Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9129 K.2025/10601

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının "... ... Kazı Bşk." unvanlı iş yerinde 15.07.1996 tarihinde 1 günlük süre ile asgari ücret üzerinden çalıştığının tespit edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, müvekkili Kurumca yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Davanın kabulü ile davacının; .... sicil numaralı ".. ... Kazı Bşk" unvanlı iş yerinde, 15.07.1996 tarihinde, bir günlük süre ile günün asgari ücreti karşılığında çalıştığının ve uzun vade sigorta başlangıcı olarak 18 yaşını ikmal ettiği 19.02.2000 tarihinin esas alınması gerektiğinin ve 18 yaşını ikmal etmesinden önceki tespit edilen bir günlük prim gününün prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, yetersiz araştırmayla karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 60. maddenin (G) bendi, 79., 108. madde hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir tereddüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu iş yeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı .. ... Arkeoloji Kazı Başkanlığı unvanlı işveren tarafından ..... sicil no.lu iş yerinden 15.07.1996 tarihli işe giriş bildirgesi verilmiş olduğu, iş yerinin ...

Arkeoloji kazısı mahiyetli olduğu, 08.10.1979 şeklinde Kanun kapsamında olduğu, davacının sigorta sicil numarasının 1998 yılı serisinden olduğu, iş yerinden 1996 yılında dönem bordrosu verilmediğinin Kurumca bildirildiği ve 1997 ile 2000 yılına ait dönem bordrolarıında adı geçenlerin listesinin dosyaya gönderildiği,

öte yandan SGK tarafından yine hangi yıl ve aya ait olduğu analaşılamayan ve diğer satırlarda bulunan kişilerin adı ve bilgileri tamamen silinmiş şekilde davacı adına 31. sırada 31 gün olarak belirtilmiş olan bir puantaj cetveli ile yine iş yerinin Ağustos 1996 dönemine ait olduğu belirtilmiş yine diğer satırlar silik olmak üzere 9. sırada davacının adının bulunduğu puantaj kaydının gönderildiği, Kurumun göndermiş olduğu kayıtlar arasında ...

Üniversitesi Rektörlüğünün davacıya hitaplı 08.11.2012 tarihli yazıda, 1996-2003 tarihleri arasında Haziran, Temmuz aylarında üniversite adına yapılan kazılarda işçi olarak çalıştığı sürelere ilişkin prim ödemelerinin yapıldığının belirtildiği, ancak Temmuz 1996 dönemine ilişkin ücret bordrosu ve puantaj kaydının araştırılmadığı, böylelikle dinlenen tanık beyanları ile diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

4.Buna göre Mahkemece, Kültür Bakanlığından dava konusu kazının hangi tarihler arasında yapıldığı ve özellikle dava konusu 1996 Temmuz ayında kazının olup olmadığı, işin bu tarihte yapılıyor olması halinde 1996 yılı Temmuz ayında bu kazıda çalışanların listesi, puantaj kayıtları, ücret bordroları, SGK'ya bu kişiler adına 1996 Temmuz ayına ait yapılan aylık sigorta bildirimleri, bordro vs. celbedilmeli,

yine Kurum tarafından 05.01.2024 tarihli üst yazı ekinde dosyaya gönderilen ve hangi yıl ve aya ait olduğu anlaşılamayan ve diğer satırlarda bulunan kişilerin adı ve bilgileri tamamen silinmiş şekilde davacı adına 31. sırada 31 gün olarak belirtilmiş olan puantaj cetvelinin hangi döneme ait olduğu davalı Kurumdan sorulmalı, Kültür Bakanlığından iş yerinde Temmuz 1996 ayında çalıştığı bildirilecek olan bu kişilerin SGK'dan hizmet cetvelleri ile iş yerinden yapılan işe giriş bildirgeleri de celbedilerek tanık sıfatıyla dinlenmeli, böylelikle,

toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR