Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9338 K.2025/14727

Bölge Adliye Mahkemesi fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı ... Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 01.09.1984 tarihinden itibaren davalıya bağlı ... İşletmeleri, ... Bölge Şefliği, ... ... işletmesinde 3 ay süre ile yol yapımında çalıştığını, ileri sürerek hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı idarede davacının çalıştığına dair herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 01.09.1984-30.11.1984 tarihleri arasında o dönemde davalı ... Genel Müdürlüğünü izafeten ... Müdürlüğüne bağlı Orhangazi Orman İşletme şefliği bünyesinde tam zamanlı ve kesintisiz bir şekilde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece hatalı ve eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verildiğini beyan etmektedir. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davalı idarede davacının çalıştığına ilişkin herhangi bir belge bulunmadığını, tanık beyanlarının ispata yeterli olmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4.Somut olayda; davalıya ait ... sicil sayılı iş yerinden davacı hakkında 01.09.1984 tarihinde çalışmaya başladığına ilişkin işe giriş bildirgesinin bulunduğu, davacının 3 ay çalışmasının olduğunu iddia ettiği dönem bordrolarında davacının isminin bulunmadığı, dinlenen bordro tanıklarının davacıyı tanımadıkları, davacının çalıştığını beyan eden tanıkların ise bordrolarda isminin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Davacı adına bildirim yapılan işyeri bir Kamu Kurumu olup, kamu işyerlerinde çalışanların işe alınması ve bildirimlerin yapılması resmi bilgi ve belgelerle yapıldığı dolayısıyla, davacıya yapılan ödemelerin resmi kayıtlara geçmesi, ücretlerin belgeye dayanması esas olup, davacının bu dönemde ücret alıp almadığı, ücreti ne şekilde aldığı davalı iş verenden sorulmalı, davacının çalıştığını beyan eden tanıkların davalı iş yerinde verilmiş işe giriş bildirgeleri olup olmadığı sorulmalı, böylece toplanacak deliller ile karar verilmesi gerekir iken yazılı şekilde kabul kararı verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR