Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9164 K.2025/13836

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı işveren ...'nün işlettiği iş yerinde Halkla ilişkiler, Grafik Tasarımcısı pozisyonunda işçi statüsünde 02.12.2016 tarihinde işe başladığını ve işten çıkarıldığı 31.01.2019 tarihine kadar kesintisiz olarak çalıştığını, davacının belirtilen süre içerisinde kesintisiz olarak davalı işverenlik nezdinde çalışmasını sürdürdüğünü, iş yerinden ayrıldıktan sonra davalı işveren tarafından çalışmasının Kuruma zamanında bildirilmediğini fark ettiğini beyanla davacının 02.12.2016 - 31.01.2019 tarihleri arası davalı işveren nezdinde tam gün çalıştığının tespitine, çalışma süreleri boyunca ödenmeyen SGK primlerinin ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1- Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı yanın 02.12.20 16... .01.2019 tarihleri arasında müvekkile ait iş yerinde çalıştığına ilişkin iddiaların mesnetsiz olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir. 2- Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurumun davada fer'i müdahil olarak kabulünün gerektiğini, hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiğini, buna göre araştırma yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalı işyerinde hizmet akdi ile çalıştığını, usulüne uygun deliller ile ispatlayamadığı değerlendirilerek davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dava dilekçesindeki beyanları tekrarla davacı açısından hizmet tespiti isteme koşullarının gerçekleştiğini çalışma iddiasına ilişkin belgelerin dosyaya ibraz edildiğini, buna göre davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 02.12.2016 - 31.01.2019 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve bu davada dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

2. İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işveren nezdinde 02.12.20 16... .01.2019 tarihleri arasında etkinlik fotoğrafçısı, grafiker ve halkla ilişkiler uzmanı olarak çalışma iddiası hakkında Mahkemece tanık beyanları dikkate alınarak davanın reddine karar verilmiş ise de; davacının uyuşmazlık konusu dönemde davalı işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.

3. Somut olayda, davacı ile davalı arasında düzenlenen 02.12.2016 tarihli ve Noter onaylı Taahhütnameye göre davacının davalının sahip olduğu işyerinde 01.07.2016 tarihli belgeye istinaden grafiker ve fotoğraf ustası olarak çalıştığının, davacının bu işyerinden ayrılması halinde ise Belediye Başkanlığı Ruhsatlar Müdürlüğüne 7 gün içinde haber verileceğinin kararlaştırıldığı, öte yandan davacı tarafça dosyaya ibraz olunan bilgisayar ekran görüntülerinde "...

Ekibi" başlıklı listede davacının da adının yer aldığı, davacının müşterilerle .. üzerinden yaptığı görüşmelere ait kayıtların ve davacı ile müşteriler arasında imzalanan 22.08.20 19... .09.2019 tarihli hizmet sözleşmelerinin sunulduğu, yine işyerinde kayıtlı iki bordro tanığının da dinlenmediğinin anlaşılması karşısında;

somutlaştırma yükümlülüğü gereğince Mahkemece davacının beyanı alınmak suretiyle talep konusu dönemde davalı işyerinde kimlerle çalıştığı, hangi etkinlikte kimlerin fotoğraflarının çekildiği sorulmalı, davacının çalışmasını bilebilecek kişilerin isimleri ve adresleri tespit edilerek kamu tanığı sıfatıyla detaylı olarak dinlenmeli, dosya kapsamında dinlenmeyen bordro tanıklarının da beyanlarına başvurulmalı, varsa tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmeli,

öte yandan uyuşmazlık konusu dönemde davacının öğrenci olduğu anlaşılmakla davacının kayıtlı olduğu üniversitelerden davacının okula devam zorunluluğunun bulunup bulunmadığı da araştırılmalı, varsa buna ilişkin kayıtlar celp edilmeli, bu doğrultuda davacının çalışma iddiası hakkında toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek çalışma olgusu tereddütsüz şekilde ortaya konulmalıdır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR