusunun hiç bir kuşkuya yer açmayacak şekilde somut ve inandırıcı delillerle ispatlayamadığı tespit edilmekle davanın reddine karar vermiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuş, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davanın kabulünün gerektiğini beyan ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının 10.12.2017-20.05.2018 tarihleri arası davalıların yanında elektrik tesisatçısı olarak çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 1- 6100 sayılı HMK m. 119/1-e gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, m. 194 gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir.İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir.

HMK m. 31 gereğince, hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim,m. 31 ve 119/1-e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir.

2- 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde; aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurum tarafından tespit edilemeyen sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlamaları halinde, mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme 1- Mahkemece öncelikle yukarıda açıklanan somutlaştırma yükümlülüğü kapsamında davacının çalışmasıyla ilgili iş vereni ve iş yeri ve kimlerle birlikte çalıştığı, nerede, ne iş yaptığı, ücretini kimden aldığı hususları davacının beyanına başvurularak açıklığa kavuşturulmalı, davacının çalışmasını bilebilecek tanıklar ile ilgili beyanı alınarak tam olarak belirlenmeli;

2-Dosya kapsamında yer alan davalılardan ... ... . adına kesilen 28.12.2017 ve 30.12.2017 tarihli 2 adet faturaların olduğu ve 28.12.2017 tarihli faturada teslim alan kısmında davacının adının ve imzasının olup teslim alınan ürünlerin elektrik-inşaat malzemeleri olduğunun anlaşılması karşısında davacının çalışması usulünce irdelenmeli, çalışmanın geçtiği iş yerlerinden komşu iş yeri tanık araştırması yapılarak beyanlarına başvurulmalı ve elde edilecek deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,