Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9736 K.2025/15315

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı işverene ait baskı ambalaj fabrikasında grafik tasarımcı olarak çalıştığını, bildirilen hizmet süreleri için itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde; davacının iş yerinde ağır ve yıpratıcı koşullarda çalışmadığını, bildirimlerinin usulüne uygun şekilde süresinde yapıldığını belirterek davanın reddini istemiştir. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir. Davalı işveren vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.

İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle daha erken emekli olabilmeleri için kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır.

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun Ek 5. maddesinin II numaralı bendi; basım ve gazetecilik iş yerlerinden 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalıların, solunum ve cilt yoluyla vücuda geçen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışılan iş yerleri, fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışarak iş yapılan iş yerleri, doğrudan doğruya yüksek hararete maruz bulunarak çalışılan iş yerleri, fazla ve devamlı adali gayret sarf edilerek iş yapılan iş yerleri, tabii ışığın hiç olmadığı ve münhasıran suni ışık altında çalışılan iş yerleri, günlük mesainin yarıdan fazlası saat 20.00'den sonra çalışılarak iş yerlerinde geçen çalışmalarının her 360 günü için 90 gün itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğini düzenler.

Bu yönüyle davanın yasal dayanağı, 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesidir. Anılan maddeye göre sigortalıların itibari hizmetten yararlanabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir. Birinci koşul sigortalının basım ve gazetecilik iş yerlerinde çalışması, ikinci koşul ise; II. bendin (a-f) alt bendlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarının olayda ayrıca gerçekleşmesidir. Söz konusu maddede, basım ve gazetecilik iş yeri birlikte ifade edilmişse de, gazetecilik işi yapılmayan sadece basım işi yapılan iş yerlerinde çalışan sigortalılarda, maddenin alt bentlerinde sayılan koşullardan herhangi birisi oluştuğu takdirde itibari hizmetten yaralanacakları açıktır.

Eldeki davada davacı, davalı işverene ait ambalaj fabrikasında grafik tasarımcı olarak çalıştığını, iş yerinden yapılan bildirimleri için itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiş, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Dosya içinde bulunan bilgi ve belgelere göre, davacının davalıya ait iş yerinde grafik tasarımcı olarak çalıştığı, makinelerin yerleşim planını gösterir belgeye göre davacının odasının üretim bölümünden uzak ve ayrı bir oda şeklinde olduğu, keşifte dinlenen tanıkların ifadelerinden ve dosya içine alınan bilirkişi raporuna göre davacının baskı bölümünde bulunan zararlı etkenlere maruziyetinin bulunmadığı,

ambalaj fabrikasında geçen çalışmaya 506 sayılı Kanun'un geçici 5. maddesinin II numaralı bendinde bulunan düzenleme kapsamında itibari hizmet süresinin verilebilmesi için sigortalının üretim bölümünde bulunan ve maddede sayılan zararlı etkenlere muruziyetinin söz konusu olması gerektiği gözetildiğinde davanın reddi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup, bozmayı gerektirir.

VI.KARAR