Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9514 K.2025/18110

Mahkeme kararı, davalı şirket, davalı asil ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; davalı ... Şirketine ait işyerinde 01.07.2007 tarihinde çalışmaya başladığını, haklı sebeplerden işten ayrıldığı 11.11.2010 tarihine kadar sürekli çalıştığını, yanlız 01.07.20 07... .02.2009 tarihleri arasındaki sigorta primlerinin işveren tarafından Kuruma ödenmediğini, işçilik alacakları ile ilgili Kocaeli 4. İş Mahkemesinin 2011/208 Esas sayılı dava dosyasında dava açtığını ve bu davanın lehine sonuçlandığını, bu nedenle davalıya ait işyerinde 01.07.2007-10.02.2009 tarihleri arasında kesintisiz hizmet akti ile çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çalıştığını iddia ettiği ... Özel Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti. adına işlem gören ... sicil sayılı özel kurs işi ile ilgili işyerinin 12.03.2009 tarihinde yasa kapsamına alındığını, 31.05.2013 tarihinde faaliyetine son verdiğini, davacının bu işyerinde iddia ettiği tarihlerde çalıştığına ilişkin Kurum kayıtlarında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığını, davanın beş yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, kurum kayıtlarının aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğunu, bu nedenle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Özel ... Danışmanlık Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesi ile özetle; müvekkili şirketin 10.04.2008 tarihinde ticaret siciline kaydını yaparak faaliyetine başladığını, işyerinin Özel Eğitim Kurumu olması sebebi ile kaydı bulunmadığı dönemde faaliyetinin olmasının söz konusu olamayacağını, davacı tarafından Kocaeli 4. İş Mahkemesinin 2011/208 Esas sayılı dava dosyasında alacak davası açtığını, her ne kadar 01.07.2007-11.11.2010 tarihleri arasında çalıştığını iddia etmiş ise de SGK kayıtlarına göre 10.02.2009-11.03.2009 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... yanında çalıştığını, 13.03.2009 tarihinde müvekkili şirkette çalışmaya başladığını, bu nedenle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemenin 04.04.2018 tarihli kararı ile "1-Davanın ve birleşen davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile -Davacının 03.08.2007-01.06.2008 tarihleri arasında davalıların murisi ...'a ait ... sicil sayılı işyerinde, -01.06.2008-10.02.2009 tarihleri arasında davalı şirkete ait ... sicil sayılı işyerinde kesintisiz hizmet akti ile çalıştığının tespitine fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Son Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairece, "... Dosyadaki kayıt ve belgelerden, ... ... adına tescilii ... sicil numaralı işyerinin 29.09.2005 tarihinde Kanun kapsamına alındığı, ...’ın 30.07.2007 tarihinde vefat ettiği anlaşılmıştır. Bu durumda 03.08.2007 – 30.07.2007 tarihleri arasındaki dönem yönünden davacının ... yanında, 31.07.2007 ile şirketin faaliyetine başladığı tarih arasındaki dönemde ise ... mirasçıları yanında geçtiğinin kabulü gerekmesine rağmen ölmüş bir kişinin yanında çalışıldığı sonucu çıkan yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Davanın ve birleşen davanın kısmen kabulüne,

-Davacının 03.08.2007-30.07.2007 tarihleri arasındaki dönemde ... adına tescilli ... sicil no.lu işyerinde, 31.07.2007 tarihinden başlayarak 01.06.2008 tarihine kadar olan dönemde ... mirasçıları ..., ... yanında çalıştığının tespitine,

-01.06.2008-10.02.2009 tarihleri arasında davalı şirkete ait ... sicil sayılı işyerinde kesintisiz hizmet akdi ile çalıştığının tespitine fazlaya ilişkin talebinin reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı şirket vekili, davanın reddine ve kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı ..., davanın reddine ve kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 3.Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddine ve kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Eldeki davada, davacı davalıya ait işyerinde 01.07.2007-10.02.2009 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmiş olup önceki bozma ilamında, 03.08.2007 – 30.07.2007 tarihleri arasındaki dönem yönünden davacının ... yanında, 31.07.2007 ile şirketin faaliyetine başladığı tarih arasındaki dönemde ise ... mirasçıları yanında geçtiğinin kabulü gerektiği belirtilmiş ise de önceki bozma ilamı maddi hataya dayalı olup Mahkemece 03.08.2007-26.03.2008 tarihleri arasında davalı ...'ın mirasçıları yanında, şirketin kurulduğu 27.03.2008 tarihinden 10.02.2009 tarihine kadar ise davalı şirkette çalıştığının tespitine karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR