Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/8962 K.2025/10657

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak, 15.07.2015-24.07.2015 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... İnş. Mad. Pet. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'nde fiilen çalışmadığı gerekçesi ile Denetmen raporuna istinaden çalışma günleri ile 01.03.2016 tarihi itibariyle bağlanan emekli aylıklarının iptal edildiğini, sözkonusu yazının iptaliyle davacının yazı öncesi var olan kazanılmış haklarının korunmasının sağlanmasını ile aksi yöndeki kurum işleminin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özet olarak; Kurumun denetmeni tarafından düzenlenen rapordan da anlaşılacağı üzere davacının çalışmalarının fiili olmadığını, davacının fiilen çalışmadığı halde denetime konu işyerinde çalışıyormuş gibi gösterilmek suretiyle Kuruma bildirim yapıldığı hususları tespit edildiğini ve ilgili dönemdeki sigortalılığının iptal edildiğini beyanla; öncelikle davanın yetkisiz mahkemede açılmış olması nedeniyle yetki yönünden reddine, mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, davanın kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, denetmen raporuna istinaden iptal edilen sigortalılık sürelerinin geçerli olduğu ve yaşlılık aylığının yeniden bağlanması talebine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3.Eldeki davada, davacı, dava dışı ... sicil numaralı ... İnş. Mad. Pet. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'den 15.07.2015-24.07.2015 tarihleri arasında bildirilen çalışmalarının fiili çalışmaya dayanmaması nedeniyle denetmen raporu ile iptali üzerine yaşlılık aylığının kesilmesi nedeniyle Kurum işleminin iptalini ve yeniden yaşlılık aylığının bağlanmasını talep etmiş olup Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de verilen kararın hatalı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

4. Somut olayda, davacının yurtdışı borçlanmasında esas alınan ve davaya konu olan Türkiye'deki 5510 sayılı Kanunu'nun 4/1-a bendi kapsamında geçen çalışmalarının iptaline yönelik kurum işlemi yerinde olup Mahkemece verilen karar bu talep yönünden isabetli ise de davacı aynı zamanda kesilen yaşlılık aylığının bağlanması ve iptalden önceki hukuki durumunun korunmasını talep ettiğinden davacıya bu iptal nedeniyle anılan Kanun'un 4/1-b kapsamında kalan sigortalılığı kapsamında kısmi yaşlılık aylığı bağlanıp bağlanamayacağı hususu tartışılmadan eksik değerlendirme ile karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,