Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9404 K.2025/16285

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; fer'i müdahil SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı işverene ait mobilya atölyesinde 03.03.2014-24.09.2018 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığını, bu sürelere ilişkin sigorta bildiriminin yapılmadığını beyanla müvekkilinin 03.03.2014-24.09.2018 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine ve tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı 05.11.2019 tarihli celsedeki beyanında özetle; davacının dükkanlarda yatan kalkan birisi olduğunu, açılan davayı kabul etmediğini, davacının 1-2 gün yevmiye usulü çalıştığını, SGK kapsamında sürekli çalışması bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; 506 sayılı Kanun'un 79. maddesi gereğince hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeniyle davanın reddi gerektiğini, Yargıtay kararları gereğince kamu düzenine ilişkin hizmet tespit davalarında çalışma olgusunun somut ve net bir şekilde ortaya konulması gerektiğini, 6552 sayılı Kanun gereği hizmet akdine tabi çalışma nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda davanın Kuruma resen ihbarı gerektiğini, beyanla, davanın reddi gereğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabulü ile davacının davalı ...'a ait işyerinde 24.09.2018 tarihinde 1 gün süre ile asgari ücret karşılığı sigortalı sayılacak şekilde çalıştığının tespitine ve fazlaya ilişkin talebin reddine, dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi hükmü yerinde görülerek fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesince yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asil temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Dairece; Mahkemesince verilen karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

İlk Derece Mahkemesince; davanın kısmen kabulüne, davacının davalı ...'a ait işyerinde 24.09.2018 tarihinde 1 gün süre ile asgari ücret karşılığı sigortalı sayılacak şekilde çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmekle birlikte kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Mahkemece her ne kadar son bozma ilamına uyulmuş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir.

Mahkemece uyulmasına karar verilen 29.04.2024 tarihli bozma ilamında; öncelikle mahkemece davacı tarafın, çalıştığını iddia ettiği iş yeri tescil bilgilerinin ve varsa dönem bordrolarının Kurumdan istenilmesinin, ayrıca ilgili vergi dairesinden iş yerinin vergi mükellefiyet döneminin sorulamasının, öte yandan, davacının beyanı alınmak suretiyle iş yerinin niteliği, ne iş yapıldığı, kendisinin ne iş yaptığı ve kimlerle çalıştığı hususu ayrıntılı olarak sorulmasının, davalı iş yerinin bordro tanıkları belirlenerek, kendi çalışmaları da gösterilerek,

davalı iş yeri adresine onunla aynı dönemde kapsamda olan komşu iş yeri vergi dairesinden, Sosyal Güvenlik Kurumundan, belediyeden ve de emniyetçe yapılacak araştırma ile tespit edilmek suretiyle bu iş yeri çalışanları ve işveren belirlenerek,

kendi çalışma dönemi de açıkça ortaya konularak davacının çalışmasına ilişkin bilgi ve görgüye dayalı ifadelerine başvurulmasının, davacıdan iddia ettiği çalışma dönemini bilebilecek kişiler sorulmak suretiyle belirleme yapılmalı ve şayet beyan edilen kişiler komşu çalışan ya da iş yeri çalışanlarından ise kendi dönemi de belirlenmek suretiyle, davacının çalışmasına ilişkin beyanlarına başvurulmasının ve davacının iddia ettiği çalışma hususunun tereddütsüz ortaya konularak karar verilmesinin gerektiği belirtilmiştir.

Yine 29.04.2024 tarihli bozma ilamının son paragrafında ise sehven Mahkemenin davanın esasına ilişkin kararında bir isabetsizlik bulunmadığı ifadesine yer verildiği, mahkemece de yukarıda açıklanan bozma gerekleri yerine getirilmeksizin yalnızca davanın esasına ilişkin kararında bir isabetsizlik bulunmadığı ifadesi dikkate alınarak hüküm tesis edildiği anlaşılmıştır.

Netice itibariyle Mahkemece kapsamda yer alan ceza dosyası esas alınmak suretiyle karar verilmiş ise de karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup mahkemece öncelikle davacı taraftan çalıştığını iddia ettiği iş yeri tescil bilgileri ve varsa dönem bordroları Kurumdan istenilmeli; ayrıca ilgili vergi dairesinden iş yerinin vergi mükellefiyet dönemi sorulamalıdır.

Öte yandan, davacının beyanı alınarak, iş yerinin niteliği, ne iş yapıldığı, kendisinin ne iş yaptığı ve kimlerle çalıştığı hususunda ayrıntılı ifadesine başvurulmalı; davalı iş yerinin bordro tanıkları belirlenerek, kendi çalışmaları da gösterilerek, davalı iş yeri adresine onla aynı dönemde kapsamda olan komşu iş yeri vergi dairesinden, Sosyal Güvenlik Kurumundan, belediyeden ve de emniyetçe yapılacak araştırma ile tespit edilmek suretiyle bu iş yeri çalışanları ve işveren belirlenerek, kendi çalışma dönemi de açıkça ortaya konularak davacının çalışmasına ilişkin bilgi ve görgüye dayalı ifadelerine başvurulmalı;

davacıdan iddia ettiği çalışma dönemini bilebilecek kişi sorulmak suretiyle belirleme yapılmalı şayet beyan edilen kişiler komşu çalışan ya da iş yeri çalışanlarından ise kendi dönemi de belirlenmek suretiyle, davacının çalışmasına ilişkin beyanlarına başvurulmalı; davacının iddia ettiği çalışma hususu tereddütsüz ortaya konularak karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR