Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/8895 K.2025/14944

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının ../...ilçesinde aktif olarak çiftçilik yaptığını, 2021 yılında önceki borçlarını yapılandırmak üzere ...

SGM'ye müracaat ettiğini, Kurumun müvekkilinin 1998 tarihinden sonraki sigorta prim borçlarını yapılandırdığını, davacının 1995 yılında çiftçilik mesleğini icra etmek istemesi üzerinde usulüne uygun olarak ziraat odasına kaydını yaptırdığını, ürün değişikliği için ...Ziraat Odasına 28.06.2018 tarihinde müracaat ettiğinde düzenlenen çiftçilik belgesinde müvekkilinin sicil numarasının 5151 ve çiftçi kayıt tarihinin 01.01.1995 olarak kayıtlara geçtiğini, müvekkilinin 1995 tarihinden itibaren ziraat odasının yıllık aidatlarını zamanında ödemeye özen gösterdiğini,

geciktirdiği yıllık aidatları ziraat odasının belirlediği gecikme zammı ile ödediğini, müvekkilinin 1995 tarihinden itibaren çiftçi kayıt sisteminde görünen pancar, arpa, yulaf, buğday gibi tarımsal ürünleri kendi sahip olduğu ve bir çok alanı kiralayarak ekim dikim üretimi yaptığının belgelerle sabit olduğunu, Kurum tarafından 1995-1998 yılları arasında ...Ziraat Odasının defterinin noter tasdiksiz olması sebebine dayandırılarak üyeliğinin ve hizmet süresinin iptal edildiğini beyanla davacının 1995-1998 yılları arasında hizmet süresinin tespitine ve hizmet süresinin düzeltilmesine,

iptal edilen Tarım Bağ-Kur hizmetlerinin geçerli sayılarak başvuru tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının Bağ-Kur dosyasının incelendiğini, 22.01.2009 tarih ve 8158 sayılı ...Ziraat Odası İşe Giriş Bildirgesine istinaden 4/b (Tarım Bağ-Kur) tescilinin 01.10.2008 tarihinde yapıldığını ancak daha sonra talebi doğrultusunda 07.05.1999 tarihli tevkifat kesintine göre tescilinin 01.06.1999 tarihinde başlatıldığını, sigortalılık durumunun tetkiki açısından 12.09.2017 tarihli yazı ile Sosyal Güvenlik Denetmenlerine mahallinde tespit için yazı yazıldığını,

denetmen ... ... tarafından hazırlanan 22.01.2018 tarihli 2018/BÖ/017 sayılı raporda ...Ziraat Odası kayıtlarının geçersiz olduğunun belirtildiğini, bu rapor doğrultusunda davacı hakkında ... no.lu Genelge doğrultusunda işlem yapıldığını, tevkifat kesintilerine göre 01.06.1999 tarihinde başlayan Tarım Bağ-Kur kaydının hiçbir kuruluşta kaydının olmaması nedeni ile 31.12.1999 tarihinde durdurulduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacının 1995-1998 tarihleri arası hizmet süresinin tespiti ve hizmet sürelerinin düzeltilerek iptal edilen Tarım Bağ-Kur hizmetlerinin geçerli sayılarak emeklilik başvuru tarihi itibariyle emeklilik talebinin geçerli sayılmasına yönelik iş bu davayı açtığı görülmüştür.

5510 sayılı Kanun'un geçici 54. maddesinde mülga 4355 sayılı Ticaret ve Sanayi Odaları, Esnaf Odaları, ve Ticaret Borsaları Kanun'un mülga 5373 sayılı Esnaf Dernekleri ve Esnaf Dernekleri Birlikleri Kanunu ve mülga 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu'na göre,

Esnaf ve Sanatkar siciline veya odasına yada her ikisine birden kayıtları bulunmakla birlikte üye kayıtlarının mevzuata uygun olarak yapılmadığının tespit edilmesi üzerine Kuruma kayıt ve tescili yapılmakla birlikte 4. maddenin 1. fırkasının b bendi kapsamındaki sigortalılık süreleri geçersiz sayılarak iptal edilen sigortalılardan 22.03.1985 tarihinden sonraki sürelere ait prim, gecikme zammı ve gecikme cezalarının 31.12.2013 tarihine kadar ödenmiş olması şartı ile 4. maddenin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılıkları başlangıç tarihinden itibaren geçerli sayılır.

4. ve 7. maddeler ile 2926 sayılı Kanun'un 2., 5., ve 9. maddelerine göre kayıt ve tescili yapılanların sigortalılık tescil ve sürelerine esas tarımsal faaliyetleri ile ilgili kurum ve kuruluş üye kayıtlarının mevzuata uygun olarak yapılmadığının tespit edilmesi üzerine sigortalılıkları geçersiz sayılarak iptal edilenlerin tescillerinin yapıldığı tarihten 31.12.2010 tarihine kadar geçen sürelere ati prim, gecikme zammı ve gecikme cezalarının 31.12.2013 tarihine kadar ödenmiş olması şartı ile 4. maddenin 1. fıkrasının b bendinin 4 numaralı alt bendi kapsamındaki sigortalılıkları başlangıç tarihinden itibaren geçerli sayılır.

Ancak tevkifat kesintisine binaen geriye dönük yapılan tescillerden tevkifatın yapıldığı tarihte ziraat odası kaydı bulunmayan daha sonra geriye dönük tesis edilen kayıtlar geçerli kabul edilmez.

Somut olayda 1998 öncesi ürün teslim ettiğine ilişkin bir diğer ifade ile tevkifat kesintisi yapıldığına ilişkin bir veri bulunmamaktadır. Nitekim ziraat odasına ilişkin defterlerin de noter tasdiki bulunmadığından değerlendirmeye alınmamış olup yasadaki şartların sağlanmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf talebi yerinde görülmemiştir. Bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucu verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu ” gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle,

Davacının, 1998 yılında 8 dekarlık arazisinde pancar tarımı yaptığını, 2004 yılından bu yana 6 adet büyükbaş hayvan bakımı ile uğraştığını, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 yıllarında da tarımla iştigal ettiğini, ilgili kanun gereği müvekkilinin 01.01.1995 yılından itibaren Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılması gerektiğinin belgeler ile kanıtlanmasına rağmen Mahkeme tarafından verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu,

01.01.1995 yılında devlet kurumunca (... Odası Başkanlığı) düzenlenen belgeye dayanarak 19 95... yılları arasında müvekkilinin çiftçilik mesleğini yaptığının kesin delil ile sabit olduğunu, resmi belgelerle açıkça ortaya konulan hizmet süresinin emeklilik işlemlerinde sayılmamasının kanun ve yönetmeliğe aykırı olduğunu,

Müvekkilinin emekliliği yaklaşmasından dolayı geriye dönük prim borçlarını yapılandırmak istediğini, bu işlemi yaparken ziraat odası kayıtlarının noter tasdiksiz olduğunu öğrenmiş olup müvekkili açısından oda kayıtlarının noter tasdiksiz olduğunu bilmesinin imkansız olduğunu, ayrıca ziraat odası yöneticilerinin ve personelinin hatasının müvekkiline atfedilecek bir kusur olmadığını,

Müvekkiline ait ziraat odası kayıtları mevcut iken ziraat odasının defter tasdiklerini yaptırmamasından dolayı müvekkilin kazanılmış hakkının elinden alındığını, Anayasanın 2. maddesinde yer alan “hukuk devleti” ilkesinden ve kişi hak ve hürriyetleriyle ilgili genel anlayıştan yola çıkmak suretiyle kazanılmış hakların korunması gerektiğini,

Yargıtay kararlarında (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2019/5555 Esas, 2020/4302 Karar ve Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2020/307 Esas, 2020/3292 Karar sayılı ilam) ziraat odasındaki kaydın usülsüzlüğüne dayalı olarak iptal edilen Tarım Bağ-Kur süresinin geçerli sayılmasına karar verildiğini; bu kararlara uygun olarak müvekkili tarafından yapılan temyiz başvurusunun kabulüne ve 1995-1998 tarihleri arasında Bağ-Kur hizmet sürelerinin iptaline yönelik Kurum işleminin iptaline karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 1995-1998 yılları arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığının iptaline yönelik Kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR